Kinh tế "bạc": Dư địa tăng trưởng mới cho Việt Nam trong bối cảnh già hóa dân số

Hội thảo do Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam phối hợp Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Tạp chí Cộng sản tổ chức, thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và đại diện các bộ, ngành.

Từ thách thức dân số đến động lực tăng trưởng

Các diễn giả cho biết, đây là hội thảo đầu tiên bàn chuyên sâu về “kinh tế bạc” tại Việt Nam, nhằm xây dựng luận cứ khoa học – thực tiễn cho việc phát triển mô hình kinh tế gắn với người cao tuổi. Khái niệm này bao gồm toàn bộ các sản phẩm, dịch vụ và hoạt động kinh tế phục vụ nhóm dân số lớn tuổi – từ y tế, chăm sóc dài hạn, công nghệ hỗ trợ, bất động sản nghỉ dưỡng đến dịch vụ tài chính, du lịch và các sản phẩm công nghệ cao.

Tại Việt Nam, tốc độ già hóa nhanh mở ra thị trường tiềm năng lớn. Kinh tế bạc, nếu được đầu tư đúng mức, có thể không chỉ giảm áp lực xã hội mà còn tạo ra giá trị gia tăng mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khai thác tốt kinh nghiệm, nguồn lực mềm của người cao tuổi.

Đồng chí Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nhấn mạnh: Phát triển kinh tế bạc không chỉ dừng ở chăm sóc người cao tuổi, mà là kiến tạo một mô hình xã hội văn minh, nơi thách thức nhân khẩu học được chuyển hóa thành động lực phát triển. “Kinh tế bạc ở Việt Nam không chỉ là vấn đề của người cao tuổi, mà còn là câu chuyện văn hóa, xã hội và đạo lý,” ông nói.

Chính sách cần chuyển từ hỗ trợ sang phát huy

Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản Hoàng Trung Dũng cho biết, kinh tế bạc đã trở thành trụ cột quan trọng trong chiến lược ứng phó già hóa của nhiều quốc gia phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức và Pháp. Liên minh châu Âu ghi nhận lĩnh vực này chiếm khoảng 25% tổng chi tiêu tiêu dùng, tương đương hơn 3.700 tỷ Euro mỗi năm. Oxford Economics dự báo đến năm 2050, kinh tế bạc toàn cầu có thể đạt giá trị hơn 15.000 tỷ USD.

Với Việt Nam, việc phát triển kinh tế bạc đòi hỏi chuyển mạnh tư duy chính sách từ “ứng phó” sang “thích ứng chủ động”; từ chính sách mang tính “hỗ trợ” sang “phát huy và phát triển” người cao tuổi như một nguồn lực kinh tế – xã hội.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến đề xuất hoàn thiện chính sách an sinh, hưu trí theo hướng linh hoạt và bền vững; mở rộng các chương trình đào tạo và việc làm để khuyến khích lao động lớn tuổi tiếp tục tham gia thị trường. Đồng thời, Việt Nam cần ưu tiên phát triển các ngành phục vụ người cao tuổi như y tế, chăm sóc dài hạn, công nghệ hỗ trợ, nhà ở thông minh, du lịch và dịch vụ văn hóa tinh thần.

Một loạt giải pháp được nhấn mạnh gồm: tháo gỡ các rào cản chính sách cho doanh nghiệp trong lĩnh vực kinh tế bạc; thúc đẩy đầu tư và khởi nghiệp, đặc biệt đối với doanh nghiệp do người cao tuổi làm chủ; xây dựng cơ sở dữ liệu lớn kết nối liên thông về dân số và dịch vụ cho người cao tuổi.

Các chuyên gia cũng đề xuất sớm xây dựng Chiến lược quốc gia về phát triển kinh tế bạc giai đoạn 2025 – 2045, bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, doanh nghiệp và cộng đồng trong quá trình triển khai.

Bích Diệp