Hà Nội thí điểm vùng phát thải thấp tại Hoàn Kiếm, đề xuất cấm xe máy xăng từ 1/7

Nghiên cứu giai đoạn 2023-2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy giao thông vận tải đóng góp khoảng 25% lượng bụi PM2.5 tại thành phố. Nếu chỉ tính nguồn thải nội tại của Hà Nội, giao thông chiếm tới 59%. Hiện toàn thành phố có khoảng 6,9 triệu xe máy, riêng khu vực Vành đai 1 có khoảng 450.000 xe máy xăng.

Khảo sát của HĐND TP Hà Nội chỉ ra một thực tế đáng quan ngại: xe máy sử dụng xăng chiếm tỷ trọng áp đảo từ 94% đến 97% tại các phường thuộc Vành đai 1, trong khi xe máy điện chỉ chiếm từ 3% đến 6%.

Tại phường Hoàn Kiếm, nơi dự kiến thí điểm đầu tiên có số lượng xe máy lên tới khoảng 89.000 chiếc. Sự phụ thuộc quá lớn vào nhiên liệu hóa thạch là thách thức khổng lồ cho mục tiêu cải thiện chất lượng không khí của Thủ đô.

Để giải quyết bài toán ô nhiễm, Hà Nội đề xuất thiết lập vùng phát thải thấp (LEZ). Đây là khu vực hạn chế các phương tiện giao thông gây ô nhiễm nhằm cải thiện môi trường sống cho người dân.

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của đề án là yêu cầu người dân trong khu vực thí điểm phải đăng ký trực tuyến với chính quyền địa phương về lộ trình chuyển đổi xe máy xăng sang xe điện trong khoảng thời gian từ ngày 1/7 đến 1/10/2026. Đồng thời, thành phố sẽ áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt đối với từng loại phương tiện:

Xe ôm công nghệ chạy xăng bị cấm hoàn toàn lưu thông trong vùng phát thải thấp từ ngày 1/7/2026.

Xe máy xăng cá nhân bị hạn chế lưu thông vào các khung giờ cao điểm cuối tuần (từ 18h thứ Sáu đến 24h Chủ nhật).

Toàn bộ xe buýt hoạt động trong vùng thí điểm phải chuyển sang sử dụng năng lượng xanh từ ngày 1/7/2026.

Cấm hoàn toàn xe trên 3,5 tấn; xe dưới 3,5 tấn phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 và chỉ được hoạt động trong khung giờ quy định.

Hà Nội dự kiến triển khai thí điểm vùng phát thải thấp theo lộ trình chia làm 3 giai đoạn cụ thể nhằm tạo điều kiện cho người dân thích nghi:

Giai đoạn 1 (01/07/2026 – 31/12/2026): Thí điểm tại vùng lõi phường Hoàn Kiếm bao gồm 11 tuyến phố trung tâm như Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Nguyễn Hữu Huân.... Khu vực này có diện tích khoảng 0,5km² với khoảng 20.000 dân.

Giai đoạn 2 (Năm 2027): Mở rộng phạm vi ra toàn bộ phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam với 14 tuyến phố bao quanh. Quy mô khu vực mở rộng lên 3,6km² với hơn 136.000 dân.

Giai đoạn 3 (2028 – 2029): Triển khai trên toàn bộ khu vực trong Vành đai 1, liên quan đến 9 phường với diện tích hơn 26km² và gần 625.000 dân.

Để thực hiện lộ trình này, Hà Nội đã rà soát hơn 210 vị trí trong Vành đai 1 để bố trí bãi đỗ xe và điểm trung chuyển. Thành phố cũng lên kế hoạch lắp đặt tủ đổi pin tại 180 vị trí và xây dựng các trạm sạc ô tô điện. Hệ thống xe đạp công cộng cũng sẽ được tăng cường thêm khoảng 1.000 xe đạp điện để hỗ trợ người dân di chuyển.

Mặc dù lộ trình đã rõ ràng, nhưng việc chuyển đổi vẫn gặp nhiều rào cản do thiếu chính sách hỗ trợ tài chính cụ thể và hạ tầng trạm sạc chưa đồng bộ. Ban Đô thị HĐND thành phố đã kiến nghị UBND sớm ban hành các ưu đãi về thuế, phí đăng ký phương tiện xanh để tạo sự đồng thuận và giảm bớt gánh nặng cho người dân trong quá trình chuyển đổi.

Minh Phương