Kỳ vọng thu hút nguồn vốn chất lượng cao từ trung tâm tài chính quốc tế

Độ mở kinh tế phản ánh mức độ hội nhập sâu rộng

Tại Diễn đàn Hoạch định tài chính cá nhân 2026 diễn ra mới đây, TS Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính) cho biết, Việt Nam là một trong những nền kinh tế có độ mở lớn trong khu vực.

Theo ông, quy mô thương mại quốc tế của Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ. Chỉ trong một quý, kim ngạch xuất nhập khẩu đã đạt gần 300 tỷ USD; tính cả năm có thể tiệm cận mốc 1.000 tỷ USD, trong khi quy mô GDP hiện khoảng 500 tỷ USD.

“Điều đó cho thấy độ mở của nền kinh tế đã gấp đôi quy mô GDP”, ông nhấn mạnh, coi đây là minh chứng rõ nét cho mức độ hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Trong bối cảnh này, việc phát triển một trung tâm dịch vụ tài chính hiện đại được đánh giá là yêu cầu tất yếu, không chỉ góp phần nâng cao năng lực quản trị, mà còn hình thành hệ sinh thái tài chính năng động, an toàn và bền vững.

Theo TS Nguyễn Như Quỳnh, Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong giai đoạn 2026–2030, hướng tới trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và thu nhập cao vào năm 2045. Đây là mục tiêu tham vọng, đòi hỏi phải huy động mạnh mẽ các nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực tài chính toàn cầu.

Trong cuộc cạnh tranh quốc tế hiện nay, các quốc gia không chỉ cạnh tranh bằng quy mô thị trường mà còn bằng chất lượng thể chế, chính sách thuế và hạ tầng tài chính. Trung tâm tài chính quốc tế, vì vậy, không đơn thuần là nơi tập trung dòng vốn mà là một hệ sinh thái có mức độ minh bạch cao, vận hành theo chuẩn mực quốc tế.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế, ông cho biết Singapore thành công nhờ khung pháp lý minh bạch, ổn định và nguồn nhân lực chất lượng cao; Dubai phát triển theo mô hình đặc khu tài chính với hệ thống pháp luật riêng; còn London nổi bật với hệ sinh thái tài chính và dịch vụ hỗ trợ phát triển toàn diện.

Tại Việt Nam, theo Nghị quyết 222 của Quốc hội Việt Nam, mô hình trung tâm tài chính quốc tế được xây dựng theo hai cực gồm Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Trong đó, TP.HCM được định vị là trung tâm tài chính quốc tế toàn diện, tập trung vào huy động vốn, đầu tư và quản lý tài sản; còn Đà Nẵng đóng vai trò trung tâm chuyên biệt, thử nghiệm các mô hình mới như tài sản số, fintech và tài chính xanh.

Sáu trụ cột định hình hệ sinh thái tài chính hiện đại

Về cấu trúc thể chế, khung pháp lý cho trung tâm tài chính quốc tế được thiết kế với sáu trụ cột chính.

Thứ nhất là cơ chế vận hành “một cửa”, giúp đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian cấp phép và nâng cao tính minh bạch. Thứ hai là chính sách tài chính – thuế ưu đãi vượt trội, bao gồm miễn giảm thuế trong giai đoạn đầu, duy trì mức thuế thấp dài hạn và miễn thuế thu nhập cá nhân đến năm 2030 đối với chuyên gia, nhà khoa học.

Thứ ba là cơ chế về đất đai và môi trường, cho phép cơ quan điều hành thực hiện trọn gói từ giao đất đến bàn giao đất sạch, qua đó giảm đáng kể chi phí và thời gian triển khai dự án.

Thứ tư là phát triển thị trường tài chính đa tầng, bao gồm ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, fintech, đồng thời cho phép thử nghiệm các sản phẩm mới như tín chỉ carbon, tài sản số theo cơ chế sandbox.

Thứ năm là thiết lập trung tâm trọng tài quốc tế độc lập, bảo đảm giải quyết tranh chấp nhanh chóng, minh bạch, tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Thứ sáu là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, với các chính sách mở về thị thực, lao động và đãi ngộ nhằm thu hút chuyên gia quốc tế.

Theo TS Nguyễn Như Quỳnh, khung pháp lý hiện nay đang hướng tới ba yếu tố cốt lõi là ổn định, nhất quán và mở, đồng thời cho phép áp dụng cơ chế đặc thù trong trường hợp khác biệt với pháp luật hiện hành, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh với các trung tâm tài chính trong khu vực.

Dù vậy, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính cho rằng thách thức lớn nhất không nằm ở thiết kế thể chế, mà ở khả năng tổ chức thực thi hiệu quả.

Lộ trình phát triển trung tâm tài chính quốc tế được chia thành ba giai đoạn: giai đoạn 2026–2027 tập trung xây dựng nền tảng thể chế; giai đoạn 2028–2030 phát triển hệ sinh thái và mở rộng kết nối quốc tế; và giai đoạn 2031–2035 hướng tới nâng cao vị thế cạnh tranh trong khu vực, với tầm nhìn đến năm 2045.

“Trong bối cảnh Việt Nam cần động lực tăng trưởng mới để đạt mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, trung tâm tài chính quốc tế sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thu hút dòng vốn chất lượng cao từ nước ngoài”, TS Nguyễn Như Quỳnh nhấn mạnh, đồng thời khẳng định hệ sinh thái với sáu trụ cột sẽ là nền tảng quyết định năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong tương lai.

Bích Diệp