Khói lửa Trung Đông thổi nóng thị trường năng lượng: Việt Nam ứng phó ra sao?

Giá xăng dầu tăng theo chiến sự

Chiến sự Trung Đông căng thẳng, nhất là việc gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz khiến nhiều tàu chở dầu, LPG/NGL phải thay đổi hành trình, kéo theo chi phí vận tải và bảo hiểm tăng mạnh do lo ngại an ninh.

Mới đây, PVGas Trading - đơn vị thuộc Tổng công ty Khí Việt Nam (PVGas) buộc phải thông báo phát sinh tình huống bất khả kháng, buộc phải điều chỉnh giãn tiến độ giao LPG nhập khẩu cho khách hàng khu vực miền Nam.

Nguyên nhân được cho là sự cố sập cầu dẫn tại cơ sở NGL Juaymah của Saudi Aramco hôm 23/2, làm gián đoạn cung cấp các lô Propane và Butane đã ký kết. Theo đó, toàn bộ các lô hàng LPG dự kiến giao về kho lạnh Thị Vải/Diêm Điền từ ngày 10/3 bị tạm dừng.

Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam Petrolimex cũng cho hay do nguồn cung dầu thô của châu Á phụ thuộc khá lớn vào Trung Đông nên nếu phải thay đổi tuyến đường hoặc đổi nguồn cung dầu thô ngoài Trung Đông do chiến sự thì sẽ khiến giá dầu thô vừa khan hiếm vừa tăng mạnh, kéo theo giá xăng dầu sản phẩm cao hơn, còn nguồn cung khan hiếm hơn.

Chưa kể, phí bảo hiểm, cước vận chuyển cũng tăng tương ứng khiến cho giá vốn, chi phí kinh doanh tăng theo. Không loại trừ khả năng bất khả kháng khiến các hợp đồng không giao được hàng.

TS Giang Chấn Tây, Giám đốc Công ty TNHH Bội Ngọc cho biết việc phong tỏa eo biển Hormuz có thể khiến giá dầu tăng mạnh do lo ngại rủi ro. Đáng chú ý, trong nhiều trường hợp, giá tăng trước cả khi có bất kỳ sự thiếu hụt vật chất nào. Thị trường phản ứng theo kỳ vọng và kỳ vọng về bất ổn luôn khiến giá được “cộng thêm” một khoản gọi là phí rủi ro địa chính trị.

“Việt Nam dù có sản xuất trong nước, nhưng với mặt hàng xăng dầu, chúng ta vẫn phải nhập khẩu một lượng đáng kể dầu thô và xăng dầu thành phẩm. Hormuz bị phong tỏa không chỉ là chuyện của Trung Đông, mà là cú sốc năng lượng có thể kéo theo giá dầu và xăng dầu, chi phí vận tải, sản xuất tăng theo”, ông Tây nói.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cũng cho rằng nguồn cung xăng dầu tại Việt Nam  không bị ảnh hưởng so với nhiều nước đang phụ thuộc nguồn cung từ Trung Đông.

Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho hay Việt Nam đang tự chủ được gần 80% nguồn cung xăng dầu trong nước. Số còn lại nhập khẩu từ Singapore, Malaysia, Trung Quốc, Hàn Quốc… 

“Nguồn cung linh hoạt nên không bị động khi xảy ra xung đột tại Trung Đông. Tuy vậy, giá cả theo đà tăng của thế giới vì ảnh hưởng chiến sự sẽ tăng theo. Tuy nhiên, thời gian tăng giá sẽ không kéo dài", ông Bảo khẳng định.

Được biết, hiện hai nhà máy lọc hóa dầu Dung Quất và Nghi Sơn đáp ứng khoảng 70 - 80% nhu cầu xăng dầu nội địa; trong đó Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn chiếm khoảng 40% và Nhà máy lọc dầu Dung Quất chiếm hơn 30%. Như vậy, Việt Nam vẫn đang nhập khẩu gần 30% xăng dầu thành phẩm, chủ yếu từ các thị trường lân cận khu vực châu Á.

Triển khai các giải pháp đảm bảo nguồn cung xăng dầu

Trước tình hình này, nhiều đơn vị có kiến nghị, đề xuất một số giải pháp nhằm đảm bảo nguồn cung trong tình hình hiện nay.

Petrolimex đã chủ động trong công tác tạo nguồn hàng với 2 nhà máy lọc dầu trong nước và nhập khẩu đủ đáp ứng theo kế hoạch, đồng thời tăng cường đưa xăng dầu về trong 10 ngày đầu tháng 3 với khoảng 50% lượng hàng nhập tạo nguồn của tháng.

Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cho biết, vẫn đảm bảo nguồn cung trong một vài tháng tới. Tập đoàn cũng đã xây dựng kịch bản eo biển Hormuz bị đóng và ngay lập tức trực tiếp/có văn bản chỉ đạo các đơn vị điều chỉnh sản xuất, chuẩn bị nguồn hàng

Tuy nhiên, theo doanh nghiệp này, trong giai đoạn tiếp theo, tùy thuộc vào diễn biến thực tế tại Trung Đông, các cơ quan chức năng cần sớm xem xét tháo gỡ những nút thắt về cơ chế để tập đoàn có thể linh hoạt ứng phó, bảo vệ mục tiêu tăng trưởng và an ninh năng lượng quốc gia.

Theo đó, để tăng cường khả năng ứng phó trong tình huống cấp bách, Petrovietnam kiến nghị Chính phủ xem xét giao quyền nhập khẩu dầu thô và nguyên liệu cho tập đoàn cùng các đơn vị thành viên để cung ứng kịp thời cho các nhà máy lọc dầu nội địa. Đồng thời, cơ quan quản lý cần rà soát tổng thể các quy định hiện hành, đặc biệt là Nghị định 83, nhằm điều chỉnh các chính sách năng lượng phù hợp với bối cảnh mới.

Tập đoàn cũng bày tỏ nguyện vọng được ủy quyền quyết định việc yêu cầu các nhà thầu (chủ dầu) bán phần dầu thô thuộc sở hữu của họ tại thị trường Việt Nam trong các trường hợp khẩn cấp đe dọa an ninh năng lượng. Bên cạnh đó, để đa dạng hóa nguồn cung, Tập đoàn cũng đề xuất sớm có cơ chế ưu đãi thúc đẩy việc pha chế và đưa xăng E10 vào lưu thông rộng rãi.

Về khía cạnh kinh tế, Petrovietnam mong muốn Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các ngân hàng thương mại có chính sách bảo đảm nguồn ngoại tệ cho doanh nghiệp khi nhu cầu nhập khẩu nhiên liệu tăng cao…

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cũng vừa yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh xăng dầu trước những diễn biến phức tạp của tình hình quốc tế.

Cụ thể, lực lượng Quản lý thị trường cần chủ động thực hiện đầy đủ các biện pháp nghiệp vụ quản lý theo địa bàn; kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường như khan hiếm hàng hóa, tăng giá bất hợp lý, gián đoạn nguồn cung hoặc ngừng bán hàng không có lý do chính đáng để có biện pháp xử lý phù hợp…

Hoài Phong