Khởi nghiệp học sinh, sinh viên phải chuyển từ “phong trào” sang “thực chất”

Phát biểu tại Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên năm 2026, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu khẳng định, hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục mà là nhiệm vụ chiến lược của quốc gia.

Theo ông, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, một quốc gia muốn phát triển nhanh và bền vững phải dựa vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh cùng lực lượng nhân lực trẻ có tư duy sáng tạo, khả năng tạo ra sản phẩm, dịch vụ mới.

Đây cũng là nền tảng để hình thành đội ngũ doanh nhân trẻ, nguồn nhân lực chất lượng cao – yếu tố quyết định trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Ghi nhận những kết quả đạt được sau gần 8 năm triển khai Đề án hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp, Phó Thủ tướng cho biết nhận thức về đổi mới sáng tạo đã có chuyển biến tích cực; nhiều ý tưởng đã được phát triển thành sản phẩm và bước đầu tiếp cận thị trường.

Đặc biệt, khoảng 300 doanh nghiệp khởi nghiệp đã được hình thành từ các dự án của học sinh, sinh viên, trong đó có nhiều mô hình thành công trong các lĩnh vực như công nghệ xanh, công nghệ sinh học, y tế số…

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ ra thực tế: ở một số nơi, hoạt động khởi nghiệp vẫn mang tính phong trào, thiếu chiều sâu; sản phẩm chưa gắn với nhu cầu thị trường; cơ chế hỗ trợ chưa đồng bộ; kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp còn hạn chế.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải chuyển mạnh từ “ý tưởng” sang “sản phẩm”, từ “phong trào” sang “thực chất”, lấy hiệu quả thương mại hóa và số lượng doanh nghiệp hình thành làm thước đo. 

Để đạt mục tiêu này, Phó Thủ tướng yêu cầu ngành giáo dục đổi mới mạnh mẽ tư duy và cách làm, coi kết quả thực chất là tiêu chí đánh giá chính.

Các cơ sở giáo dục cần xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp đồng bộ, tạo điều kiện để ý tưởng được thử nghiệm, hoàn thiện và phát triển đến cùng, thay vì chỉ dừng lại ở các cuộc thi hay phong trào ngắn hạn.

Đồng thời, cần hoàn thiện cơ chế về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, huy động nguồn lực xã hội để các dự án tiềm năng có thể nhanh chóng tiếp cận thị trường.

Một điểm nhấn quan trọng là vai trò của khoa học và công nghệ trong việc “đưa ý tưởng ra đời sống”.

Phó Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ đóng vai trò cầu nối, thúc đẩy chuyển giao tri thức từ nhà trường ra thị trường, hỗ trợ ươm tạo, kết nối đầu tư và thương mại hóa sản phẩm.

Hoạt động khởi nghiệp của học sinh, sinh viên cần trở thành một cấu phần của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia, gắn với các trung tâm đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp và quỹ đầu tư.

Chính phủ đã ban hành nhiều quyết sách quan trọng như Chương trình hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035 và Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo, tạo nền tảng thúc đẩy lĩnh vực này phát triển.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp, gắn hoạt động khởi nghiệp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của từng ngành, từng địa phương.

Đồng thời, tạo điều kiện để học sinh, sinh viên tiếp cận thực tiễn, tham gia giải quyết các bài toán của doanh nghiệp và cộng đồng, qua đó nâng cao năng lực và tính ứng dụng của các dự án.

Không chỉ là câu chuyện kinh tế, khởi nghiệp còn là quá trình hình thành tư duy sáng tạo, bản lĩnh và trách nhiệm xã hội của thế hệ trẻ.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, thành công không chỉ phụ thuộc vào chính sách mà còn ở ý chí, sự kiên trì và tinh thần dám nghĩ, dám làm của mỗi học sinh, sinh viên.

Khi khởi nghiệp không còn là phong trào mà trở thành năng lực thực chất, đây sẽ là động lực quan trọng góp phần nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và tạo ra những giá trị mới cho nền kinh tế.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và kinh tế tri thức phát triển mạnh mẽ, khởi nghiệp sáng tạo được xác định là một trong những động lực then chốt cho tăng trưởng.

Việc chuyển đổi từ “phong trào” sang “thực chất” không chỉ giúp nâng cao hiệu quả các chương trình hỗ trợ, mà còn góp phần hình thành một thế hệ công dân sáng tạo, sẵn sàng tham gia và dẫn dắt quá trình phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

PV