Hà Nội thí điểm vùng phát thải thấp tại 11 tuyến phố từ 1/7

Theo lộ trình của Đề án, Giai đoạn 1 sẽ diễn ra từ ngày 1/7 đến 31/12/2026, tập trung thí điểm tại Khu vực 1 và 2 thuộc phường Hoàn Kiếm.

Khu vực 1 (khu vực bên trong đường bao khu vực phố đi bộ và chợ đêm thuộc phường Hoàn Kiếm) bao gồm 11 tuyến phố bao quanh Tràng Tiền - Hàng Khay - Lê Thái Tổ - Hàng Đào - Hàng Ngang - Hàng Buồm - Mã Mây - Hàng Bạc - Hàng Mắm - Nguyễn Hữu Huân - Lý Thái Tổ.

Khu vực 2 là khu vực bên trong đường bao quanh bởi các tuyến Tràng Thi - Phùng Hưng - Hàng Đậu - Trần Nhật Duật - Trần Quang Khải - Tràng Tiền - Hàng Khay trở vào trong khu vực phố cổ. 

Tại khu vực 1, thành phố tiếp tục triển khai các biện pháp của khu phố đi bộ: Cấm toàn bộ xe môtô, xe gắn máy, ôtô các loại từ 19h đến 24h các ngày thứ sáu, thứ bảy, chủ nhật hàng tuần. Xe ưu tiên và phương tiện có giấy phép lưu thông được phép hoạt động 24h/24h.

Thành phố khuyến khích hạn chế hoạt động xe môtô, xe gắn máy chạy xăng với xe ôm công nghệ. Với xe xăng không kinh doanh, thành phố khuyến khích hạn chế lưu thông xe môtô sản xuất, nhập khẩu trước năm 2008 và xe gắn máy sản xuất, nhập khẩu trước 2016; đồng thời khuyến khích chuyển đổi phương tiện xanh, sử dụng phương tiện công cộng.

Với xe buýt, ôtô xăng chở học sinh, chở cán bộ công nhân viên đi làm, thành phố khuyến khích chuyển đổi xe sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, xe đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên. Ô tô từ 16 chỗ trở lên (trừ xe buýt, xe chở học sinh, chở cán bộ công, nhân viên đi làm), chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm. Trường hợp hoạt động trong giờ cao điểm phải được Công an thành phố chấp thuận bằng văn bản.

Với xe chở học sinh, xe buýt, xe chở cán bộ, công nhân viên đi làm, TP Hà Nội khuyến khích chuyển đổi sang xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường. Với ôtô xăng dưới 16 chỗ và xe pick-up, thành phố khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện giao thông công cộng, giao thông phi cơ giới; xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường; xe đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên.

Ôtô tải dưới 2 tấn chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm, trường hợp chạy trong giờ cao điểm phải được công an thành phố chấp thuận bằng văn bản; khuyến khích chuyển đổi xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, xe đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên.

Ôtô tải từ 2 đến 3,5 tấn chỉ được phép hoạt động từ 21h đến 6h sáng hôm sau; ngoài khung giờ này phải được công an thành phố chấp thuận bằng văn bản. Thành phố khuyến khích chuyển đổi xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, xe đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên.

Ôtô tải trên 3,5 tấn chỉ được phép hoạt động từ 21h đến 6h hôm sau, ngoài khung giờ trên phải được công an thành phố hoặc Sở Xây dựng chấp thuận.

Hà Nội cũng triển khai vùng phát thải thấp theo 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 (1/7 - 31/12/2026) thí điểm tại khu vực 1, 2 (phường Hoàn Kiếm) để thu thập dữ liệu và vận động người dân chuyển đổi phương tiện. Giai đoạn 2 (1/1 - 31/12/2027) mở rộng sang khu vực 3 (gồm phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam). Ở giai đoạn này, các quy định sẽ bắt đầu được thắt chặt. Giai đoạn 3 (từ 1/1/2028) mở rộng ra toàn bộ khu vực trong Vành đai 1 (gồm 9 phường) và duy trì thực hiện ổn định từ năm 2030.

Điểm mới của Nghị quyết lần này là phân loại kiểm soát phương tiện dựa trên mức phát thải và loại hình kinh doanh. Với xe ôm công nghệ (chạy xăng) khuyến khích hạn chế từ giai đoạn 1 và chính thức cấm lưu thông trong vùng phát thải thấp từ giai đoạn 2 (1/1/2027). Với xe cá nhân khuyến khích hạn chế các dòng xe đời cũ (sản xuất trước 2008 với mô tô và trước 2016 với xe gắn máy). Từ giai đoạn 3, sẽ cấm các xe không đạt quy chuẩn khí thải mức 3 trở lên.

Từ giai đoạn 2, ô tô các loại phải đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên mới được lưu thông vào vùng LEZ. Ô tô tải trên 3,5 tấn sẽ bị cấm hoàn toàn trong vùng phát thải thấp từ giai đoạn 2. Các loại xe tải dưới 3,5 tấn chỉ được hoạt động theo khung giờ quy định (thường là đêm khuya) hoặc phải có giấy phép của cơ quan chức năng.

Theo Luật Thủ đô, vùng phát thải thấp là khu vực được xác định để hạn chế các phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường nhằm cải thiện chất lượng không khí. Thành phố triển khai Đề án vùng phát thải thấp nhằm kiểm soát, giảm thiểu khí thải từ hoạt động giao thông, cải thiện chất lượng môi trường không khí, nhất là bụi mịn PM2.5; đồng thời góp phần giảm phát thải khí nhà kính, thực hiện các cam kết của Việt Nam về ứng phó với biến đổi khí hậu.

Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia 2016-2020 cho thấy bụi PM2.5 tại Hà Nội cao gần gấp đôi quy chuẩn quốc gia, bụi PM10 vượt 1,3-1,6 lần. Phương tiện giao thông được xác định là nguồn phát thải lớn nhất, chiếm 58-74% tùy thời điểm, trong đó xe máy là tác nhân chính.

Toàn thành phố hiện có hơn 8 triệu phương tiện (gồm 1,1 triệu ôtô, 6,9 triệu xe máy) và khoảng 1,2 triệu phương tiện từ các tỉnh thành khác lưu thông mỗi ngày. Trong đó khu vực vành đai 1 có khoảng 600.000 xe môtô, xe gắn máy và khoảng 180.000 ôtô, phần lớn sử dụng nhiên liệu hóa thạch, nhiều xe đã sử dụng lâu năm, công nghệ lạc hậu, tiêu chuẩn khí thải thấp, dẫn đến mức phát thải cao.

Minh Phương