EU siết giám sát phế liệu kim loại: Doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị gì?

Siết chặt để giữ nguồn nguyên liệu

Đây là động thái mới nhất nằm trong Kế hoạch hành động về thép và kim loại (SMAP) mà EC công bố hồi tháng 3/2025, nhằm đảm bảo an ninh nguồn cung nguyên liệu tái chế nội khối và tăng cường năng lực cạnh tranh cho ngành công nghiệp kim loại châu Âu.

Theo Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển (kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland và Latvia), quy định mới này là dấu hiệu cho thấy EU đang từng bước siết chặt hoạt động xuất khẩu phế liệu ra ngoài khối. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp Việt Nam đang nhập khẩu phế liệu từ EU phục vụ sản xuất hoặc tái chế.

EC cho biết, nguồn cung phế liệu kim loại trong EU đang có xu hướng suy giảm, trong đó nguyên nhân chính là do hiện tượng “rò rỉ” – tức xuất khẩu ra bên ngoài khối. Trong bối cảnh giá nguyên liệu thô trên toàn cầu tăng cao, EU lo ngại việc xuất khẩu phế liệu không kiểm soát sẽ ảnh hưởng tới kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính ròng tới 90% vào năm 2040 – một trong những mục tiêu chiến lược của khối này.

Hệ thống giám sát mới cho phép EU thu thập dữ liệu chi tiết về từng lô phế liệu xuất khẩu, như khối lượng, chủng loại và điểm đến. Những dữ liệu này sẽ làm cơ sở để EC đánh giá nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu và đưa ra các quyết định kịp thời, bao gồm cả việc áp dụng các biện pháp hạn chế thương mại.

Ngoài ra, EU cũng đang phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp và tổ chức ngành nghề để phân loại phế liệu một cách chi tiết hơn. Điều này có thể kéo theo việc ban hành các tiêu chuẩn xuất khẩu nghiêm ngặt hơn về chất lượng và kỹ thuật trong tương lai gần.

Nguy cơ siết xuất khẩu sang Việt Nam

Với việc giám sát được triển khai đồng bộ và dữ liệu được cập nhật hàng tháng, EC dự kiến sẽ tiến hành đánh giá tình hình cung ứng thực tế vào cuối quý III/2025. Từ đó, cơ quan này có thể cân nhắc áp dụng thêm các công cụ chính sách nhằm bảo vệ nguồn cung phế liệu trong nội khối. Điều này đặt ra nguy cơ cao về việc hạn chế xuất khẩu sang các quốc gia ngoài EU, trong đó có Việt Nam.

Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển cảnh báo, nếu các biện pháp siết xuất khẩu được áp dụng, các doanh nghiệp Việt sẽ đối mặt với nhiều thách thức, từ việc khan hiếm nguồn cung đến yêu cầu cao hơn về truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn kỹ thuật phế liệu nhập khẩu.

Trước bối cảnh mới, các doanh nghiệp Việt Nam cần: Theo dõi sát diễn biến chính sách thương mại của EU, đặc biệt trong lĩnh vực phế liệu kim loại; đa dạng hóa nguồn cung, tránh phụ thuộc quá lớn vào thị trường EU; chủ động nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc, để đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật khắt khe hơn nếu EU áp dụng; xây dựng phương án ứng phó dài hạn, trong đó có cả việc hợp tác với các đối tác EU nhằm đảm bảo sự ổn định trong chuỗi cung ứng.

Đỗ Khuyến