Kim ngạch xuất nhập khẩu kỷ lục, nhập siêu vẫn cao

Xuất khẩu- 80% đến từ khu vực FDI

Tháng 8, kim ngạch xuất khẩu đạt 54,79 tỷ USD, tăng 3,2% so với tháng trước (tăng 26,0% so với cùng kỳ năm trước). Trong đó khu vực kinh tế trong nước xuất khẩu 10,5 tỷ USD (tăng 2,2% so với tháng trước và tăng 14,1% so với cùng kỳ). Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, kể cả dầu thô, đạt 44,29 tỷ USD (tăng 3,4% so với tháng trước và tăng 29,2% so với cùng kỳ).

Tính chung 8 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4% so với cùng kỳ năm trước. Khu vực kinh tế trong nước đạt 74,47 tỷ USD, tăng 7,4% (chiếm 19,9% tổng kim ngạch xuất khẩu). Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, kể cả dầu thô, đạt 300,37 tỷ USD, tăng 26,9%  (chiếm 80,1% tổng kim ngạch xuất khẩu).

Cơ cấu này cho thấy, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục giữ tỷ trọng chủ yếu và có tốc độ tăng cao hơn đáng kể so với khu vực kinh tế trong nước. Với hơn 4/5 kim ngạch xuất khẩu thuộc khu vực FDI, mức tăng 26,9% của khu vực này đóng góp quan trọng vào mức tăng chung của xuất khẩu 8 tháng.

Quy mô các mặt hàng xuất khẩu chủ lực cũng tiếp tục được mở rộng. Trong 8 tháng, có 33 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 93,6% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Đáng chú ý, 7 mặt hàng vượt mốc 10 tỷ USD, chiếm tới 70,0% tổng kim ngạch. Dẫn đầu là điện tử, máy tính và linh kiện với kim ngạch 101,059 tỷ USD, tăng 51,1% so với cùng kỳ năm trước. Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác đạt 47,289 tỷ USD, tăng 26,4%; điện thoại các loại và linh kiện đạt 45,590 tỷ USD, tăng 19,4%. Ba nhóm hàng này tạo nên phần đáng kể trong kim ngạch xuất khẩu, cho thấy các sản phẩm công nghiệp và công nghệ tiếp tục giữ vai trò nổi bật trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu.

Các mặt hàng chủ lực khác gồm hàng dệt, may đạt 26,897 tỷ USD, tăng 1,6%; giày dép đạt 16,202 tỷ USD, tăng 0,7%; phương tiện vận tải và phụ tùng đạt 13,392 tỷ USD, tăng 16,6%; gỗ và sản phẩm gỗ đạt 11,807 tỷ USD, tăng 6,0%.

Xét về cơ cấu, hàng công nghiệp chế biến tiếp tục giữ vị trí áp đảo với kim ngạch 337,99 tỷ USD, chiếm 90,2% tổng kim ngạch xuất khẩu 8 tháng.

Nhóm hàng nông sản, lâm sản đạt 26,65 tỷ USD, chiếm 7,1%; thủy sản đạt 8,0 tỷ USD, chiếm 2,1%; nhiên liệu và khoáng sản đạt 2,2 tỷ USD, chiếm 0,6%.

Tỷ trọng 90,2% của hàng công nghiệp chế biến cho thấy kết quả xuất khẩu tiếp tục gắn chặt với hoạt động của khu vực sản xuất, chế biến, chế tạo. Đồng thời, cơ cấu xuất khẩu cũng cho thấy các nhóm hàng công nghiệp có giá trị lớn đang quyết định phần lớn quy mô thương mại hàng hóa của Việt Nam.

Nhập khẩu:Tư liệu sản xuất chiếm hơn 94%

 Kim ngạch nhập khẩu tháng 8 đạt 54,91 tỷ USD, giảm 3,1% so với tháng trước nhưng tăng tới 37,9% so với cùng kỳ năm trước. Trong tháng 8, khu vực kinh tế trong nước nhập khẩu 12,82 tỷ USD, giảm 7,1% so với tháng trước (tăng 19,7% so với cùng kỳ năm trước). Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 42,09 tỷ USD, giảm 1,8% so với tháng trước (tăng 44,6% so với cùng kỳ).

Tính chung 8 tháng năm 2026, kim ngạch nhập khẩu đạt 395,3 tỷ USD, tăng 35,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 105,07 tỷ USD, tăng 23,7%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 290,23 tỷ USD, tăng 40,1%.

Như vậy, khu vực FDI đồng thời giữ quy mô lớn ở cả hai chiều thương mại. Đáng chú ý, nhập khẩu của khu vực này tăng 40,1%, cao hơn tốc độ tăng xuất khẩu 26,9%.

Cơ cấu hàng nhập khẩu phần nào cho thấy đặc điểm của mức tăng này. Trong 395,3 tỷ USD kim ngạch nhập khẩu 8 tháng, nhóm hàng tư liệu sản xuất đạt 372,04 tỷ USD, chiếm tới 94,1%.

Trong đó, máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng chiếm 57,6% tổng kim ngạch nhập khẩu; nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 36,5%. Nhóm vật phẩm tiêu dùng chỉ đạt 23,26 tỷ USD, chiếm 5,9%.

Việc tư liệu sản xuất chiếm hơn 94% cơ cấu nhập khẩu cho thấy phần lớn kim ngạch nhập khẩu tập trung vào máy móc, thiết bị, nguyên, nhiên, vật liệu phục vụ hoạt động sản xuất. Đây là yếu tố cần được đặt trong tổng thể khi đánh giá mức tăng 35,3% của nhập khẩu, thay vì chỉ nhìn vào mức nhập siêu của cán cân thương mại.

Trong 8 tháng năm 2026, có 43 mặt hàng nhập khẩu đạt trị giá trên 1 tỷ USD, chiếm 93,9% tổng kim ngạch nhập khẩu; trong đó 3 mặt hàng vượt 10 tỷ USD, chiếm 55,5%.

Điện tử, máy tính và linh kiện tiếp tục đứng đầu với kim ngạch nhập khẩu 161,630 tỷ USD, tăng tới 68,3% so với cùng kỳ. Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác đạt 47,400 tỷ USD, tăng 22,1%; vải đạt 10,165 tỷ USD, tăng 2,5%.

Riêng điện tử, máy tính và linh kiện đã có quy mô nhập khẩu vượt 160 tỷ USD và tốc độ tăng 68,3%. Cùng với tỷ trọng lớn của nhóm tư liệu sản xuất, số liệu này phản ánh quy mô nhập khẩu đầu vào phục vụ hoạt động sản xuất đang tăng mạnh.

Nỗi lo nhập siêu

8 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt mức tăng trưởng cao kỷ lục từ trước đến nay, 28,7% (với 770,14 tỷ USD), trong đó xuất khẩu tăng 22,4% và nhập khẩu tăng 35,3%.

Sự mở rộng của thương mại hàng hóa còn thể hiện rõ qua các thị trường chủ lực. Trong 8 tháng năm 2026, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 122,0 tỷ USD. Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất với kim ngạch đạt 161,9 tỷ USD.

Cán cân thương mại với từng thị trường có sự phân hóa rõ nét. Việt Nam xuất siêu sang Hoa Kỳ 106,6 tỷ USD, tăng 22,7% so với cùng kỳ năm trước; xuất siêu sang EU 31,4 tỷ USD, tăng 22,8%; xuất siêu sang Nhật Bản 2,4 tỷ USD, tăng 58,0%.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập siêu từ Trung Quốc 107,7 tỷ USD, tăng 41,7%; nhập siêu từ Hàn Quốc 37,8 tỷ USD, tăng 89,4%; nhập siêu từ ASEAN 13,5 tỷ USD, tăng 43,4%.

Những con số này cho thấy dòng thương mại tiếp tục tập trung mạnh ở các thị trường lớn, đồng thời thể hiện sự khác biệt trong quan hệ thương mại với từng đối tác: một số thị trường giữ vai trò lớn đối với đầu ra xuất khẩu, trong khi một số thị trường khác là nguồn cung quan trọng đối với hàng hóa nhập khẩu.

8 tháng năm 2026, xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD nhưng nhập khẩu lên tới 395,3 tỷ USD, đưa cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 20,46 tỷ USD. Trong khi đó, cùng kỳ năm 2025, Việt Nam xuất siêu 14,02 tỷ USD.

Xét theo khu vực kinh tế, diễn biến cán cân thương mại tiếp tục có sự khác biệt lớn. Khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 30,6 tỷ USD, trong khi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, kể cả dầu thô, xuất siêu 10,14 tỷ USD.

Một số nhóm hàng ghi nhận mức nhập siêu lớn gồm điện tử, máy tính và linh kiện 60,6 tỷ USD; xăng dầu 7,4 tỷ USD; chất dẻo 6,7 tỷ USD; than các loại 6,2 tỷ USD; dầu thô 5,3 tỷ USD; sản phẩm hóa chất 3,9 tỷ USD và hóa chất 3,9 tỷ USD.

Nhận định về vấn đề nhập siêu, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê cho rằng: “Nhập siêu là điểm trừ trong tăng trưởng”. Tuy nhiên, bà Hương cho biết, cần dữ liệu đủ lớn, chi tiết để phân tích dòng nhập khẩu đi vào đâu, vào tích lũy hay tiêu dùng. Vì vậy, không nên đồng nhất mọi khoản nhập siêu với dấu hiệu suy yếu; cần xem xét mục đích sử dụng và giá trị tạo ra sau nhập khẩu.

Kim ngạch nhập khẩu tăng cao làm dấy lên những lo ngại về con số nhập siêu. Nhưng theo các chuyên gia, nhìn ở một khía cạnh tích cực khác, việc tăng trưởng nhập khẩu cũng cho thấy các doanh nghiệp đang chủ động ổn định nguồn nguyên phụ liệu; máy móc, thiết bị… để đảm bảo sản xuất ổn định trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới nhiều biến động dẫn đến nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu luôn hiện hữu.

Phân tích về vấn đề này,  TS. Lê Quốc Phương, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công Thương) cho rằng, hiện nay nền kinh tế Việt Nam có độ mở lớn với hoạt động gia công, sản xuất xuất khẩu là chủ yếu nên phần lớn kim ngạch nhập khẩu cũng là tư liệu phục vụ sản xuất.

Trong những tháng còn lại của năm, diễn biến của xuất khẩu, nhập khẩu và cán cân thương mại sẽ tiếp tục phụ thuộc đáng kể vào khả năng duy trì đà tăng của các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực cũng như nhu cầu nhập khẩu đầu vào phục vụ sản xuất.

Nguyễn Hà