Lãi suất 2026 có thể nhích lên, nhưng khó tăng sốc kéo dài

Làn sóng tăng ưu đãi lãi suất tiền gửi

Thị trường tiền gửi ghi nhận làn sóng tăng ưu đãi lãi suất, đặc biệt trên kênh trực tuyến, khi nhiều ngân hàng cộng thêm 0,9–1,5%/năm thay vì điều chỉnh biểu niêm yết đại trà, khiến lãi suất thực nhận ở một số kỳ hạn 6–36 tháng vượt 8%/năm.

Ví dụ, tại Cake by VPBank, khách hàng gửi từ 6 tháng trở lên được cộng thêm 0,9%/năm đến hết 28/2/2026, đưa lãi suất thực nhận lên 8–8,2%/năm. PVcomBank áp dụng cộng tối đa 1,5%/năm cho tiền gửi online vào thứ Sáu hằng tuần, với kỳ hạn từ 12 tháng, giúp lãi suất thực nhận ở một số kỳ hạn đạt 8,3%/năm. Ở phân khúc sản phẩm thay thế, BVBank chào bán chứng chỉ tiền gửi trực tuyến lãi suất tối đa 7,8%/năm.

Cùng với đó, một số ngân hàng như OCB, Bac A Bank, PGBank và MBV đã niêm yết lãi suất trên 7%/năm. Diễn biến này cho thấy cạnh tranh huy động vốn đầu năm tiếp tục duy trì ở mức cao, nhất là tại các kỳ hạn trung và dài hạn.

Theo chuyên gia kinh tế, Thạc sĩ Hồ Bá Tình, gốc rễ vấn đề nằm ở sự lệch pha cung – cầu vốn trên thị trường tiền tệ.

Theo đó, năm 2025, tín dụng tăng gần 20% trong khi huy động từ dân cư và tổ chức kinh tế chỉ đạt khoảng 14%. Khoảng cách lớn này khiến các ngân hàng thiếu hụt nguồn vốn thực để cho vay mới, buộc phải đẩy lãi suất lên như một phản ứng mang tính thị trường.

Bước sang 2026, áp lực thanh khoản càng thể hiện rõ khi nhiều yếu tố kỹ thuật và chính sách đồng thời tác động. Theo ông Tình, việc thay đổi cách thức điều hành tín dụng là nguyên nhân trực tiếp. Ngân hàng Nhà nước đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15% và chuyển sang giám sát theo quý thay vì theo năm hoặc nửa năm như trước, khiến dòng vốn ra nền kinh tế bị kiểm soát chặt chẽ hơn.

Cùng lúc, Kho bạc Nhà nước rút khoảng 400.000–500.000 tỷ đồng đang gửi tại các ngân hàng thương mại để phục vụ chi ngân sách, làm giảm mạnh lượng tiền lưu thông trong hệ thống. Có thời điểm, lãi suất liên ngân hàng qua đêm vọt lên 17%, buộc cơ quan điều hành phải bơm tiền hỗ trợ để ổn định thanh khoản.

Dù vậy, xét trong trung và dài hạn, ông Hồ Bá Tình cho rằng đợt tăng lãi suất vừa qua chỉ mang tính cục bộ, khó kéo dài bởi các nền tảng vĩ mô không ủng hộ mặt bằng lãi suất cao. Lạm phát năm 2025 chỉ quanh 3%, thấp hơn đáng kể so với lãi suất cho vay phổ biến 13–15%.

Ngoài ra, tiêu dùng năm 2026 có dấu hiệu chậm lại, nên áp lực lạm phát từ phía cầu không quá lớn. Theo ông, nếu duy trì lãi suất cao trong bối cảnh này có thể tạo rủi ro cho tăng trưởng nếu chính sách thiếu linh hoạt.

Chuyên gia cũng lưu ý đến hiệu quả phân bổ vốn khi ước tính khoảng 30–40% tín dụng đang chảy vào bất động sản – lĩnh vực có vòng quay vốn chậm và mức lan tỏa sang các ngành khác thấp hơn so với sản xuất.

Khi dòng tiền bị “neo” trong tài sản cố định và các dự án dài hạn, nhu cầu vốn mới tiếp tục gia tăng trong khi hiệu quả tạo ra chưa tương xứng, từ đó duy trì áp lực lên mặt bằng lãi suất.

Khó xảy ra kịch bản tăng sốc kéo dài

Dự báo trong năm 2026, ông Hồ Bá Tình cho rằng lãi suất có thể nhích lên so với 2025 nhằm cân bằng rủi ro, nhưng khó xảy ra kịch bản tăng sốc kéo dài. Theo ông, Ngân hàng Nhà nước sẽ phải điều hành linh hoạt hơn, đặc biệt trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số được đặt ra.

Trong trao đổi mới đây, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thanh Hà nhận định, huy động vốn trong thời gian tới dự báo sẽ tăng chậm hơn so với tín dụng, đồng thời chịu áp lực cạnh tranh từ các kênh đầu tư khác. Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng, ngành ngân hàng sẽ phải đối mặt với áp lực cung ứng vốn ngày càng lớn.

Trong bối cảnh đó, giới phân tích nhận định, lãi suất huy động có thể tiếp tục duy trì đà tăng sau Tết.

Tại hội nghị nhà đầu tư gần đây, ông Nguyễn Thắng, Kinh tế trưởng Vietcombank cho rằng, lãi suất có thể hạ nhiệt nhẹ sau dịp Tết do yếu tố mùa vụ, song các yếu tố mang tính cấu trúc liên quan đến nhu cầu vốn vẫn sẽ khiến mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao hơn so với năm 2025.

Trên bình diện cả năm, đại diện Vietcombank dự báo lãi suất trong năm 2026 sẽ tiếp tục neo cao, phản ánh nhu cầu thanh khoản lớn để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế đầy tham vọng của Chính phủ cũng như việc triển khai hàng loạt siêu dự án đầu tư công và bất động sản.

Cụ thể, Chính phủ Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ít nhất 10%, đòi hỏi lượng thanh khoản lớn được bơm vào nền kinh tế. Theo kế hoạch, tổng vốn đầu tư công dự kiến đạt khoảng 1,1 triệu tỷ đồng, tăng thêm 65.000 tỷ đồng (tương đương 1,28% GDP) so với các giai đoạn trước. Việc tập trung nguồn lực tài chính lớn vào các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia tạo áp lực duy trì lãi suất ở mức cao nhằm thu hút và phân bổ dòng vốn hiệu quả.

Bên cạnh đó, hàng loạt siêu dự án bất động sản do các tập đoàn lớn triển khai cũng có xu hướng “hút” dòng vốn khỏi các lĩnh vực sản xuất khác, làm gia tăng cạnh tranh vốn trong nền kinh tế và tiếp tục giữ mặt bằng lãi suất tiền gửi ở mức cao.

Mặc dù mặt bằng lãi suất huy động đi lên kéo theo mặt bằng lãi suất cho vay cũng tăng theo. Tuy nhiên, đại diện Vietcombank khẳng định, lãi suất cho vay hiện nay (bình quân khoảng 5,7% vào cuối năm 2025) vẫn đang ở mức thấp nằm trong khả năng chi trả của khách hàng và chưa tạo áp lực tiêu cực lên chất lượng tài sản.

Hoài Phong