Hàng Việt Nam được ưu tiên trong đấu thầu dự án năng lượng nguyên tử

Theo Nghị định, hàng hóa phục vụ hoạt động năng lượng nguyên tử do doanh nghiệp trong nước sản xuất, đáp ứng yêu cầu hồ sơ mời thầu, sẽ được hưởng chính sách ưu tiên theo quy định của pháp luật về đấu thầu. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy nội địa hóa, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ hạt nhân.

Nghị định 331/2025/NĐ-CP cũng nêu rõ các chính sách đầu tư, phát triển nguồn nhân lực và hạ tầng khoa học – công nghệ trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử. Theo đó, Nhà nước bảo đảm kinh phí cho việc xây dựng, phát triển và duy trì hệ thống hạ tầng khoa học – công nghệ hạt nhân; đồng thời khuyến khích huy động các nguồn vốn hợp pháp khác theo lộ trình dài hạn, phù hợp với tiến độ phát triển điện hạt nhân.

Hệ thống hạ tầng được ưu tiên đầu tư bao gồm: phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về khoa học và công nghệ hạt nhân; cơ sở thiết kế, chế tạo thiết bị bức xạ, thiết bị hạt nhân, thiết bị ghi đo và các thiết bị chuyên dụng; trung tâm thử nghiệm công nghệ bức xạ, công nghệ hạt nhân; phòng thử nghiệm an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân; hệ thống mô phỏng, cơ sở dữ liệu và phần mềm chuyên dụng phục vụ thẩm định an toàn; hệ thống giám sát, điều hành ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân cùng các tài liệu thiết kế, sản phẩm mẫu và trang thiết bị liên quan.

Nghị định quy định, các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử được khuyến khích hợp tác, tiếp nhận và chuyển giao công nghệ từ các đối tác trong và ngoài nước; đồng thời được hưởng các chính sách hỗ trợ, ưu đãi theo pháp luật về đầu tư, chuyển giao công nghệ, đấu thầu và các quy định liên quan.

Đối với các nhà đầu tư cam kết chuyển giao công nghệ thuộc Danh mục công nghệ cao ưu tiên đầu tư phát triển, hoặc công nghệ thuộc Danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao, sẽ được hưởng ưu đãi trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của pháp luật về đấu thầu. Trường hợp nhà đầu tư nước ngoài có cam kết chuyển giao công nghệ cho đối tác trong nước cũng được áp dụng cơ chế ưu đãi tương tự.

Để nâng cao năng lực tự chủ, Nghị định nhấn mạnh việc khuyến khích nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, thiết kế, chế tạo, thử nghiệm và sản xuất các thiết bị bức xạ, thiết bị hạt nhân, thiết bị ghi đo bức xạ và các thiết bị chuyên dụng khác. Nhà nước cũng khuyến khích sản xuất, gia công nguyên liệu, vật liệu, linh kiện và phụ tùng phục vụ chế tạo thiết bị năng lượng nguyên tử.

Đặc biệt, mô hình đồng thiết kế, đồng chế tạo, đồng vận hành và đồng quản lý giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài được khuyến khích triển khai trong quá trình tiếp nhận và chuyển giao công nghệ.

Các hoạt động ưu tiên bao gồm: nghiên cứu và chuyển giao công nghệ; thiết kế, chế tạo, thử nghiệm và sản xuất thiết bị; kiểm định, chứng nhận sản phẩm trong nước đạt yêu cầu an toàn, chất lượng; tư vấn, khảo sát, xây dựng, bảo dưỡng, cải tiến và nâng cấp thiết bị.

Tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tham gia các hoạt động này được hưởng chính sách hỗ trợ nâng cao tiềm lực khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và ưu đãi thuế theo quy định hiện hành.

Nghị định giao Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng dạy, nghiên cứu; xây dựng và ban hành chuẩn chương trình đào tạo phù hợp với định hướng phát triển năng lượng nguyên tử và thông lệ quốc tế.

Bộ Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực quản lý nhà nước, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và hỗ trợ kỹ thuật; ưu tiên phát triển đội ngũ nhân lực trình độ cao, đặc biệt là phục vụ phát triển điện hạt nhân.

Ngoài ra, Nghị định cũng quy định tiêu chí tuyển chọn, nhiệm vụ, quyền hạn và chế độ, chính sách đối với Tổng công trình sư dự án và Kiến trúc sư trưởng dự án trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, đồng thời xác lập cơ chế xã hội hóa nhằm huy động nguồn lực phát triển lĩnh vực này.

Trần Minh