Giới trẻ ngại kết hôn, lười sinh con: Bộ Y tế đề xuất giải pháp tháo gỡ

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan thừa nhận thực tế này, cho rằng xu hướng kết hôn muộn và sinh ít con đã khiến mức sinh ở Việt Nam giảm dưới ngưỡng sinh thay thế. Điều này diễn ra đồng thời với quá trình già hóa dân số, tạo ra thách thức lớn về nhân lực và an sinh xã hội.

Theo Bộ Y tế, nguyên nhân khiến người trẻ ngại lập gia đình và sinh con là do nhiều yếu tố tổng hòa, gồm lo ngại về việc làm, thu nhập chưa ổn định, chi phí sinh hoạt và nuôi con ngày càng lớn, khó khăn trong tiếp cận nhà ở, cùng với áp lực phát triển sự nghiệp cá nhân, đặc biệt đối với phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ.

Để tháo gỡ khó khăn này, Quốc hội đã thông qua Luật Dân số tại kỳ họp ngày 10/12/2025, với mục tiêu duy trì mức sinh thay thế và thích ứng với già hóa dân số. Luật mở rộng phạm vi chính sách hỗ trợ cho người dân trong quyết định kết hôn và sinh con, thay vì chỉ tập trung vào kế hoạch hóa gia đình như trước.

Trên cơ sở đó, Nhà nước sẽ triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp về giáo dục, chăm sóc sức khỏe, nhà ở và an sinh xã hội. Một số định hướng chính gồm nghiên cứu điều chỉnh thời gian nghỉ thai sản cho con thứ hai, hỗ trợ tài chính cho các nhóm đối tượng và địa phương có mức sinh thấp, cùng với ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội cho các gia đình sinh đủ hai con theo quy định.

Tại Hội nghị tổng kết công tác dân số năm 2025, Cục trưởng Dân số cho biết tỷ suất sinh của Việt Nam trong năm 2024 đã phục hồi nhẹ lên 1,93 con/phụ nữ, nhưng vẫn thấp hơn mức sinh thay thế 2,1 con/phụ nữ. Mức sinh giữa các địa phương cũng có sự khác biệt lớn: TP.HCM thuộc nhóm thấp nhất với 1,51, trong khi Điện Biên cao nhất với 2,91. Cả nước có 11 tỉnh mức sinh dưới 2,0 và 19 tỉnh trên 2,2 con, khiến ngành dân số không đạt 5 trên 11 chỉ tiêu đặt ra trong năm.

Việc mức sinh phục hồi nhẹ được ghi nhận là nhờ một số chính sách hỗ trợ từ năm 2024, như thưởng tiền, ưu đãi dịch vụ công cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, cũng như hỗ trợ chi phí sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Tuy nhiên, Bộ Y tế cho rằng cần mở rộng hơn nữa các chính sách về nhà ở và chăm sóc con cái để duy trì xu hướng này trong dài hạn.

Từ năm 2026, ngành dân số sẽ tập trung vận động mỗi cặp vợ chồng sinh đủ hai con, đồng thời xây dựng chính sách ưu tiên mua nhà ở xã hội cho các gia đình này khi Luật Dân số có hiệu lực. Lãnh đạo Bộ Y tế cũng nhấn mạnh cần xử lý tình trạng chênh lệch mức sinh giữa đô thị và miền núi, tăng cường tư vấn tiền hôn nhân và sàng lọc trước sinh nhằm nâng cao chất lượng dân số.

PV