Giá giảm, cạnh tranh tăng: Gạo Việt chuyển hướng nâng chất, phát triển “xanh”

Theo số liệu từ Cục Hải quan, đến giữa tháng 3/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,74 triệu tấn gạo, đạt 826,2 triệu USD; tăng 2,3% về lượng nhưng giảm 8,7% về giá trị. Giá xuất khẩu bình quân giảm mạnh 10,7%, còn 477,6 USD/tấn.

Về thị trường, Philippines tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu với tỷ trọng 47,6%, duy trì vai trò là đầu ra ổn định của gạo Việt. Xuất khẩu sang Trung Quốc tăng đột biến, trong khi một số thị trường châu Phi ghi nhận mức giảm sâu, cho thấy sự phân hóa rõ rệt về nhu cầu. Trong nước, nguồn cung gia tăng khi vụ Đông Xuân bước vào thu hoạch rộ khiến giá lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long chững lại, phổ biến ở mức 5.400–6.900 đồng/kg, thấp hơn so với đầu vụ.

Áp lực lớn nhất hiện nay đến từ nguồn cung toàn cầu khi các quốc gia xuất khẩu lớn gia tăng bán ra, kéo mặt bằng giá giảm. Cùng với đó, chính sách nhập khẩu của nhiều thị trường có xu hướng linh hoạt hơn, giảm các hợp đồng dài hạn, buộc doanh nghiệp phải chủ động điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, tăng cường quản trị rủi ro và mở rộng thị trường.

Trong bối cảnh này, ngành lúa gạo đang đẩy nhanh chuyển dịch sang phân khúc chất lượng cao, phát thải thấp nhằm nâng giá trị gia tăng. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, các mô hình canh tác giảm phát thải, tiết kiệm chi phí và thân thiện môi trường đang được triển khai, góp phần cải thiện hiệu quả sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe từ thị trường nhập khẩu.

Cùng với đó, việc xây dựng thương hiệu gạo, tăng cường truy xuất nguồn gốc và mở rộng vùng nguyên liệu đạt chuẩn được xem là giải pháp trọng tâm để nâng cao sức cạnh tranh. Trong bối cảnh giá thế giới biến động, chuyển hướng từ tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với ngành lúa gạo Việt Nam.

Bích Diệp