Đưa Điện Biên trở thành đầu mối thương mại biên mậu, logistics của vùng Tây Bắc

Sáng ngày 25/7, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Điện Biên về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, giải ngân vốn đầu tư công và triển khai các Nghị quyết của Bộ Chính trị.

Theo các báo cáo, ý kiến tại cuộc làm việc, Điện Biên có diện tích trên 9.500 km2 (đứng thứ 14/34), dân số khoảng 670.000 người (đứng thứ 32/34), với 18 dân tộc thiểu số sinh sống (84% dân số). Đây là miền đất biên cương anh hùng, phên dậu cực tây bắc của Tổ quốc, với chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.

Điện Biên là tỉnh duy nhất có sân bay tại vùng Tây Bắc và chung đường biên giới với cả hai nước Lào, Trung Quốc; với nhiều tiềm năng, lợi thế cho phát triển, nhất là kinh tế cửa khẩu, nông nghiệp, lâm nghiệp, công nghiệp chế biến, thủy điện, năng lượng tái tạo, du lịch gắn với truyền thống lịch sử, văn hóa đặc sắc các dân tộc trên địa bàn…

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Điện Biên đã đạt được những kết quả rất tích cực trong bối cảnh còn nhiều khó khăn. Tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh đạt 8,67%, cao hơn mức bình quân chung của cả nước (8,18%). Đặc biệt, Điện Biên trở thành địa phương đứng đầu cả nước về giải ngân vốn đầu tư công, đạt 54,3% kế hoạch.

Cơ cấu kinh tế dịch chuyển đúng hướng với khu vực dịch vụ đóng vai trò động lực (chiếm 62,35%).  Các ngành, lĩnh vực chủ yếu duy trì đà tăng trưởng tốt; chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 16,03% so với cùng kỳ; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 14,86%; kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 26,68%; du lịch đạt doanh thu trên 1.700 tỷ đồng; đón gần 1 triệu lượt khách, tăng 20%.

Tỉnh cũng đã vận hành ổn định chính quyền địa phương 2 cấp, quyết liệt sắp xếp các đơn vị hành chính và đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm như cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang.

Bên cạnh những thành tựu, Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế cần khắc phục. Quy mô kinh tế của Điện Biên hiện còn khiêm tốn, chỉ chiếm 0,3% GDP cả nước. Mặc dù tăng trưởng khá nhưng vẫn thấp hơn kịch bản đề ra (10,46%), tạo áp lực rất lớn cho 6 tháng cuối năm khi phải tăng trưởng trên 13,07% mới đạt mục tiêu cả năm.

Hạ tầng kinh tế-xã hội, nhất là hạ tầng giao thông, hạ tầng truyền tải điện còn thiếu đồng bộ, khả năng chống chịu thiên tai, thích ứng biến đổi khí hậu còn hạn chế. Việc khai thác hết tiềm năng của 4 trục kinh tế động lực, nhất là gắn với Cảng hàng không Điện Biên còn hạn chế.

Cải cách thủ tục hành chính và năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) còn thấp (xếp thứ 29/34 về chỉ số PAR). Trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở còn hạn chế. Chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu. Đời sống một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa còn khó khăn; có biên giới dài nhưng dân cư thưa, phân tán, tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp về an ninh chính trị, an toàn xã hội; thường xuyên chịu ảnh hưởng tiêu cực của thiên tai, bão lũ ngày càng khắc nghiệt. Lĩnh vực giáo dục, y tế còn nhiều tồn tại, hạn chế.

Thủ tướng nhấn mạnh việc hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số vẫn là thách thức rất lớn đối với Điện Biên.

Theo Thủ tướng, Điện Biên có nhiều tiềm năng, lợi thế và dư địa phát triển. Là một trong những địa phương không thực hiện sáp nhập, tỉnh cần đổi mới tư duy, phương pháp lãnh đạo, chủ động đề xuất cơ chế, chính sách để tháo gỡ các điểm nghẽn.

Thủ tướng dẫn chứng tiềm năng phát triển điện gió, điện mặt trời của Điện Biên là rất lớn, song tỉnh cần chủ động xây dựng phương án phát triển hạ tầng truyền tải, phân phối điện nhằm giải phóng công suất. Trong bối cảnh Luật Điện lực đang được sửa đổi, địa phương cần mạnh dạn đề xuất cơ chế phù hợp để vừa phát triển năng lượng, vừa tạo điều kiện bảo vệ rừng, giữ đất và bảo đảm quốc phòng, an ninh biên giới.

Thủ tướng yêu cầu tỉnh rà soát, cập nhật kịch bản tăng trưởng cho từng ngành, từng lĩnh vực trong 6 tháng cuối năm; phân công rõ trách nhiệm cho các sở, ngành, xã, phường và doanh nghiệp; xác định cơ quan chủ trì, phối hợp, thời hạn hoàn thành từng nhiệm vụ, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện.

Đối với các lĩnh vực cụ thể, Thủ tướng yêu cầu tập trung phát triển kinh tế cửa khẩu hiện đại tại Tây Trang và A Pa Chải, đưa Điện Biên trở thành đầu mối thương mại biên mậu, logistics của vùng Tây Bắc và cửa ngõ giao thương với các nước láng giềng. Cùng với đó, khai thác hiệu quả lợi thế của Cảng hàng không Điện Biên, Di tích quốc gia đặc biệt Điện Biên Phủ, cánh đồng Mường Thanh, Lễ hội Hoa Ban và các giá trị văn hóa, lịch sử để phát triển du lịch.

Đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp chế biến, chế tạo; phát triển công nghiệp năng lượng theo hướng hiện đại; chủ động đề xuất bổ sung các dự án điện gió, điện mặt trời vào quy hoạch điện quốc gia điều chỉnh. Phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, chế biến sâu, giá trị gia tăng cao, bền vững, sản phẩm chủ lực đặc trưng, truy xuất nguồn gốc rõ ràng (mắc-ca, cà-phê Arabica, gạo Séng Cù, chè Shan Tuyết, dứa, chanh leo, dược liệu…).

Giữ vững tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, phấn đấu đến hết năm 2026 đạt 100% kế hoạch; ưu tiên nguồn lực cho các dự án trọng điểm, lan tỏa cho sự phát triển, nhất là các dự án hạ tầng; giảm tối thiểu 30% số lượng dự án so với kế hoạch giai đoạn 2021-2025; tập trung tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc và quyết liệt giải ngân số vốn kéo dài sang năm 2026. Tập trung triển khai thực hiện và tăng cường quản lý, giám sát có hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, không để trùng lặp, dàn trải, lãng phí; chủ trương tới đây sẽ tích hợp 4 Chương trình mục tiêu quốc gia hiện nay thành một Chương trình chung.

Triển khai hiệu quả Quy hoạch tỉnh đã được phê duyệt điều chỉnh, bảo đảm đồng bộ với Quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch nông thôn; cụ thể hóa mô hình “4 cực tăng trưởng” , trong đó tập trung lấy cực tăng trưởng trung tâm Điện Biên Phủ-Mường Thanh-Mường Phăng làm hạt nhân dẫn dắt tăng trưởng của Tỉnh. Đẩy mạnh xử lý các dự án tồn đọng, kéo dài của tỉnh ngay trong năm 2026, không dừng ở việc lập phương án xử lý mà phải bảo đảm có kết quả đầu ra cụ thể. Ưu tiên đầu tư phát triển các dự án hạ tầng kết nối, khai thác tối đa lợi thế sở hữu sân bay Điện Biên, hình thành các trục không gian chiến lược, đưa “Điện Biên không phải là điểm cuối, mà thành điểm kết nối kinh tế khu vực”.

Tạo đột phá trong triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó triển khai quyết liệt Chiến dịch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị; xử lý triệt để các thôn, bản lõm sóng. Đưa thể chế trở thành lợi thế cạnh tranh, quyết liệt cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Tập trung phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị; góp phần tăng cường thu hút các nguồn lực đầu tư.

Bên cạnh nhiệm vụ phát triển kinh tế, người đứng đầu Chính phủ yêu cầu Điện Biên thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội, chăm lo y tế, giáo dục, văn hóa, giảm nghèo bền vững, nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới; triển khai hiệu quả phong trào "Đẩy mạnh chăm lo người có công với cách mạng" nhân dịp 27/7.

Địa phương cần hoàn thành đúng tiến độ xây dựng 9 trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp đợt 1 trước ngày 30/8/2026 để kịp khánh thành đồng loạt vào ngày 5/9 và đưa vào vận hành ngay từ năm học 2026-2027; đồng thời đẩy nhanh khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân, tăng cường bảo vệ môi trường, phát triển rừng bền vững và chủ động phòng, chống thiên tai.

Thủ tướng cũng yêu cầu giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ quyền biên giới quốc gia; xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; bảo đảm vận hành thông suốt chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời rà soát, sắp xếp đội ngũ cán bộ cơ sở phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Tại cuộc làm việc, lãnh đạo các bộ, ngành đã giải đáp nhiều kiến nghị của Điện Biên liên quan đến điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, cơ chế phát triển điện gió, điện mặt trời, chính sách thu hút đầu tư vào nông nghiệp, phát huy hiệu quả Cảng hàng không Điện Biên và các nội dung liên quan.

Minh Anh