Kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Lê Quý Đôn: Lan tỏa giá trị di sản văn hóa Việt Nam

Tham dự buổi lễ có nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, nguyên Thường trực Ban Bí thư Trần Quốc Vượng; các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Nguyễn Duy Ngọc, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương; Trịnh Văn Quyết, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cùng lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương, đại diện các tổ chức quốc tế, các nhà khoa học, học giả và đông đảo nhân dân.

Phát biểu diễn văn tại lễ kỷ niệm, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, lễ kỷ niệm không chỉ là dịp tôn vinh một bậc danh nhân văn hóa kiệt xuất của dân tộc, mà còn là dịp ôn lại truyền thống lịch sử, văn hiến hàng nghìn năm của đất nước; khơi dậy tinh thần hiếu học, khát vọng cống hiến và trách nhiệm gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa Việt Nam trong thời đại mới.

Lê Quý Đôn sinh năm 1726 tại làng Diên Hà, trấn Sơn Nam (nay là xã Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên), trong một gia đình có truyền thống khoa bảng. Từ nhỏ nổi tiếng thông minh, ham học, ông đỗ đầu kỳ thi Hương năm 1743, đỗ Hội nguyên và Bảng nhãn năm 1752, sau đó đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trong triều đình.

Trong cuộc đời và sự nghiệp của mình, Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn để lại kho tàng trước tác đồ sộ trên nhiều lĩnh vực như lịch sử, địa lý, triết học, văn học, giáo dục, kinh tế, nông học và ngoại giao. Các tác phẩm như Vân đài loại ngữ, Đại Việt thông sử, Kiến văn tiểu lục, Phủ biên tạp lục, Toàn Việt thi lục, Quần thư khảo biện... đã hệ thống hóa nguồn tri thức quý báu của dân tộc, nhiều giá trị vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với công tác nghiên cứu lịch sử, văn hóa và chủ quyền quốc gia.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, điều làm nên giá trị trường tồn của Lê Quý Đôn không chỉ là sự uyên bác hay khối lượng trước tác đồ sộ, mà còn ở nhân cách của một trí thức lớn luôn đề cao tinh thần thực học, trọng hiền tài, gắn học thuật với thực tiễn, tri thức với trách nhiệm xã hội và sự phụng sự Tổ quốc, nhân dân.

Ông khẳng định, những tư tưởng về trọng giáo dục, trọng hiền tài và thực học của Lê Quý Đôn vẫn mang giá trị thời đại, đặc biệt trong bối cảnh Đảng xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là động lực quan trọng để phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, thông điệp mà Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn để lại vẫn còn nguyên giá trị: không có con đường nào đưa đất nước đến hưng thịnh nếu xem nhẹ giáo dục; không có nền văn minh bền vững nếu xem nhẹ văn hóa và đạo đức; không có hiền tài đích thực nếu tài năng không đi cùng nhân cách.

Đặc biệt, ngày 31/10/2025, tại Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng UNESCO ở thành phố Samarkand (Uzbekistan), UNESCO đã thông qua Nghị quyết vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn. Hồ sơ đề cử của Việt Nam nhận được sự đồng bảo trợ của Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thái Lan, khẳng định những giá trị mà ông theo đuổi có sức lan tỏa vượt ra ngoài phạm vi quốc gia.

Phó Thủ tướng Thường trực bày tỏ cảm ơn UNESCO cùng các quốc gia thành viên đã đồng hành với Việt Nam trong sự kiện có ý nghĩa đặc biệt này, đồng thời khẳng định việc UNESCO vinh danh không chỉ là niềm tự hào của Việt Nam mà còn đặt ra trách nhiệm tiếp tục nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn trong đời sống đương đại.

Để tiếp nối những giá trị mà Lê Quý Đôn để lại, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các bộ, ngành, địa phương và tỉnh Hưng Yên tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm như: đẩy mạnh nghiên cứu, sưu tầm, số hóa các trước tác; đưa những giá trị về tinh thần hiếu học, tự học và thực học đến gần hơn với thế hệ trẻ; bảo tồn, phát huy các di tích, tư liệu gắn với Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn; vận dụng tư tưởng trọng hiền tài, phụng sự quốc gia vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước; đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế nhằm quảng bá sâu rộng hơn các giá trị văn hóa, lịch sử và trí tuệ Việt Nam.

Kết thúc bài phát biểu, Phó Thủ tướng Thường trực bày tỏ tin tưởng Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Hưng Yên cùng các bộ, ngành, địa phương sẽ tiếp tục gìn giữ, lan tỏa và phát huy xứng đáng di sản của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn; đưa tinh thần hiếu học, khát vọng tri thức và ý chí cống hiến trở thành nguồn lực tinh thần quan trọng, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Triệu Lộc