Lãi suất liên ngân hàng sau Tết diễn biến ra sao?

Tâm lý trữ vàng, chính sách thuế mới…

Lãi suất liên ngân hàng thời gian qua duy trì ở mặt bằng cao (khoảng 6-7,5%), thậm chí một số thời điểm ghi nhận biến động tăng đột biến lên mức 18-21%.

Theo Chứng khoán Vietcombank (VCBS), điều này phản ánh áp lực thanh khoản ngắn hạn gia tăng trong hệ thống ngân hàng dưới tác động cộng hưởng của nhiều yếu tố.

Thứ nhất, khu vực doanh nghiệp bước vào giai đoạn thực hiện quyết toán và nộp thuế cuối năm, khiến một lượng tiền lớn được chuyển ra khỏi hệ thống ngân hàng thương mại. Đồng thời, khu vực dân cư gia tăng rút tiền mặt để phục vụ nhu cầu chi tiêu, thanh toán và tích trữ trong dịp Tết Nguyên Đán.

Thứ hai, chính sách thuế mới đi vào giai đoạn triển khai thực tế đã làm gia tăng xu hướng nắm giữ tiền mặt ngoài hệ thống. Kể từ năm 2026, chính sách thuế đối với hộ kinh doanh được điều chỉnh theo hướng nâng ngưỡng doanh thu không thuộc diện chịu thuế lên 500 triệu đồng/năm, đồng thời cho phép khấu trừ mức doanh thu này trước khi xác định doanh thu tính thuế và áp dụng thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, đã tạo ra những thay đổi đáng kể trong hành vi thanh toán, đồng thời thúc đẩy xu hướng tăng cường giao dịch bằng tiền mặt của một bộ phận hộ kinh doanh. Qua đó làm gia tăng xu hướng sử dụng và nắm giữ tiền mặt ngoài hệ thống ngân hàng.

Thứ ba, tâm lý tích trữ vàng: Xu hướng gia tăng nắm giữ vàng trong bối cảnh bất định kinh tế đã thúc đẩy dòng tiền dịch chuyển từ tiền gửi ngân hàng sang vàng vật chất. Do dòng tiền này khả năng sẽ không quay vòng trở lại hệ thống ngân hàng trong ngắn hạn, thanh khoản tiếp tục bị co hẹp và áp lực thiếu hụt vốn khả dụng gia tăng.

Còn theo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), đợt biến động mạnh và bất ngờ của lãi suất liên ngân hàng được cho là mang tính kỹ thuật, thời vụ - thanh khoản nội tại hệ thống bị thắt lại do chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn.

Cuối năm 2025, tăng trưởng tín dụng cao hơn huy động đáng kể, khiến tỉ lệ cho vay/huy động (LDR) tăng lên và buộc các ngân hàng phải tích cực huy động vốn để cân đối thanh khoản ngắn hạn.

Yếu tố mùa vụ trước Tết Nguyên đán khiến nhu cầu rút tiền mặt tăng mạnh, dòng tiền chuyển dịch khỏi hệ thống ngân hàng để phục vụ chi tiêu, thanh toán cuối kỳ hạn và trả thuế, làm lượng vốn VND ngắn hạn trong hệ thống giảm đột ngột. Điều này gây biến động mạnh ở các kỳ hạn cực ngắn như qua đêm và 1 tuần.

Các chuyên gia phân tích của Công ty chứng khoán Maybank lập luận diễn biến căng thẳng trên thị trường liên ngân hàng vừa qua phản ánh thanh khoản VND đang ở trạng thái căng, trong khi thanh khoản USD lại tương đối dồi dào. Các ngân hàng có nhu cầu hoán đổi USD sang VND để bổ sung nguồn vốn nội tệ, tuy nhiên khó tìm được bên cung ứng VND trên thị trường.

Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) với vai trò là nhà cung cấp VND lớn nhất - vẫn duy trì mức lãi suất hoán đổi thấp, nhưng chủ động giới hạn quy mô can thiệp. Động thái này cho thấy mục tiêu chính sách lớn hơn là kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng.

Áp lực thanh khoản có thể vẫn kéo dài sau Tết

Trên thực tế, áp lực thanh khoản và cân đối vốn của hệ thống ngân hàng vốn đã căng thẳng từ nửa cuối năm 2025, khiến đệm thanh khoản tại một số ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng thương mại cổ phần vừa và nhỏ, bị thu hẹp đáng kể.

Theo đó, dư địa hấp thụ các cú sốc thanh khoản trong ngắn hạn trở nên hạn chế, buộc các ngân hàng phải gia tăng phụ thuộc vào nguồn vốn trên thị trường liên ngân hàng với chi phí cao.

Trước diễn biến này, NHNN đã kịp thời triển khai các biện pháp hỗ trợ thanh khoản, bao gồm liên tiếp bơm ròng thanh khoản quy mô lớn với kì hạn dài thông qua kênh thị trường mở (OMO), đồng thời linh hoạt sử dụng kênh hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 21 ngày.

Theo giới phân tích, lãi suất liên ngân hàng sẽ dần hạ nhiệt sau kỳ nghỉ Tết, khi nhu cầu tiền mặt mang tính mùa vụ suy giảm. Bởi nguồn vốn trong hệ thống vẫn đủ đáp ứng nhu cầu, không xuất hiện rủi ro thanh khoản mang tính hệ thống.

Nhìn về triển vọng nửa đầu năm 2026, Chứng khoán ACBS cho rằng áp lực thanh khoản sẽ dần hạ nhiệt trong giai đoạn hậu Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất dù dự kiến có phần giảm trong quý 2/2026 nhưng vẫn duy trì ở mức nền cao so với năm 2025, khi các yếu tố liên quan đến cấu trúc nguồn vốn tài trợ cho hệ thống ngân hàng vẫn chưa theo kịp nhu cầu cho vay. Dù vậy, bối cảnh tỷ giá được kỳ vọng tiếp tục thuận lợi và phần nào gia tăng dư địa để NHNN mở rộng biên độ tăng trưởng tín dụng, phục vụ mục tiêu tăng trưởng GDP ít nhất 10% trong năm nay.

Trong khi đó, VCBS dự báo áp lực thanh khoản nhiều khả năng vẫn sẽ kéo dài trong giai đoạn sau Tết do tồn tại độ trễ nhất định trong quá trình tái phân bổ và bơm ngược dòng tiền trở lại hệ thống ngân hàng. Theo đó, dự báo lãi suất liên ngân hàng có thể tiếp tục duy trì ở mặt bằng cao trong vài tuần sau Tết Nguyên Đán, trước khi dần hạ nhiệt khi các yếu tố mùa vụ gây áp lực lên thanh khoản đi qua, đồng thời nhờ sự hỗ trợ linh hoạt của NHNN thông qua các công cụ điều tiết.

Hoài Phong