Doanh nghiệp Việt cần chú trọng gạo chất lượng cao và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu

Giá gạo giảm và áp lực từ Philippines

Trong 8 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu gạo Việt Nam đã đạt 6,3 triệu tấn, tương đương 3,17 tỷ USD. Mặc dù khối lượng tăng 2,2% so với cùng kỳ năm 2024, nhưng giá trị lại giảm mạnh tới 17,5%. Điều này chủ yếu do giá gạo xuất khẩu bình quân giảm 19,3%, chỉ đạt 504,9 USD/tấn, trong bối cảnh nhu cầu quốc tế sụt giảm và cạnh tranh khốc liệt từ các quốc gia xuất khẩu gạo lớn khác như Thái Lan, Ấn Độ và Pakistan.

Thị trường Philippines, vốn là đối tác nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam, chiếm tới 42% tổng lượng xuất khẩu. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu sang thị trường này cũng giảm 16% so với cùng kỳ năm trước.

Từ ngày 1/9/2025, Philippines đã chính thức tạm dừng nhập khẩu gạo xay xát thường và gạo xay xát kỹ trong 60 ngày, trừ gạo đặc sản, nhằm bảo vệ mùa vụ nội địa. Động thái này gây áp lực đáng kể lên doanh thu của các doanh nghiệp và giá cả trong nước. Tuy nhiên, lệnh đình chỉ này có thể được rút ngắn sau 30 ngày tùy thuộc vào đánh giá của Bộ Nông nghiệp Philippines.

Giá gạo xuất khẩu trong tháng 8/2025 cũng chứng kiến xu hướng giảm rõ rệt. Cụ thể: Gạo 5% tấm của Việt Nam từ đỉnh 395 USD/tấn (20/8) giảm xuống 389 USD/tấn. Gạo 25% tấm giảm từ 371 USD/tấn xuống 367 USD/tấn. Gạo 100% tấm giảm từ 339 USD/tấn xuống 333 USD/tấn.

Gạo thơm thượng hạng Jasmine giảm từ 561 USD/tấn xuống 545 USD/tấn. Các đối thủ cạnh tranh cũng chịu ảnh hưởng tương tự: gạo 5% tấm của Thái Lan giảm còn 354 USD/tấn, Ấn Độ 376 USD/tấn, và Pakistan 353 USD/tấn.

Chú trọng gạo chất lượng cao và đa dạng hóa thị trường

Dù đối mặt với nhiều khó khăn, Việt Nam vẫn có cơ hội lớn trong phân khúc gạo chất lượng cao. Nhiều đối tác quốc tế như Mỹ, Singapore và Brazil đánh giá cao vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng lúa gạo toàn cầu. Việt Nam đã duy trì vị trí đối tác xuất khẩu gạo lớn thứ 3 tại thị trường Singapore.

Với giá trị xuất khẩu lớn, vị thế của Việt Nam ở thị trường quốc tế vẫn tiếp tục được khẳng định. Năm 2024, xuất khẩu gạo Việt Nam đạt khoảng 9 triệu tấn, kim ngạch 5,7 tỷ USD, đưa Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới và thậm chí vươn lên thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo.

Đáng chú ý, bất chấp biến động trên thị trường xuất khẩu, giá lúa gạo trong nước vẫn duy trì ổn định trong tuần đầu tháng 9/2025. Cụ thể, giá lúa IR 50404 (tươi) ở mức 5.700-5.800 đồng/kg, lúa OM 5451 (tươi) 5.900-6.000 đồng/kg, và nếp IR 4625 (tươi) 7.300-7.500 đồng/kg.

Hiện nay, trước những thách thức mới của thị trường toàn cầu, Bộ Công Thương đã khuyến nghị các doanh nghiệp và địa phương điều chỉnh kế hoạch sản xuất, kinh doanh và đa dạng hóa thị trường tiêu thụ. 

Đồng thời, Bộ cũng yêu cầu Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cập nhật thông tin nhanh chóng để hỗ trợ doanh nghiệp. Việc phối hợp chặt chẽ với hiệp hội nhập khẩu gạo Philippines để đề xuất giải pháp duy trì xuất khẩu ổn định cũng được nhấn mạnh.

Theo đó, các doanh nghiệp cần: Xây dựng chiến lược kinh doanh linh hoạt, tập trung vào gạo chất lượng cao và mở rộng thị trường mới. Tích cực mua tạm trữ lúa gạo để hỗ trợ nông dân. Tuân thủ nghiêm các quy định của Nghị định số 107/2018/NĐ-CP của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo.

Chủ động tìm kiếm và mở rộng sang các thị trường tiềm năng mới nhằm phân tán rủi ro và nâng cao khả năng thích ứng trước biến động thương mại quốc tế. Sự chủ động và linh hoạt trong chiến lược kinh doanh sẽ là yếu tố quyết định giúp ngành gạo Việt Nam vượt qua giai đoạn khó khăn này và tiếp tục phát triển bền vững trong tương lai.

Minh Anh