Gỡ "điểm nghẽn" nội địa hóa, nâng tầm chuỗi cung ứng ô tô

Tính đến hết tháng 2/2026, Hàn Quốc tiếp tục giữ vững vị thế là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký hơn 95,2 tỷ USD. Đáng chú ý, hơn 73% dòng vốn này tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo.

Đây chính là nền tảng quan trọng thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái sản xuất linh kiện và phụ tùng ô tô tại các địa phương trọng điểm như Bắc Ninh, Thái Nguyên, Hải Phòng và TP. Hồ Chí Minh.

Tại tọa đàm Đối thoại Chính sách với các doanh nghiệp Hàn Quốc trong lĩnh vực phụ tùng ô tô diễn ra ngày 9/4, các chuyên gia nhận định sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Hyundai, Kia cùng sự bứt phá của VinFast đang đưa Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất ô tô mới của Đông Nam Á.

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, ông Vũ Bá Phú – Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) thẳng thắn chỉ ra những hạn chế của ngành: Tỷ lệ nội địa hóa vẫn còn thấp, năng lực công nghệ và tiêu chuẩn chất lượng chưa cao, khiến sự tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu còn hạn chế.

Để giải quyết vấn đề này, ông Phú đề xuất, các cơ chế hợp tác và chính sách cũng cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng minh bạch, ổn định và thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh. Đồng thời, định hướng phát triển ngành phải gắn với tiêu chí xanh, bền vững, phù hợp với xu thế chuyển dịch của chuỗi cung ứng toàn cầu.

"Với nền tảng quan hệ hợp tác tốt đẹp giữa hai quốc gia cùng sự chủ động của cộng đồng doanh nghiệp, hợp tác Việt Nam – Hàn Quốc trong lĩnh vực phụ tùng ô tô được kỳ vọng sẽ bước sang giai đoạn phát triển mới, sâu sắc hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn. Không chỉ dừng lại ở việc thu hút đầu tư, mục tiêu xa hơn là xây dựng một hệ sinh thái sản xuất có chiều sâu, nâng cao năng lực tự chủ và khẳng định vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị sản xuất ô tô toàn cầu", ông Phú nhấn mạnh.

Phân tích sâu hơn về thực trạng ngành, ông Nguyễn Khắc Quyền – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn "ô tô hóa" (motorization) với dư địa tăng trưởng rất lớn. Tuy nhiên, hiện doanh nghiệp trong nước mới chỉ tham gia chủ yếu ở khâu lắp ráp, vốn chỉ chiếm khoảng 15% giá trị gia tăng của chuỗi giá trị ô tô toàn cầu.

Đồng quan điểm, ông Koo Bon-kyung – Tổng Giám đốc KOTRA khu vực Đông Nam Á & Châu Đại Dương nhấn mạnh: "Chìa khóa để nâng cao năng lực cạnh tranh là xây dựng chuỗi giá trị bền vững, hướng tới làm chủ từ khâu nguyên vật liệu đến sản phẩm hoàn chỉnh".

Một điểm nhấn quan trọng được giới thiệu tại tọa đàm là Dự án Bản đồ chuỗi giá trị trong lĩnh vực phụ tùng ô tô. Đây là công cụ giúp các cơ quan quản lý và doanh nghiệp nhận diện rõ các "điểm nghẽn" và khoảng trống cần bổ sung để định hướng chiến lược phát triển chính xác hơn.

Về phía doanh nghiệp thực tế, đại diện VinFast khẳng định nội địa hóa là chiến lược dài hạn với mục tiêu đạt tỷ lệ 80% vào năm 2026. Doanh nghiệp này đang ưu tiên hợp tác với các đối tác Hàn Quốc để xây dựng hệ sinh thái ô tô điện có độ linh hoạt và khả năng kết nối cao.

Với sự đồng thuận từ các cơ quan quản lý, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp hai nước, hợp tác Việt Nam – Hàn Quốc trong lĩnh vực phụ tùng ô tô được kỳ vọng sẽ bước sang giai đoạn phát triển mới, góp phần khẳng định vị thế của Việt Nam trong chuỗi sản xuất toàn cầu.

Minh Phương