Phố cổ Hà Nội rộn ràng “Lưu trăng” mùa Trung Thu năm 2026

Những ngày tháng Tám âm lịch, phố cổ Hà Nội lại khoác lên mình sắc màu đặc biệt. Bên cạnh sự náo nhiệt quen thuộc của phố Hàng Mã, một hành trình khám phá Trung thu truyền thống đang được mở rộng tới nhiều không gian di sản, nơi công chúng không chỉ ngắm nhìn mà còn trực tiếp chạm vào những ký ức văn hóa từng gắn bó với nhiều thế hệ người Việt.

Một trong những điểm nhấn của hành trình ấy là triển lãm “Lưu Trăng” tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật, số 22 Hàng Buồm. Triển lãm nằm trong chuỗi hoạt động “Lưu Trăng Phố Cổ 2026 – Hành trình kết nối di sản, lan tỏa giá trị văn hóa Việt”, được tổ chức trong mùa Trung thu năm nay.

Đưa ký ức Trung thu trở về

Không gian “Lưu Trăng” gợi mở một thế giới Trung thu rất khác với những món đồ chơi sản xuất công nghiệp phổ biến hiện nay.

Ở đó có đèn ông sao, đèn cá chép, đầu sư tử, mặt nạ giấy bồi, ông tiến sĩ giấy cùng nhiều mẫu đèn và đồ chơi dân gian được phục dựng từ tư liệu cũ. Tre, giấy, hồ dán và những vật liệu giản dị qua bàn tay người thợ lại trở thành những sản phẩm mang màu sắc, hình khối và câu chuyện riêng.

Triển lãm giới thiệu nhiều hiện vật và mô hình đồ chơi Trung thu truyền thống được nghiên cứu, phục dựng và sáng tạo bởi những người trẻ yêu văn hóa Việt đến từ Thong Dong, Của Nả, The Annam, với sự đồng hành của các nghệ nhân và nhà nghiên cứu.

Đáng chú ý, nhóm Của Nả đã nghiên cứu, phục dựng một số mẫu đèn cổ như Nhật – Nguyệt, Cuốn Thư bằng kỹ thuật thủ công truyền thống. Thay vì sao chép hình thức bên ngoài, quá trình thực hiện chú trọng tìm hiểu tư liệu, cấu trúc và kỹ thuật chế tác để giữ lại tinh thần thẩm mỹ dân gian.

Bên cạnh việc phục dựng, những người trẻ còn thử nghiệm các hình thức biểu đạt mới. Một số vật liệu quen thuộc được biến đổi thành sản phẩm sáng tạo, cho thấy đồ chơi Trung thu truyền thống hoàn toàn có thể bước vào đời sống hiện đại mà không nhất thiết đánh mất căn cốt văn hóa.

Không chỉ đến để ngắm

Điểm khác biệt của “Lưu Trăng” nằm ở cách công chúng được đặt vào trung tâm của trải nghiệm.

Thay vì chỉ đứng bên ngoài tủ trưng bày, khách tham quan có thể trực tiếp tìm hiểu quá trình làm đèn, tô mặt nạ giấy bồi, chế tác đồ chơi truyền thống hay quan sát những người thực hành di sản làm việc.

Với trẻ nhỏ, đây là cơ hội để Trung thu không còn chỉ được nhận diện qua đèn điện tử, đồ chơi hiện đại hay những hình ảnh trên màn hình. Các em có thể nhìn thấy một nan tre được uốn thành khung đèn, một tờ giấy được cắt dán thành món đồ chơi và hiểu rằng phía sau mỗi sản phẩm dân gian là kỹ năng, sự kiên nhẫn cùng tri thức được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Với người lớn, không gian ấy lại gợi về một Trung thu của ký ức – nơi những món đồ chơi tuy giản dị nhưng chứa đựng câu chuyện gia đình, làng nghề và đời sống cộng đồng.

Chính sự tham gia trực tiếp của công chúng khiến di sản không còn là những hiện vật “đứng yên”, mà trở thành một phần của trải nghiệm sống.

Khi người trẻ tiếp nối câu chuyện của di sản

Một điểm đáng chú ý khác của “Lưu Trăng” là sự hiện diện rõ nét của những người trẻ trong quá trình nghiên cứu và phục dựng đồ chơi cổ.

Điều này cho thấy câu chuyện bảo tồn di sản đang có thêm một hướng đi mới. Thay vì chỉ trông chờ vào việc lưu giữ nguyên trạng, những giá trị truyền thống được nghiên cứu, thực hành và tiếp tục sáng tạo bởi thế hệ kế cận.

Những mẫu đèn cũ được phục dựng nhưng có thể bước vào một không gian triển lãm hiện đại. Kỹ thuật làm đồ chơi dân gian được giữ lại nhưng cách kể câu chuyện, cách trưng bày và tương tác với công chúng đã thay đổi.

Ở đó, “bảo tồn” và “sáng tạo” không nhất thiết nằm ở hai phía đối lập.

Triển lãm thu hút đông công chúng, trong đó có nhiều người trẻ và khách quốc tế. Bên cạnh tham quan, khách còn có thể trực tiếp trải nghiệm làm đèn Trung thu, tô mặt nạ giấy bồi và tìm hiểu kỹ thuật chế tác đồ chơi truyền thống.

Từ một triển lãm đến hành trình khám phá phố cổ

“Lưu Trăng” cũng không tồn tại như một điểm đến biệt lập. Mùa Trung thu năm nay, khu phố cổ Hà Nội hình thành một chuỗi không gian văn hóa liên kết với nhau. Từ phố Hàng Mã, du khách có thể đến 22 Hàng Buồm khám phá “Lưu Trăng”, ghé Ngôi nhà Di sản 87 Mã Mây hay tiếp tục tìm hiểu những không gian sáng tạo gắn với Trung thu truyền thống tại khu vực hồ Hoàn Kiếm và phố cổ.

Theo thông tin từ Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, chuỗi “Lưu Trăng Phố Cổ 2026” được tổ chức tại nhiều không gian văn hóa từ cuối tháng 8 đến hết tháng 9, hướng đến kết nối di sản với cộng đồng thông qua các hoạt động trưng bày, trình diễn và trải nghiệm.

Cách tổ chức này tạo nên một hành trình thay vì một sự kiện đơn lẻ. Du khách có thể đi bộ qua những con phố cũ, ghé các di tích, xem đồ chơi truyền thống, gặp người thực hành di sản và cảm nhận không khí Trung thu ngay trong chính không gian lịch sử của Hà Nội.

Để di sản không chỉ nằm trong ký ức

Sự trở lại của những món đồ chơi Trung thu truyền thống đặt ra một câu chuyện rộng hơn về cách bảo tồn di sản trong đời sống hiện đại.

Một chiếc đèn cổ sẽ khó tiếp tục tồn tại nếu chỉ được lưu lại qua ảnh hay nằm sau tủ kính. Nhưng khi kỹ thuật làm đèn được truyền cho người trẻ, khi trẻ em được tự tay hoàn thiện một sản phẩm và khi món đồ chơi ấy tìm được chỗ đứng trong đời sống hôm nay, di sản có thêm cơ hội được tiếp nối.

Đó cũng là giá trị mà những không gian như “Lưu Trăng” đang hướng tới: không chỉ đưa người xem trở về với một mùa Trung thu của quá khứ, mà tạo điều kiện để những giá trị cũ được thực hành trong hiện tại.

Giữa phố cổ đông đúc, những chiếc đèn bằng tre và giấy lại được thắp sáng. Ánh sáng ấy không chỉ gợi nhớ một mùa trăng xưa, mà còn cho thấy di sản có thể tiếp tục sống khi mỗi thế hệ tìm được cách của mình để gìn giữ, tiếp nối và kể lại câu chuyện truyền thống.

PV