Đưa hệ giá trị quốc gia, văn hóa, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam thấm sâu vào đời sống xã hội

Kế hoạch nhằm thiết lập cơ chế vận hành, triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam (sau đây gọi chung là các hệ giá trị) thông suốt từ trung ương đến cơ sở, gắn kết chặt chẽ hoạt động xây dựng hoàn thiện thể chế với yêu cầu thực hành các hệ giá trị trong thực tiễn.

Kế hoạch này nhằm đưa các hệ giá trị thấm sâu vào đời sống xã hội; phát huy vai trò của văn hóa, gia đình và con người Việt Nam trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển nhanh, bền vững đất nước. Đồng thời, tăng cường xây dựng môi trường văn hóa, văn minh, lành mạnh; chủ động ngăn chặn tình trạng suy thoái đạo đức, lối sống; nâng cao sức đề kháng của người dân trước những tác động tiêu cực.

Bên cạnh đó, kế hoạch cũng phát huy nguồn lực nội sinh và lợi thế cạnh tranh quốc gia từ văn hóa, con người Việt Nam trong tiến trình hội nhập, phát huy bản sắc, tính đa dạng văn hóa của dân tộc và định vị thương hiệu quốc gia; gắn triển khai các hệ giá trị với phát triển công nghiệp văn hóa, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Theo đó, các thành tố của hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam có mối quan hệ chặt chẽ, thống nhất, tác động qua lại và thúc đẩy lẫn nhau trong quá trình phát triển.

Con người giữ vai trò trung tâm, vừa là chủ thể thực hành, lan tỏa các giá trị, vừa là mục tiêu của sự phát triển; các phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam là nền tảng để xây dựng gia đình hạnh phúc, phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Gia đình là môi trường đầu tiên hình thành, nuôi dưỡng và hoàn thiện nhân cách con người; đồng thời giữ vai trò gìn giữ, trao truyền các giá trị văn hóa, đạo đức và nền tảng xã hội từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Văn hóa tạo môi trường dân chủ, nhân văn để các giá trị được tiếp nhận, thực hành và lan tỏa, góp phần bồi dưỡng phẩm chất, nhân cách con người toàn diện, củng cố gia đình và phát huy sức mạnh nội sinh, tạo động lực cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Các giá trị quốc gia giữ vai trò định hướng mục tiêu, lý tưởng và khát vọng phát triển; đồng thời được hiện thực hóa thông qua sự phát triển của con người, gia đình và văn hóa, môi trường văn hóa góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Để thực hiện được các mục tiêu nêu trên, quyết định đưa ra 6 nhiệm vụ, giải pháp: Hoàn thiện thể chế, chính sách để bảo đảm việc triển khai đồng bộ các hệ giá trị; truyền thông, giáo dục các hệ giá trị; vận dụng các hệ giá trị trong xây dựng môi trường văn hóa và phát triển kinh tế - xã hội; nghiên cứu ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để triển khai đồng bộ các hệ giá trị; hợp tác quốc tế trong triển khai đồng bộ các hệ giá trị; ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện, kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết, thi đua, khen thưởng.

Đồng thời, tập trung cụ thể hóa các hệ giá trị thành chuẩn mực, quy tắc ứng xử văn hóa và phẩm chất phù hợp với từng lĩnh vực, ngành nghề và nhóm đối tượng; nghiên cứu thực hiện lồng ghép tiêu chí của các hệ giá trị vào chính sách phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm kế thừa các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, đồng thời góp phần xây dựng nền tảng giá trị vững chắc cho sự phát triển của đất nước.

Cũng tại quyết định, Phó thủ tướng yêu cầu nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện cơ chế thí điểm, nhân rộng các mô hình hiệu quả trong thực hành đồng bộ các hệ giá trị phù hợp với từng lĩnh vực, ngành nghề và các nhóm đối tượng.

Bên cạnh đó, đánh giá tác động đối với các hệ giá trị trong quá trình xây dựng và triển khai văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, quy hoạch, chương trình, kế hoạch, đề án phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại.

Về nghiên cứu ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để triển khai đồng bộ các hệ giá trị, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và các bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ được phân công hằng năm chủ trì tổ chức nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, chuẩn hóa nội hàm các hệ giá trị; xây dựng bộ tiêu chí khung để các bộ, ngành, địa phương làm căn cứ xây dựng tiêu chí theo dõi, đánh giá việc triển khai đồng bộ các hệ giá trị; đánh giá, dự báo xu hướng biến đổi của các hệ giá trị.

Song song đó, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tổ chức thực hiện các hệ giá trị; đổi mới phương thức giáo dục, trải nghiệm và thực hành các hệ giá trị tại thiết chế văn hóa cơ sở, thư viện, bảo tàng, nhà trường, cơ quan, đơn vị; nâng cao hiệu quả thông qua sự gắn kết và tác động qua lại giữa cá nhân, gia đình, nhà trường, cộng đồng và xã hội; ứng dụng thực tế ảo và trí tuệ nhân tạo để số hóa các hệ giá trị trong các chương trình trải nghiệm văn hóa, thể thao, du lịch; số hóa tư liệu, câu chuyện, hình ảnh, hiện vật tiêu biểu để phục vụ giáo dục các hệ giá trị và nâng cao khả năng tiếp cận của người dân.

Nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu về các hệ giá trị; thu thập dữ liệu khảo sát xã hội học để phân tích, đánh giá điểm nóng, mức độ lan tỏa giá trị tích cực; phát triển bảng điều khiển (dashboard) theo dõi cho bộ, ngành, địa phương trong triển khai, thực hành các hệ giá trị.

Ngoài ra, trong năm 2027 và các năm tiếp theo, đề nghị Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nghiên cứu chuẩn hóa nội hàm các hệ giá trị; xây dựng bộ tiêu chí khung theo dõi, đánh giá, dự báo xu hướng biến đổi của các hệ giá trị./.

Thu Thủy