Giải bài toán 38,5 triệu tỷ đồng vốn: "Mấu chốt không chỉ là thêm vốn mà là hiệu quả của mỗi đồng vốn"

Thách thức huy động 38,5 triệu tỷ đồng cho 5 năm tới

Theo ông Nguyễn Quang Thuân, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu vốn cực lớn, ước tính lên tới 38,5 triệu tỷ đồng trong 5 năm tới, tương đương bình quân mỗi năm cần khoảng 8 triệu tỷ đồng.

Tuy nhiên, ông Thuân chỉ ra một thực trạng đáng lo ngại, tăng trưởng GDP cao của Việt Nam trong những năm qua không đồng nghĩa với việc tăng trưởng doanh thu đồng đều của các doanh nghiệp trong nước. Trong bối cảnh tín dụng ngân hàng không còn nhiều dư địa, áp lực huy động vốn trung và dài hạn cho các dự án lớn đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

"Tôi thực lòng không mong muốn 5 năm hay 10 năm tới, kinh tế Việt Nam tăng trưởng hai chữ số nhưng doanh nghiệp Việt Nam lại thụt lùi", Chủ tịch FiinGroup bày tỏ quan ngại trước sự lấn át của khu vực FDI và sự thiếu vắng của các doanh nghiệp này trên thị trường chứng khoán.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Quang Thuân cũng cảnh báo về tình trạng rủi ro tái cơ cấu vốn rất cao tại nhiều doanh nghiệp tư nhân lớn. Cụ thể, nhiều ngành nghề như điện, nước, rác thải, hạ tầng có thời gian hoàn vốn rất dài nhưng lại đang sử dụng nguồn vốn vay ngắn hạn để tài trợ. Đáng chú ý, các doanh nghiệp tư nhân lớn hiện có mức độ đòn bẩy tài chính cao hơn so với doanh nghiệp nhà nước (DNNN).

Ngược lại, khối DNNN dù duy trì đòn bẩy thấp nhưng hiệu quả hoạt động cũng ở mức thấp, chưa tương xứng với tiềm năng. Chủ tịch FiinGroup nhấn mạnh: "Câu hỏi lớn nhất hôm nay không còn là làm sao huy động thêm vốn, mà là làm sao mỗi đồng vốn tạo ra nhiều giá trị hơn". Đây sẽ là yếu tố quyết định vị thế của các tập đoàn kinh tế Việt Nam trên bản đồ khu vực và thế giới.

3 nhóm giải pháp chiến lược để khơi thông dòng vốn

Để giải quyết bài toán vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các tập đoàn kinh tế, ông Nguyễn Quang Thuân đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, cải thiện tính hấp dẫn (Bankability) của các dự án lớn. Hiện vấn đề lớn khi các dự án tiếp cận vốn ngoài ngân hàng là tính "bankability" còn thấp. Cơ chế chính sách nhằm ổn định và nhất quán (giải bài toán "policy risk"). Thiết kế và triển khai cấu trúc tài chính khả thi, bao gồm project financing (tài trợ dự án) với việc tập trung các ngành trọng điểm, chiến lược. Kinh nghiệp quốc tế là không nên làm dự án riêng lẻ mà gộp danh mục dự án.

Thứ hai, cải cách mạnh mẽ hơn nữa thị trường vốn. Hiện Bộ Tài chính đã có đề án tái cơ cấu nhà đầu tư trên TTCK. Hiệu quả triển khai sẽ cao hơn nếu như phát triển thị trường TPDN vào chiều sâu, để nhiều doanh nghiệp ngoài ngân hàng tham gia hơn và sản phẩm chứng khoán nợ/chào bán đại chúng. Một điểm mấu chốt là cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia nhằm giúp cả Chính phủ và doanh nghiệp huy động vốn Nhà nước ở chi phí thấp hơn.

Thứ ba, Chính phủ dẫn dắt việc hành lập các quỹ đầu tư quốc gia. Hiện Việt Nam đã có đề án thành lập quỹ nhà ở quốc gia. Sẽ rất tốt cho giải bài toán vốn nếu Chính phủ có thể xem xét. Quỹ Đầu tư Hạ tầng: Giải bài toán vốn dài hạn cho các nhóm dự án hạ tầng Quỹ Tăng trưởng Quốc Gia: hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu huy động vốn cho tăng trưởng kinh tế cao như một số nước đã làm.

Chủ tịch HĐQT FiinGroup tin tưởng rằng nếu thực hiện quyết liệt các cải cách về quản trị và thị trường vốn, Việt Nam hoàn toàn có thể huy động thành công nguồn lực khổng lồ này, tạo đà cho các tập đoàn kinh tế trong nước bứt phá mạnh mẽ.

Minh Phương