Dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam: Không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ các quy trình

Văn phòng Chính phủ vừa có các văn bản số 3357, 3358, 3359/VPCP-CN ngày 17/4/2026 truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc giao các bộ ngành, địa phương triển khai thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội về đầu tư một số dự án đường sắt.

Đối với Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Phó Thủ tướng giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương liên quan rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật để tạo hành lang pháp lý thuận lợi phát triển hệ thống giao thông vận tải đường sắt; nâng cao trách nhiệm, quyết tâm, phấn đấu hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, hiệu quả theo yêu cầu của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và các nghị quyết của Quốc hội, qua đó, xây dựng, hình thành mạng lưới đường sắt vận chuyển hành khách công cộng trên toàn quốc đồng bộ, thuận lợi, hiện đại, nhanh chóng, an toàn, có trọng tâm, trọng điểm.

Bên cạnh đó, đẩy nhanh giai đoạn chuẩn bị đầu tư; bảo đảm chất lượng và tiến độ lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi theo đúng quy định. Quá trình triển khai phải bảo đảm chặt chẽ, không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ các quy trình kỹ thuật, trình tự pháp lý, nhằm bảo đảm tuyệt đối chất lượng công trình và hiệu quả đầu tư của dự án.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu chủ động nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng các phương án công nghệ, mô hình đầu tư và lựa chọn đối tác chiến lược thực hiện dự án; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định; bảo đảm tiến độ, hiệu quả, tính khả thi, yêu cầu về an ninh, quốc phòng trong quá trình triển khai thực hiện dự án; xây dựng bộ giải pháp tổng thể, chi tiết nhằm kiểm soát tiến độ, đặc biệt tập trung vào các khâu quan trọng: chuẩn bị đầu tư, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và chuyển giao công nghệ.

Các địa phương thuộc phạm vi dự án phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng và các bộ, ngành liên quan trong việc chuẩn bị quỹ đất, thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; bảo đảm ổn định đời sống, sinh kế và sản xuất cho người dân tại nơi ở mới.

Đối với Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương liên quan tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật để tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển hệ thống vận tải đường sắt, bảo đảm đồng bộ, hiện đại; kết nối hiệu quả các mạng lưới đường sắt trong nước và quốc tế, gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu.

Song song đó, đẩy nhanh tiến độ lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án theo đúng quy định, bảo đảm chất lượng, không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ các quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật.

Chủ động nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng phương án lựa chọn trong khuôn khổ công nghệ đã được Quốc hội xác định, bảo đảm độc lập, tự chủ về công nghệ trong dài hạn; đồng thời, đánh giá đầy đủ tác động của việc áp dụng tiêu chuẩn, công nghệ nước ngoài đối với chi phí vận hành và bảo trì trong suốt vòng đời dự án nhằm bảo đảm hiệu quả, tính khả thi, an ninh, quốc phòng và khả năng cân đối, hoàn trả vốn cũng như bảo đảm nguồn thanh toán nợ vay.

Các địa phương thuộc phạm vi dự án phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng và các bộ, ngành liên quan trong việc đẩy nhanh thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; trong đó cần bảo đảm ổn định đời sống, sinh kế và sản xuất cho người dân bị ảnh hưởng bởi dự án tại nơi ở mới.

Về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Thủ tướng yêu cầu các cơ quan liên quan tăng cường phối hợp, tập trung triển khai thực hiện các nhiệm vụ, kịp thời đánh giá tính phù hợp, khả thi, hiệu quả của từng cơ chế, chính sách thí điểm; làm rõ những thuận lợi, khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện; xác định rõ phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp trong thời gian tới; báo cáo, làm rõ trong quá trình sơ kết 02 năm thực hiện Nghị quyết số 188/2025/QH15.

Ngoài ra, Bộ Xây dựng, UBND thành phố Hà Nội, UBND Thành phố Hồ Chí Minh rà soát, hoàn thiện cơ chế phát triển TOD, đặc biệt là cơ chế tài chính đất đai theo hướng rõ trách nhiệm, rõ nguồn lực, rõ cơ chế điều tiết và sử dụng giá trị tăng thêm từ đất.

Thanh Thảo