Hà Nội ưu tiên bảo tồn di sản và phát triển không gian ngầm tại khu vực Hồ Gươm

Từ ngày 7 đến 26/9/2026, UBND phường Hoàn Kiếm phối hợp UBND phường Cửa Nam tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư về Điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị H1-1B khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận, một phần Quy hoạch phân khu đô thị H1-1C, kết hợp giải pháp quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500. Đây là phương án đang được nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ và chưa phải phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

TP Hà Nội cho biết, việc lấy ý kiến được thực hiện theo từng nhóm đối tượng và giai đoạn. Trong giai đoạn lập quy hoạch, UBND phường Hoàn Kiếm chủ trì phối hợp UBND phường Cửa Nam tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư.

Trong nội dung đề án quy hoạch, thành phố sẽ nghiên cứu giải pháp bảo tồn và tái thiết nhằm phát huy giá trị không gian kiến trúc đô thị hiện có. Các hoạt động xây dựng mới phải tăng cường chất lượng cảnh quan và phát huy các di sản văn hóa, lịch sử, cách mạng, kiến trúc. Đồng thời ưu tiên bảo tồn văn hóa, kiến trúc cảnh quan đặc trưng khu vực xung quanh hồ Gươm. Khống chế quy mô phát triển mới và cung cấp tiện ích thêm các du lịch chất lượng cao.

Trong giai đoạn thẩm định quy hoạch, Sở Xây dựng chủ trì lấy ý kiến các bộ, ngành, tổ chức và chuyên gia theo quy định. Các nội dung đưa ra lấy ý kiến là phương án nghiên cứu trong quá trình lập và hoàn thiện hồ sơ, chưa phải phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Chi tiết 6 thay đổi lớn đang được nghiên cứu trong đồ án

Đồ án thể hiện một tư duy quản trị đô thị tiên tiến: chuyển đổi từ các không gian rời rạc sang một hệ thống liên thông, đa chức năng, tích hợp sâu giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế bền vững.

Mở rộng hệ thống quảng trường và không gian công cộng quanh hồ

Phương án nghiên cứu tập trung tổ chức lại hệ thống quảng trường và công viên theo hướng "hướng tâm" lấy hồ Hoàn Kiếm làm trung tâm. Điểm nhấn mang tính đột phá là việc mở rộng Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục để hình thành một không gian quảng trường lớn mang tên Quảng trường Hòa Bình.

Không gian này không chỉ là điểm kết thúc mang tính biểu tượng (terminal point) của trục phố cổ mà còn tạo sự kết nối liên hoàn với hệ thống phía Đông bao gồm: Trụ sở UBND Thành phố, Vườn hoa Lý Thái Tổ, Bưu điện, Đền Bà Kiệu và trục Đinh Lễ - Tràng Tiền. Sự thay đổi này nhằm xóa bỏ sự rời rạc của các mảng xanh hiện nay, tạo nên một "phòng khách" đô thị xuyên suốt.

Nghiên cứu biểu tượng "Khải hoàn môn" cánh hạc phía Bắc hồ

Nhằm tạo lập một điểm nhấn kiến trúc xứng tầm cho Quảng trường Hòa Bình, đồ án nghiên cứu bố trí công trình biểu tượng "Khải hoàn môn" tại phía Bắc hồ. Lấy cảm hứng từ hình ảnh đôi cánh chim hạc vươn lên, công trình đóng vai trò là "nút thắt" thẩm mỹ kết thúc trục đô thị phố cổ và mở ra trục không gian mới đầy cảm hứng về phía Nam.

Tuy nhiên, để bảo vệ các trục nhìn di sản, công trình này được yêu cầu kiểm soát đặc biệt nghiêm ngặt về vị trí, hình khối và tầng cao nhằm đảm bảo không làm suy giảm giá trị các công trình lịch sử hiện hữu.

Tái cấu trúc khu vực hành chính và phục dựng di sản

Thay đổi phương án tái cấu trúc khu vực trụ sở HĐND và UBND Thành phố. Đề xuất xây dựng tòa nhà UBND Thành phố mới với quy mô 9 tầng nổi và 4 tầng hầm trên cơ sở hạ giải trụ sở cũ, Rạp Khăn quàng đỏ và khối nhà Cung Thiếu nhi.

Ngược lại, tinh thần "đánh thức ký ức đô thị" được thể hiện qua việc bảo tồn nghiêm ngặt ba khối nhà Pháp cổ có giá trị kiến trúc đặc biệt là: Ấu trĩ viện, Kho bạc Đông Dương và Tòa Đốc lý. Đặc biệt, tại khuôn viên Bưu điện Hà Nội, thành phố nghiên cứu hạ giải các hạng mục không phù hợp để tái hiện hình thái kiến trúc của Chùa Báo Ân cổ ngay tại không gian trung tâm, trả lại vẻ đẹp lịch sử vốn có của khu vực.

Phát triển không gian ngầm đa chức năng theo mô hình TOD

Lần đầu tiên, mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) được áp dụng sâu rộng cho khu vực lõi. Đồ án nghiên cứu hệ thống không gian ngầm từ 3 đến 3,5 tầng hầm dưới khu vực quảng trường và công viên phía Đông. Hệ thống này kết nối trực tiếp với ga ngầm C9 của tuyến đường sắt đô thị số 2, tạo thành một tổ hợp TOD hạt nhân tích hợp bãi đỗ xe, thương mại và dịch vụ du lịch. Một tuyến kết nối ngầm liên thông từ Hồ Gươm qua Nhà hát Lớn đến Bảo tàng Lịch sử Quốc gia sẽ giúp giảm áp lực giao thông mặt đất và tăng diện tích xanh cho khu vực.

Hợp nhất hệ thống bảo tàng & xây dựng Tháp Tài chính Quốc tế

Tại khu vực Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, đồ án kiến nghị hợp nhất Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Bảo tàng Cách mạng cũ thành một quần thể văn hóa liên thông đa tầng. Trên nền đất của Bảo tàng Cách mạng cũ sau khi hợp nhất, một công trình kiến trúc mới mang tên Tháp Tài chính Quốc tế sẽ được nghiên cứu xây dựng. Đáng chú ý, dự án này là mắt xích quan trọng kết nối trục Tràng Tiền với "Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng" – định hướng phát triển mới của Thủ đô. Khu vực phía sau Nhà hát Lớn cũng sẽ trở thành không gian nghệ thuật mở với sân khấu biểu diễn ngoài trời phục vụ cộng đồng.

Mở rộng không gian đi bộ và phát triển du lịch cao cấp

Để khai thác tối đa giá trị kinh tế của khu vực di sản, đồ án đề xuất mở rộng các tuyến phố đi bộ như Nguyễn Khắc Cần, ngõ Tràng Tiền và kéo dài phố Nhà Thờ ra phía hồ. Những tuyến này không chỉ tăng khả năng tiếp cận cụm di tích Đình - Đền - Chùa Vũ Thạch mà còn tạo dư địa cho các hoạt động văn hóa đêm. Đồng thời, hệ thống hạ tầng du lịch được nâng cấp với các dự án khách sạn cao cấp tại khu vực Báo Hà Nội Mới, số 2 Tràng Thi và vùng phụ cận, nhằm cung cấp dịch vụ lưu trú xứng tầm vị thế trung tâm.

Minh Anh