Giữ hồn dân tộc – Nâng tầm thương hiệu Việt trong kỷ nguyên số

Nhân dịp xuân mới 2026, TS. Lê Ngọc Dũng – Chủ tịch Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam – đã có cuộc trao đổi thẳng thắn, mang chiều sâu về việc giữ gìn hồn cốt dân tộc, nâng tầm thương hiệu Việt và vai trò của chuyển đổi số trong giai đoạn phát triển mới.

Năm 2025 – Phép thử bản lĩnh và tư duy của doanh nhân, nghệ nhân Việt

PV: Thưa ông, nhìn lại năm 2025, ông đánh giá đây là một năm như thế nào đối với cộng đồng nghệ nhân, doanh nhân Việt?

TS. Lê Ngọc Dũng: Tôi cho rằng năm 2025 là một năm “thử lửa” đúng nghĩa. Thử lửa về sức chịu đựng, nhưng quan trọng hơn là thử lửa về tư duy phát triển. Trong bối cảnh kinh tế còn chịu tác động của biến động thị trường, chi phí sản xuất tăng, sức mua chưa thực sự phục hồi mạnh. Điều đó đòi hỏi nghệ nhân và doanh nhân phải linh hoạt hơn, biết tiết giảm chi phí, đổi mới tư duy quản trị và phương thức tiếp cận thị trường.

Mặt khác, năm 2025 mở ra thời điểm thuận lợi để trí tuệ, bản sắc văn hóa và thương hiệu Việt Nam được khẳng định rõ nét hơn. Các chính sách thúc đẩy kinh tế sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển công nghiệp văn hóa và hội nhập quốc tế đang tạo dư địa mới cho sản phẩm thủ công mỹ nghệ, trang sức, đá quý, làng nghề và các thương hiệu gắn với câu chuyện văn hóa.

Bên cạnh đó, các hoạt động xúc tiến, hội chợ, triển lãm mang tầm khu vực và quốc tế đã cho thấy năng lực kết nối ngày càng rõ nét của đội ngũ nghệ nhân và doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu. Tiêu biểu như:

Hội chợ Mùa Thu lần thứ nhất, do Bộ Công Thương chủ trì tổ chức. Sự kiện được đánh giá là hội chợ có quy mô lớn nhất từ trước đến nay.

Sự kiện xúc tiến quốc gia lớn nhất với hàng nghìn gian hàng, đa dạng ngành hàng từ công nghiệp, nông nghiệp đến công nghệ số, kết hợp với các hoạt động quảng bá thương hiệu Việt Nam tại thị trường quốc tế như Expo 2025 Osaka (Nhật Bản). Các ngành trọng điểm khác như thực phẩm, Café Show VN, công nghiệp tự động hóa (VIAF Bắc Giang), đồ gia dụng (IGHE 2025)…

Tôi cũng được biết, năm 2025, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đã tập trung cao độ cho các hoạt động xúc tiến thương mại trong bối cảnh mới. Thông qua các hoạt động này, hàng nghìn lượt doanh nghiệp đã được hỗ trợ tham gia hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước; giá trị hợp đồng và biên bản ghi nhớ ký kết đạt khoảng hơn 70 triệu USD...

PV: Theo ông, đâu là những dấu ấn nổi bật nhất trong năm qua?

TS. Lê Ngọc Dũng: Dấu ấn rõ nét nhất là việc nhiều nghệ nhân và doanh nghiệp đã chủ động thích ứng với môi trường số. Đó là sự trở lại mạnh mẽ của giá trị văn hóa trong sản phẩm. Nhiều nghệ nhân không còn chạy theo số lượng, mà chú trọng chiều sâu, câu chuyện và tính độc bản.

Thứ nhất, năng lực sáng tạo và tay nghề của nghệ nhân tiếp tục được khẳng định. Nhiều nghệ nhân đã mạnh dạn đổi mới mẫu mã, kết hợp kỹ thuật truyền thống với xu hướng thiết kế hiện đại, tạo ra những sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa nhưng vẫn đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế.

Thứ hai, doanh nghiệp ngày càng chú trọng xây dựng thương hiệu và giá trị bền vững. Không chỉ dừng lại ở sản xuất – kinh doanh, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư cho câu chuyện thương hiệu, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, qua đó nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh của sản phẩm Việt.

Thứ ba, sự gắn kết giữa nghệ nhân và doanh nhân được nâng lên một bước mới. Các mô hình hợp tác, liên kết chuỗi giá trị đã giúp nghệ nhân yên tâm sáng tác, còn doanh nghiệp có được sản phẩm độc đáo, khác biệt – đây chính là nền tảng để ngành phát triển dài hạn.

Cuối cùng, việc tham gia các hoạt động tôn vinh, triển lãm, giao lưu trong và ngoài nước đã tạo dấu ấn rõ nét, góp phần quảng bá hình ảnh nghệ nhân, doanh nghiệp Việt Nam, lan tỏa niềm tự hào về trí tuệ, bàn tay tài hoa, nghệ nhân bàn tay vàng, nghệ nhân quốc gia và thương hiệu Việt trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

PV: Trong quá trình đồng hành cùng nghệ nhân và làng nghề, ông cảm nhận rõ nhất sự thay đổi nào?

TS. Lê Ngọc Dũng: Sự thay đổi lớn nhất nằm ở cách nghĩ. Nghệ nhân ngày nay không chỉ hỏi “làm thế nào cho tinh xảo hơn”, mà bắt đầu hỏi “làm thế nào để sản phẩm có chỗ đứng trên thị trường, có thương hiệu, có tương lai cho thế hệ sau”.

Đặc biệt là làm sao để nghề tồn tại trong môi trường số, để thế hệ sau có thể tiếp nối bằng những phương thức hiện đại hơn nhưng vẫn giữ được hồn cốt truyền thống.

Bản sắc văn hóa – Trụ cột cạnh tranh của thương hiệu Việt

PV: Nhiều sản phẩm làng nghề rất giàu giá trị văn hóa nhưng vẫn chưa thực sự chạm được tới thị trường. Theo ông, vướng mắc lớn nhất hiện nay nằm ở đâu?

TS. Lê Ngọc Dũng: Tôi đã từng làm việc với khá nhiều nghệ nhân có sản phẩm tốt, có giá trị văn hóa nhưng đúng là thị trường chưa biết đến nhiều. Vướng mắc không nằm ở tay nghề hay giá trị văn hóa, , mà nằm ở cách tổ chức thị trường và truyền thông thương hiệu trong môi trường số.

Chúng ta có sản phẩm tốt, nhưng thiếu hệ sinh thái hỗ trợ: từ thiết kế, tiêu chuẩn hóa, kể câu chuyện thương hiệu, đến phân phối và bảo hộ pháp lý.

Không ít nghệ nhân vẫn sản xuất theo thói quen cũ, mạnh ai nấy làm, chưa hình thành chuỗi giá trị. Trong kỷ nguyên số, nếu không có hệ sinh thái hỗ trợ – từ thiết kế, tiêu chuẩn chất lượng, bảo hộ pháp lý đến truyền thông và thương mại điện tử – thì rất khó để sản phẩm vươn xa ra thế giới.

PV: Ông nhìn nhận vai trò của bản sắc văn hóa Việt như thế nào trong việc tạo sức cạnh tranh cho thương hiệu?

TS. Lê Ngọc Dũng: Tôi luôn nhấn mạnh rằng bản sắc văn hóa chính là “nội lực mềm” mạnh nhất của thương hiệu Việt trong kỷ nguyên số. Công nghệ có thể giúp lan tỏa nhanh hơn, nhưng thứ giữ chân thị trường lâu dài chính là câu chuyện văn hóa và giá trị tinh thần mà sản phẩm mang theo.

Việt Nam có chiều sâu văn hóa hàng nghìn năm, đội ngũ nghệ nhân Việt Nam chính là những “bảo tàng sống”, lưu giữ tri thức, kỹ năng và ký ức văn hóa dân tộc. Khi những giá trị đó được số hóa, được truyền thông đúng cách, thương hiệu Việt sẽ có sức sống rất bền.

Khẳng định rằng, trong thế giới phẳng như hiện nay, nếu biết khai thác đúng cách, bản sắc không phải là gánh nặng, mà là lợi thế cạnh tranh bền vững, không thể sao chép.

Chuyển đổi số – Đồng hành, không áp lực

PV: Chuyển đổi số đang là xu thế tất yếu. Theo ông, nghệ nhân nên bắt đầu từ đâu để không bị quá sức?

TS. Lê Ngọc Dũng: Chuyển đổi số cần được hiểu là một quá trình, không phải một bước nhảy vọt. Với nghệ nhân, có thể bắt đầu từ những việc rất cụ thể: số hóa câu chuyện nghề, xây dựng hình ảnh sản phẩm trên nền tảng số, từng bước tiếp cận thương mại điện tử và các kênh truyền thông hiện đại.

Quan trọng nhất là có sự đồng hành của các tổ chức nghề nghiệp, trong đó có Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam, giúp nghệ nhân đi đúng hướng, đúng nhịp, không bị choáng ngợp hay chạy theo phong trào.

Trong năm 2025, Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam phối hợp với Tạp chí điện tử Thương hiệu và Pháp luật, Viện Ứng dụng Công nghệ và Chuyển đổi số đã tổ chức Chương trình “Báo chí đồng hành cùng doanh nhân thực hiện thành công Nghị quyết 57 và Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về đột phá khoa học công nghệ và phát triển kinh tế tư nhân” .

Chương trình được tổ chức nhằm mục đích hỗ trợ doanh nghiệp nắm bắt xu hướng chuyển đổi số, áp dụng công nghệ mới vào sản xuất, kinh doanh để nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh. Góp phần xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia thông qua việc kết nối doanh nghiệp với cơ quan báo chí, truyền thông. Qua đó, giúp cộng đồng doanh nghiệp, nghệ nhân hiểu rõ về chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước trong việc chuyển đổi số và phát triển khu vực kinh tế tư nhân. Đồng thời, nâng cao vai trò của báo chí trong việc tuyên truyền, lan tỏa các câu chuyện thành công, mô hình tiêu biểu về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, từ đó truyền cảm hứng cho cộng đồng doanh nghiệp. 

Tôi đánh giá cao sự đồng hành này của Trung ương Hội, các đơn vị trực thuộc đối với cộng đồng nghệ nhân, doanh nhân.

PV: Bước sang năm 2026, Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam sẽ ưu tiên những định hướng nào để tiếp tục đồng hành cùng nghệ nhân và doanh nghiệp, thưa ông?

TS. Lê Ngọc Dũng: Hội sẽ tập trung vào ba định hướng lớn:
Một là, đẩy mạnh hỗ trợ nghệ nhân và doanh nghiệp trong chuyển đổi số và xây dựng thương hiệu.
Hai là, tăng cường kết nối thị trường, xúc tiến thương mại trong và ngoài nước.
Ba là, tiếp tục tôn vinh nghệ nhân, trong đó có đề xuất Ngày Nghệ nhân Việt Nam, nhằm ghi nhận, khẳng định đúng vai trò của lực lượng giữ hồn dân tộc trong kỷ nguyên số.

PV: Nhân dịp xuân mới 2026, ông muốn gửi gắm điều gì tới cộng đồng nghệ nhân, doanh nhân?

TS. Lê Ngọc Dũng: Tôi mong mỗi nghệ nhân, doanh nhân, doanh nghiệp luôn nuôi dưỡng niềm tự hào về giá trị Việt; làm nghề bằng tâm, bằng trách nhiệm xã hội và bằng khát vọng phát triển dài hạn. Khi biết trân trọng bản sắc và đổi mới đúng hướng, thương hiệu Việt sẽ có nền tảng vững chắc để vươn xa.

Chúc các nghệ nhân, doanh nhân giữ vững ngọn lửa nghề, lan tỏa giá trị truyền nghề; làm giàu từ nghề bằng bản lĩnh và trí tuệ; kinh doanh thịnh vượng, gắn trách nhiệm xã hội với khát vọng bứt phá, góp phần hội tụ sức mạnh kinh tế và giá trị văn hóa dân tộc.

Xin cảm ơn ông!

Khổng Nhung