Đơn giản hóa thủ tục về mã số vùng trồng, gỡ khó cho nông sản và sầu riêng xuất khẩu

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP quy định đơn giản hóa thủ tục hành chính về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.

Nghị quyết nêu rõ, việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói được thực hiện toàn trình trên môi trường mạng theo nguyên tắc tổ chức, cá nhân tự khai, tự chịu trách nhiệm, giảm thời gian, giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục hành chính, không phát sinh thủ tục hành chính mới, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân, bảo đảm công khai, minh bạch, khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế sản xuất, đóng gói sản phẩm cây trồng.

Đáng chú ý, cơ quan nhà nước sẽ chuyển sang cơ chế hậu kiểm, kiểm tra và giám sát thay vì tiền kiểm như trước đây. Việc tiền kiểm chỉ còn thực hiện bắt buộc đối với các trường hợp mà nước nhập khẩu có yêu cầu cụ thể về mã số.

Nghị quyết cũng quy định lộ trình xử lý hồ sơ nhanh chóng thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia. Cụ thể, đối với tiêu thụ nội địa (hoặc thị trường không yêu cầu mã số): trong vòng 03 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, Chủ tịch UBND cấp xã phải ban hành thông báo cấp mã số. Đối với thị trường có yêu cầu mã số: Thời hạn kiểm tra và thông báo cấp mã số không quá 10 ngày làm việc.

Trường hợp nước nhập khẩu phê duyệt: Sau khi có thông báo cấp mã, cơ quan đầu mối cấp tỉnh có 03 ngày để gửi danh sách lên Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Bộ tiếp tục có 03 ngày làm việc để tổng hợp gửi nước nhập khẩu.

Điểm mới của Nghị quyết lần này là việc phân cấp toàn diện cho UBND cấp xã. Chủ tịch UBND cấp xã không chỉ tiếp nhận hồ sơ mà còn trực tiếp chỉ đạo xác nhận thông tin, thực hiện thủ tục cấp, cấp lại, thậm chí là thu hồi hoặc tạm dừng mã số tùy theo thực tế kiểm tra và hậu kiểm.

Trong trường hợp hệ thống mạng gặp sự cố, người dân và doanh nghiệp vẫn có thể nộp hồ sơ bản giấy trực tiếp hoặc qua bưu điện để không làm gián đoạn tiến độ sản xuất.

Để tháo gỡ khó khăn cho các hộ sản xuất nhỏ lẻ và thúc đẩy liên kết, Chính phủ đã quyết định tạm ngưng hiệu lực quy định về diện tích tối thiểu 10ha của một vùng trồng (vốn được quy định tại Nghị định 38/2026/NĐ-CP). Đồng thời, khuyến khích các HTX, tổ hợp tác liên kết hình thành vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn.

Dữ liệu về mã số sẽ được quản lý tập trung và công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết nối trực tiếp với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản quốc gia.

Việc ban hành Nghị quyết 36 được xem là giải pháp cấp bách trong bối cảnh xuất khẩu sầu riêng 6 tháng đầu năm 2026 đạt 950 triệu USD (tăng 31%) và đang bước vào chính vụ tại Tây Nguyên. Những vướng mắc về "giấy phép con" hay tình trạng mua bán mã số trái phép vừa qua đã gây ảnh hưởng xấu đến uy tín ngành hàng.

Quy định mới không chỉ gỡ nghẽn về mặt thủ tục mà còn là nền tảng để minh bạch hóa thông tin, giúp nông sản Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ những thị trường lớn như Trung Quốc.

Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 31/7/2026 và sẽ được áp dụng cho đến khi Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 38 (dự kiến trong tháng 9/2026).

Minh Anh