ESG trở thành "tấm hộ chiếu" giúp doanh nghiệp hội nhập

Thông tin trên được TS. Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học công nghệ và Môi trường của Quốc hội chia sẻ tại Diễn đàn ESG Việt Nam 2025 với chủ đề “Khoa học công nghệ và động lực cho phát triển bền vững” diễn ra chiều ngày 22/12.

Để triển khai ESG hiệu quả, ông Khải nhấn mạnh chuyển đổi xanh cần gắn chặt với chuyển đổi số, trong đó công nghệ đóng vai trò chìa khóa giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, minh bạch dữ liệu và tiếp cận vốn xanh, góp phần đưa ESG trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp Việt. Ông Khải cho rằng để ESG đi vào thực chất, có ba việc cần phải làm ngay.

Thứ nhất, xây dựng bộ tiêu chí và hướng dẫn triển khai ESG phù hợp với từng nhóm doanh nghiệp, từng lĩnh vực hoạt động. Theo ông, Nhà nước cần ban hành một khuôn khổ chung, trong khi các cơ quan của Chính phủ và Quốc hội sớm hoàn thiện các quy định chi tiết, đóng vai trò "đồng hành" và giám sát việc thực hiện.

Thứ hai, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn xanh. Do chi phí đầu tư cho ESG khá lớn nên cần có các cơ chế tài chính phù hợp để giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi, tài chính bền vững nhằm triển khai ESG hiệu quả.

Thứ ba, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp có đủ năng lực triển khai ESG trong thực tiễn, từ xây dựng chiến lược, vận hành đến đo lường và báo cáo, bảo đảm ESG không chỉ dừng ở chủ trương mà đi vào hành động cụ thể.

Một trong những thông điệp cốt lõi tại diễn đàn là vai trò của khoa học công nghệ trong việc thúc đẩy phát triển bền vững. Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà khẳng định, một nền kinh tế bền vững phải dựa trên tri thức, công nghệ, quản trị hiện đại và trách nhiệm xã hội thay vì chỉ khai thác tài nguyên hay dựa vào chi phí thấp.

"Khoa học công nghệ là cầu nối đưa ESG từ tầm nhìn chiến lược trở thành hành động cụ thể, có thể đo đếm và đánh giá được, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế đất nước cũng như từng doanh nghiệp. Đồng thời khoa học công nghệ, chuyển đổi số cũng là công cụ quan trọng để giúp nhà nước hoạch định chính sách quản trị phát triển, đảm bảo hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường", Thứ trưởng Bộ Nội vụ nhấn mạnh.

Tiếp tục thảo luận tại diễn đàn, TS. Trần Văn Khải lưu ý rằng, chuyển đổi xanh chỉ có thể thành công khi gắn liền với chuyển đổi số. Dữ liệu ESG được số hóa sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng chứng minh tính tuân thủ với các đối tác quốc tế và cơ quan quản lý.

Sự ra đời của Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị đã tạo nền tảng chính trị vững chắc cho công cuộc phát triển bền vững tại Việt Nam. Nghị quyết 57 đã đề ra nhiều mục tiêu đến năm 2030, như kinh tế số chiếm 30% GDP, Việt Nam thuộc top 50 thế giới về năng lực cạnh tranh số; đến 2045, kinh tế số đạt 50% GDP, thuộc top 30 thế giới về đổi mới sáng tạo.

Nghị quyết 57 cũng mở ra các chính sách ưu đãi thiết thực về thuế, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển (R&D) và quỹ đổi mới sáng tạo, giúp doanh nghiệp triển khai ESG thuận lợi hơn.

Để ESG đi vào thực tiễn, các chuyên gia tại diễn đàn đã đề xuất các nhóm giải pháp cụ thể: nhà nước cần ban hành khuôn khổ chung và hướng dẫn chi tiết cho từng lĩnh vực; thiết lập cơ chế giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), tiếp cận nguồn vốn ưu đãi; nâng cao năng lực vận hành, đo lường và lập báo cáo ESG cho đội ngũ nhân sự.

Trao đổi thêm về thực thi ESG tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Nguyễn Công Minh - Đồng Chủ tịch ESG Talk Force của Phòng Thương mại Pháp tại Việt Nam (CCIFV) cho rằng, đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa áp lực tuân thủ ESG không chỉ đến từ quy định trong nước mà còn từ thị trường quốc tế.

Việt Nam là nền kinh tế có độ mở cao, nhiều doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và xuất khẩu, do đó phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng chặt chẽ như cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) hay các tiêu chuẩn bền vững tại Mỹ và châu Âu. Việc chứng minh sản phẩm thân thiện môi trường, đáp ứng các chỉ số đo lường cụ thể là yêu cầu bắt buộc nếu muốn duy trì thị trường xuất khẩu.

Tuấn Kiệt