Dòng vốn mới mở rộng nền tảng công nghiệp

Nếu ở kỳ 1, bức tranh công nghiệp cho thấy sự chuyển động từ những ngành sản xuất truyền thống sang các lĩnh vực chế biến, chế tạo, thì phía sau sự chuyển dịch đó là một dòng nguồn lực đang được bổ sung cho nền kinh tế: vốn đầu tư.

Trong 8 tháng năm 2026, Quảng Ninh thu hút 182.732 tỷ đồng vốn đầu tư ngoài ngân sách trong nước, với 67 dự án cấp mới và 9 dự án điều chỉnh tăng vốn. Cùng thời gian, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đạt 1.127,5 triệu USD. Đây là nguồn lực quan trọng để mở rộng năng lực sản xuất, hình thành các dự án mới và tạo thêm dư địa phát triển cho khu vực công nghiệp.

Đáng chú ý, dòng vốn này không chỉ tập trung vào một nhóm dự án. Cùng với các dự án công nghiệp, chế biến, chế tạo, Quảng Ninh đang thu hút đầu tư vào hạ tầng khu công nghiệp, logistics, dịch vụ cảng biển và các lĩnh vực hỗ trợ sản xuất.

Trong tháng 8/2026, tỉnh trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và quyết định thành lập cụm công nghiệp cho 16 dự án, với tổng vốn đăng ký được công bố trên 16.000 tỷ đồng. Trong số này có các dự án nhà xưởng, nhà kho cho thuê và nhà máy tại KCN Sông Khoai, cùng các dự án công nghiệp, khai khoáng và cụm công nghiệp mới.

Cùng với đó, ngày 27/8, Quảng Ninh khởi công 22 dự án mới với tổng vốn khoảng 41.306 tỷ đồng, trong đó có các dự án hạ tầng khu công nghiệp như Bạch Đằng II. Những dự án này cho thấy câu chuyện thu hút đầu tư công nghiệp đang được đặt trong mối quan hệ đồng thời giữa nhà máy sản xuất và hạ tầng phục vụ sản xuất.

Khu công nghiệp mở rộng không gian sản xuất

Một trong những thay đổi quan trọng trong chiến lược phát triển công nghiệp của Quảng Ninh là việc mở rộng không gian dành cho sản xuất thông qua hệ thống khu công nghiệp, khu kinh tế.

Theo thông tin được tỉnh công bố, Quảng Ninh hiện có 27 khu công nghiệp nằm trong quy hoạch được phê duyệt. Trong đó, 11 KCN đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và thành lập, với tổng diện tích khoảng 6.299 ha; 8 KCN đã đi vào hoạt động. Tỷ lệ lấp đầy trên diện tích đất công nghiệp đã đầu tư hạ tầng đạt gần 62%.

Đây là nền tảng quan trọng để Quảng Ninh tiếp tục đón các dự án thứ cấp, đặc biệt trong lĩnh vực chế biến, chế tạo, điện tử, công nghiệp hỗ trợ và các ngành có khả năng tạo giá trị gia tăng cao.

Thực tế tại KCN Sông Khoai cho thấy rõ hơn vai trò của hạ tầng trong thu hút đầu tư. KCN có diện tích 686,82 ha và hiện đã thu hút 25 dự án thứ cấp; theo số liệu Quảng Ninh công bố, các dự án tại đây đều là FDI với tổng vốn đăng ký gần 3 tỷ USD. Trong số những dự án đã đi vào hoạt động có Nhà máy Yaskawa Việt Nam của Tập đoàn Yaskawa Electric Nhật Bản, vốn đầu tư 49,2 triệu USD, chuyên gia công, lắp ráp bảng mạch điện tử, công suất dự kiến 672.000 sản phẩm/năm.

Một điểm đáng chú ý là Quảng Ninh đang tiếp tục hình thành thêm những không gian công nghiệp mới.

Bên cạnh Bắc Tiền Phong và Sông Khoai, các KCN như Đông Triều, An Hưng Quảng Ninh, Green Bay Tech, Đông Bắc sân bay, VB Quảng Yên, Bạch Đằng II và VSIP Quảng Ninh đang được triển khai. Riêng VSIP Quảng Ninh có tổng vốn đầu tư hạ tầng hơn 5.800 tỷ đồng, định hướng phát triển các ngành gắn với cảng biển, dịch vụ cảng biển và công nghiệp phụ trợ.

Đáng chú ý, trong tháng 8, dự án đầu tư xây dựng hạ tầng KCN Green Bay Tech đã được khởi công; dự án có tổng vốn đầu tư hạ tầng được công bố khoảng 5.700 tỷ đồng. KCN Bạch Đằng II có tổng vốn đầu tư khoảng 4.790 tỷ đồng. Đây là những dự án không trực tiếp tạo ra sản phẩm công nghiệp ngay lập tức, nhưng lại có vai trò tạo mặt bằng và hạ tầng để các dự án sản xuất tiếp theo hình thành.

Như vậy, không gian công nghiệp mới không đơn thuần là thêm diện tích đất dành cho nhà máy. Đó phải là một hệ sinh thái gồm mặt bằng sản xuất, giao thông, điện, nước, xử lý nước thải, logistics, cảng biển, dịch vụ hỗ trợ và nguồn nhân lực. Đây cũng là hướng mà Quảng Ninh đang từng bước hình thành khi gắn phát triển KCN với lợi thế về cao tốc, cảng biển, hàng không và cửa khẩu.

Từ thu hút vốn đến lựa chọn chất lượng dự án

Quy mô vốn là một chỉ báo quan trọng của sức hút đầu tư, nhưng không phải là thước đo duy nhất để đánh giá hiệu quả của một dự án công nghiệp.

Với Quảng Ninh, vấn đề ngày càng đặt ra là dòng vốn đầu tư tạo ra giá trị gì cho nền kinh tế địa phương.

Một dự án công nghiệp có thể được nhìn nhận từ nhiều khía cạnh: năng lực sản xuất mới được hình thành, số lượng và chất lượng việc làm, mức đóng góp ngân sách, khả năng chuyển giao công nghệ, sử dụng đất và năng lượng, tác động môi trường, cũng như khả năng liên kết với các doanh nghiệp trong nước.

Đặc biệt, khi công nghiệp chế biến, chế tạo đang trở thành một động lực mới, khả năng tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam có ý nghĩa quan trọng.

Những con số này cho thấy Quảng Ninh đã hình thành một nền tảng đáng kể về vốn và doanh nghiệp FDI. Nhưng bước tiếp theo không chỉ là tiếp tục gia tăng số lượng dự án.

Điều quan trọng hơn là làm thế nào để một dự án FDI có thể kéo theo các nhà cung cấp, doanh nghiệp logistics, doanh nghiệp cơ khí, bảo trì, dịch vụ kỹ thuật và các doanh nghiệp hỗ trợ khác cùng phát triển.

Khi đó, một dự án không còn đứng riêng lẻ trong khu công nghiệp mà trở thành một mắt xích trong hệ sinh thái sản xuất.

Đây cũng là lý do Quảng Ninh định hướng thu hút FDI theo hướng công nghệ cao, công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp xanh, điện tử, năng lượng sạch, logistics và các ngành có giá trị gia tăng lớn.

Hạ tầng đi trước, nhà đầu tư đi cùng

Để biến định hướng đó thành thực tế, một trong những điều kiện quan trọng nhất là hạ tầng.

Đối với nhà đầu tư công nghiệp, một khu đất có quy hoạch chưa đủ. Điều doanh nghiệp cần là mặt bằng có thể triển khai dự án, giao thông kết nối thuận lợi, nguồn điện và nước ổn định, hệ thống xử lý nước thải, logistics và các dịch vụ hỗ trợ đi kèm.

Vì vậy, công tác giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hạ tầng KCN đang được Quảng Ninh xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Theo thông tin tỉnh công bố, việc chuẩn bị quỹ đất sạch, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và tháo gỡ các vướng mắc về giải phóng mặt bằng đang được đẩy mạnh nhằm tạo dư địa tiếp nhận các dự án mới. Trong tháng 8/2026, địa phương đã khởi công, khánh thành 24 dự án, công trình với tổng vốn khoảng 47.000 tỷ đồng; trong đó có các dự án về hạ tầng KCN, cụm công nghiệp và giao thông.

Cùng với mặt bằng, giao thông kết nối cũng giữ vai trò quan trọng. Lợi thế về đường bộ cao tốc, cảng biển, hàng không và cửa khẩu giúp Quảng Ninh có điều kiện kết nối các trung tâm sản xuất với thị trường trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, khi quy mô sản xuất tăng lên, yêu cầu đối với logistics, kho bãi, cảng và vận tải chuyên dụng cũng sẽ tăng theo.

Ở góc độ này, đầu tư hạ tầng công nghiệp không thể tách rời đầu tư hạ tầng giao thông, logistics và hạ tầng xã hội.

Bài toán phía sau dòng vốn

Dòng vốn mới đang mở ra không gian phát triển rộng hơn cho công nghiệp Quảng Ninh, nhưng cùng lúc cũng đặt ra những yêu cầu mới.

Trước hết là mặt bằng và tiến độ hạ tầng. Nếu quỹ đất công nghiệp không được chuẩn bị đồng bộ, quá trình triển khai dự án có thể kéo dài, ảnh hưởng đến khả năng đưa vốn đầu tư vào sản xuất.

Tiếp đó là nguồn nhân lực. Những dự án công nghệ cao, điện tử, thiết bị và công nghiệp hỗ trợ không chỉ cần lao động phổ thông mà ngày càng cần kỹ thuật viên, kỹ sư, nhân lực quản trị sản xuất và nhân lực có khả năng vận hành các dây chuyền tự động hóa.

Một yêu cầu khác là hạ tầng xã hội đi cùng hạ tầng sản xuất. Khi các KCN mở rộng, nhu cầu về nhà ở, trường học, y tế, dịch vụ và các điều kiện sinh hoạt cho người lao động cũng tăng lên. Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giữ chân lao động và ổn định hoạt động của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục cải thiện khả năng kết nối giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước. Nếu các doanh nghiệp nội địa có thể trở thành nhà cung ứng nguyên liệu, linh kiện, dịch vụ kỹ thuật và logistics, hiệu ứng lan tỏa của dòng vốn đầu tư sẽ lớn hơn.

Thực tế, Quảng Ninh đang chuyển từ cách tiếp cận chỉ “thu hút đầu tư” sang đồng hành cùng nhà đầu tư, tập trung tháo gỡ các vấn đề về đất đai, xây dựng, thủ tục và lao động. Đây là bước cần thiết khi quy mô các dự án công nghiệp ngày càng lớn và yêu cầu triển khai ngày càng cao.

Mở rộng không gian, nâng chất lượng tăng trưởng

Từ những chuyển động trong 8 tháng đầu năm 2026, có thể thấy câu chuyện thu hút đầu tư công nghiệp của Quảng Ninh đang bước sang một giai đoạn mới.

Không gian sản xuất được mở rộng thông qua hệ thống KCN, KKT; dòng vốn trong nước và FDI tiếp tục được bổ sung; các dự án chế biến, chế tạo, điện tử, công nghiệp hỗ trợ và hạ tầng công nghiệp xuất hiện ngày càng rõ hơn.

Nhưng quy mô đầu tư chỉ là điểm khởi đầu.

Giá trị thực sự của dòng vốn sẽ được quyết định trong quá trình dự án đi vào hoạt động: công nghệ được chuyển giao đến đâu, năng suất được nâng lên thế nào, bao nhiêu việc làm có chất lượng được tạo ra, doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng ra sao và giá trị gia tăng được giữ lại tại địa phương như thế nào.

Đó cũng là thước đo để đánh giá hiệu quả của quá trình mở rộng không gian công nghiệp.

Với Quảng Ninh, lợi thế về vị trí địa kinh tế, hạ tầng giao thông, cảng biển, cửa khẩu cùng hệ thống KCN đang được hoàn thiện tạo ra dư địa đáng kể để thu hút các dự án mới. Tuy nhiên, để biến dư địa thành năng lực cạnh tranh lâu dài, bài toán tiếp theo sẽ không chỉ nằm ở vốn và mặt bằng.

Khi quy mô công nghiệp mở rộng, yêu cầu đặt ra không còn chỉ là thu hút thêm dự án. Một nền công nghiệp có khả năng duy trì sức cạnh tranh dài hạn phải đồng thời giải bài toán về công nghệ, năng suất, năng lượng và môi trường. Đây cũng là bước chuyển từ “mở rộng không gian sản xuất” sang “nâng cao chất lượng tăng trưởng” – nội dung sẽ được tiếp tục làm rõ trong Kỳ 3 của chuyên đề: “Đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh: Yêu cầu mới đối với công nghiệp Quảng Ninh”.

Lê Quân