Hà Nội nghiên cứu thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”

Ngày 5/5, dưới sự chủ trì của Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng, phiên họp tập thể UBND Thành phố thường kỳ tháng 5 đã xem xét dự thảo Đề án thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa."

Đề án này do Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội chủ trì soạn thảo, dựa trên cơ sở nghiên cứu lý luận, thực tiễn trong và ngoài nước, cũng như khảo sát thực địa tại nhiều địa phương.

Theo dự thảo, "xã, phường xã hội chủ nghĩa" được xác định là mô hình tổ chức phát triển và quản trị tích hợp ở cấp cơ sở, trong đó chính quyền không chỉ thực hiện chức năng hành chính mà trực tiếp chuyển hóa các mục tiêu, giá trị của chủ nghĩa xã hội thành kết quả phát triển cụ thể trên địa bàn.

Mô hình hướng tới tổ chức lại không gian phát triển, tái cấu trúc các hoạt động kinh tế - xã hội, đổi mới phương thức quản trị, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội, phát triển văn hóa, con người và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Đáng chú ý, mức độ cải thiện chất lượng sống, sự hài lòng và hạnh phúc của người dân được xác định là thước đo tổng hợp, quan trọng nhất.

Dự thảo Đề án gồm 65 trang, chia thành 3 phần chính và 5 phụ lục, trong đó xây dựng hệ thống tiêu chí, công cụ quản trị có thể đo lường, đánh giá và kiểm chứng trong thực tiễn. Trên cơ sở cụ thể hóa các đặc trưng của xã hội chủ nghĩa vào điều kiện Thủ đô, Đề án xác định 8 nội dung cốt lõi gồm: xây dựng hệ thống chính trị cơ sở; phát triển hạ tầng và không gian sống thông minh; phát triển kinh tế; bảo đảm an sinh xã hội; phát triển văn hóa, con người; xây dựng môi trường; bảo đảm quốc phòng - an ninh; thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Đặc biệt, Đề án đã xây dựng bộ khung gồm 54 tiêu chí có thể đo lường, đánh giá được, bao phủ từ thu nhập, việc làm đến y tế, giáo dục và môi trường. Trong đó, hai chỉ số quan trọng nhất được xác định là thước đo tổng hợp cho sự thành công của mô hình chính là chỉ số hạnh phúc và mức độ hài lòng chung của người dân.

Hà Nội dự kiến sẽ lựa chọn các địa bàn thí điểm dựa trên tính đại diện, điều kiện hạ tầng và đặc biệt là năng lực hệ thống chính trị cùng mức độ cam kết đổi mới. Danh mục triển khai dự kiến bao gồm 19 dự án cụ thể tập trung vào các lĩnh vực như chuyển đổi số, an sinh xã hội và hạ tầng.

Để đảm bảo tính khả thi, Đề án cũng đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm huy động nguồn lực từ ngân sách nhà nước và xã hội hóa.

Phát biểu tại cuộc họp, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng đánh giá, việc nghiên cứu và thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” được đánh giá là một hướng đi mới, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô Hà Nội trong bối cảnh mới dựa trên những điều kiện thuận lợi về cơ chế, chính sách và quy hoạch dài hạn.

Mô hình này nhằm cụ thể hóa các đặc trưng của xã hội chủ nghĩa vào thực tiễn cấp cơ sở, hướng tới hình thành các quan hệ kinh tế - xã hội mới phù hợp với mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2045.

Để đảm bảo tính khả thi, đề án cần được rà soát kỹ lưỡng hệ thống tiêu chí đo lường, đồng thời xin ý kiến các cơ quan Trung ương và Đảng để thống nhất về quan điểm, cách tiếp cận.

Đặc biệt, mô hình phải gắn liền với thực tiễn phát triển và sinh kế của người dân, không chỉ là nơi cư trú mà còn là không gian để người dân sinh sống, làm việc và tạo thu nhập ngay tại địa bàn.

Ngoài ra, cấu trúc không gian phát triển của mô hình cần được nghiên cứu kỹ để kết nối với các khu chức năng như đô thị, công nghiệp, dịch vụ, đồng thời bổ sung các kịch bản mô phỏng phát triển dài hạn để hình thành một hệ sinh thái kinh tế bền vững.

Minh Phương