Động lực lớn cho cà phê hòa tan Việt Nam với EVFTA

Cà phê là loại thức uống không thể thiếu với gần như tất cả người dân Châu Âu, trở thành là một nét văn hóa ẩm thực đặc trung của họ. Tuy nhiên, chính các quốc gia trong EU lại không sản xuất cà phê mà chỉ thuần túy là thị trường tiêu thụ, phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhập khẩu. Hiện Brazil là nước cung cấp cà phê các loại lớn nhất cho EU, tiếp theo là Việt Nam và Colombia. Mặc dù không trồng cà phê nhưng EU có ngành rang xay cà phê phát triển rất mạnh.

Châu Âu có nhu cầu tiêu thụ cà phê lớn nhất thế giới

Người Châu Âu có nhu cầu tiêu thụ cà phê lớn nhất thế giới, khoảng 5kg/người/năm. Tuy nhiên, nhu cầu này tại các nước trong khối EU lại rất khác nhau. Hiện Đức chiếm khoảng 20% tổng tiêu dùng cà phê của châu Âu, theo sau là Pháp và Ý khoảng 13%, Tây Ban Nha khoảng 8% và Anh 8%...

Theo tổng kết sơ bộ của Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam, hiện tại nhu cầu cà phê hòa tan trên thị trường nội địa lẫn xuất khẩu đều tăng, trước đây cà phê hòa tan xuất khẩu vào EU thường chịu mức thuế từ 10 – 20%. Từ 1/8/2020, hiệp định EVFTA đã có hiệu lực và mức thuế này chỉ còn  bằng 0%. Để tận dụng được ưu đãi đó, nhiều doanh nghiệp đã dự định đầu tư nhà máy chế biến cà phê hòa tan để xuất khẩu vào thị trường EU.

Tuy nhiên, đầu tư một nhà máy chế biến cà phê hòa tan đạt chất lượng châu Âu là chuyện không hề đơn giản, mà thị trường EU lại tiêu thụ cà phê hòa tan 3 trong 1 và các loại cà phê hòa tan khác không nhiều. Song, với mức thuế bằng 0% và xuất khẩu không hạn ngạch chính là cơ hội rất lớn cho phân khúc cà phê hòa tan ở thị trường EU.

Thị trường cà phê Việt Nam phân thành 2 phân khúc rõ ràng: cà phê rang xay đang chiếm khoảng 2/3 sản lượng tiêu thụ, 1/3 còn lại thuộc về phân khúc cà phê hòa tan. Hiện có rất nhiều loại cà phê hòa tan của các hãng, như: Trung Nguyên, Nestlé, Vinacafé, Maccoffee, Highlands Coffee, Mê Trang… Tuy nhiên thị phần chủ yếu vẫn thuộc về 3 ông lớn: Trung Nguyên, Nestlé và Vinacafé. Trong đó, mỗi năm Nestlé thu mua khoảng 20 - 25% lượng cà phê xuất khẩu của Việt Nam, và trực tiếp đóng góp khoảng 650 triệu USD vào nền kinh tế thông qua các hoạt động này. Không chỉ các doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp FDI, mà hầu hết các nhà rang xay lớn trên thế giới đều mua cà phê của Việt nam, đã từ lâu Việt Nam đã trở thành nguồn cung không thể thiếu đối với họ, nhưng về mặt thương hiệu thì Việt Nam vẫn chưa có.

Tại thị trường EU, các nhà rang xay lớn đã có lịch sử lâu đời và thương hiệu vững chắc trên thị trường, nếu một thương hiệu mới muốn chen chân vào sẽ rất khó. Hy vọng chỉ còn lại ở thị trường châu Á, châu Phi, nơi lượng người tiêu thụ cà phê hòa tan chưa nhiều, nên khả năng thành công của các thương hiệu mới tương đối dễ dàng hơn. Hiện cà phê hòa tan của Việt Nam tiêu thụ rất tốt tại thị trường châu Á, thông qua các thương hiệu nổi tiếng như Nestlé, và Nestlé cũng là đơn vị sử dụng cà phê nhân của Việt Nam nhiều nhất, vừa rang xay vừa chế biến cà phê hòa tan xuất khẩu đi các thị trường trên thế giới. 

Việt Nam có hàng trăm doanh nghiệp chế biến cà phê hòa tan, nhưng mỗi thương hiệu đều chọn hướng đi riêng, ví dụ như cà phê Trần Quang đi vào khu vực Nam Bộ, cà phê Phố cũng đang tiến rất nhanh ở thị trường miền Tây. Intimex thì có chủ trương bán buôn và thị trường xuất khẩu. Chiến lược phát triển của Intimex là trở thành nhà cung cấp cà phê nhân lớn nhất Việt Nam và thế giới, Intimex cũng đang nỗ lực phấn đấu lên hàng top của Việt Nam về lĩnh vực cung cấp cà phê hòa tan nhưng dưới hình thức bán buôn chứ không tham gia thị trường bán lẻ, với châu Á vẫn là thị trường quan trọng. Tuy nhiên, EVFTA đã có hiệu lực với thuế nhập khẩu cà phê hòa tan bằng 0% nên Intimex cũng đang hướng mục tiêu vào thị trường châu Âu.

Quốc Cường