Doanh nghiệp là động lực quyết định sự thành bại của Net Zero

Sáng 8/7, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch Hội đồng Quốc gia về Phát triển bền vững; cùng hơn 500 đại biểu là lãnh đạo các ban, bộ, ngành, địa phương, các tổ chức quốc tế, cơ quan ngoại giao, các hiệp hội, doanh nghiệp trong và ngoài nước đã tham dự Diễn đàn "Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam 2026" với chủ đề "Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero".

Phát biểu tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, biến đổi khí hậu đang là thách thức toàn cầu lớn nhất của nhân loại, gây tác động sâu rộng đến mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội. Việt Nam, một nền kinh tế đang phát triển nhanh với độ mở lớn và nhu cầu năng lượng cao, là một trong những quốc gia chịu tác động rõ rệt nhất.

Phó Thủ tướng khẳng định, trong bối cảnh đó, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn kiên định mục tiêu phát triển nhanh phải đi đôi với phát triển bền vững, tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với công bằng, tiến bộ xã hội, bảo vệ môi trường và đổi mới sáng tạo.

Tại Hội nghị COP26, Việt Nam đã cam kết mạnh mẽ đạt phát thải ròng bằng không vào năm 2050. Các mục tiêu này đã được cụ thể hóa tại Nghị quyết 70 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết 253 về cơ chế chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030 với yêu cầu phát triển năng lượng phải đi đôi, đi trước một bước bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời gắn liền với yêu cầu phát triển bền vững và giảm phát thải.

Hiện nay, Chính phủ đang tập trung xây dựng và hoàn thiện nghị quyết mới, theo đó tiếp tục lấy bảo vệ môi trường, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng làm nền tảng cốt lõi cho phát triển.

Một là, thực hiện chuyển dịch năng lượng theo lộ trình phù hợp, bảo đảm hiệu quả và bền vững. Chính phủ sẽ tập trung hoàn thiện cơ chế chính sách để phát triển hệ thống năng lượng đồng bộ, đa dạng hóa nguồn cung, thúc đẩy năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Chúng ta sẽ tập trung đầu tư hạ tầng truyền tải, lưu trữ, điều độ điện và phát triển thị trường điện cạnh tranh, khuyến khích khu vực tư nhân tham gia mạnh mẽ. 

Trong quá trình này, chúng ta không loại bỏ đột ngột các nguồn năng lượng truyền thống mà phải sử dụng hiệu quả hơn, áp dụng công nghệ mới để kiểm soát chặt chẽ phát thải và từng bước giảm dần tỷ trọng theo lộ trình. Quá trình chuyển dịch phải đảm bảo đồng thời ba yêu cầu: đủ năng lượng cho tăng trưởng, giảm phát thải theo cam kết và bảo đảm chuyển đổi công bằng cho người lao động, doanh nghiệp và địa phương.

Hai là, kiên định nguyên tắc không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Việt Nam sẽ thực hiện đồng bộ, quyết liệt công tác bảo vệ môi trường, xử lý hiệu quả các nguồn ô nhiễm và phục hồi hệ sinh thái tự nhiên. Thúc đẩy mạnh mẽ mô hình kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh trong sản xuất và tiêu dùng nhằm hình thành nền kinh tế phát thải thấp. Giảm phát thải nhà kính phải được thực hiện hài hòa gắn liền với mục tiêu đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao vị thế, tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị theo tiêu chuẩn ESG của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ba là, xây dựng tài chính xanh và thị trường carbon trở thành trụ cột cốt lõi. Chính phủ xác định tài chính xanh là động lực quan trọng để huy động nguồn lực quốc tế và quốc gia. Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, lồng ghép tiêu chí môi trường vào quản lý ngân sách, phát triển thị trường vốn xanh bao gồm trái phiếu xanh, tín dụng xanh và áp dụng các chính sách thuế ưu đãi cho dự án xanh. Đồng thời sẽ tăng cường hợp tác huy động nguồn vốn ưu đãi và công nghệ tiên tiến từ các định chế tài chính quốc tế. Bên cạnh đó, Chính phủ sẽ tiếp tục vận hành và hoàn thiện sàn giao dịch carbon trong nước nhằm tạo cơ chế định giá carbon minh bạch, hiệu quả.

Bốn là, phát huy vai trò then chốt của cộng đồng doanh nghiệp và các địa phương. Doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế chính là động lực quyết định sự thành bại của hành trình Net Zero. Các doanh nghiệp cần tiên phong xây dựng lộ trình giảm phát thải, tích hợp tiêu chí ESG vào chiến lược dài hạn và đầu tư vào công nghệ sạch. Với các địa phương, đặc biệt là những nơi có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, cần chủ động quy hoạch, cải thiện môi trường đầu tư, cắt giảm thủ tục hành chính để tạo điều kiện tối đa cho các dự án xanh.

Chính phủ sẽ luôn hỗ trợ đồng hành, lắng nghe và tháo gỡ mọi khó khăn cho các địa phương và các doanh nghiệp, Phó Thủ tướng khẳng định.

Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành và địa phương tiếp tục quán triệt tinh thần chuyển từ cam kết sang hành động, từ định hướng sang dự án cụ thể, từ chính sách chung sang kết quả có thể đo lường.

Các bộ, ngành cần tiếp tục tham mưu các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển nguồn năng lượng sạch, kiểm kê khí nhà kính, phát triển thị trường các-bon, bảo vệ hệ sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu, thúc đẩy các công cụ tài chính xanh, tín dụng xanh, trái phiếu xanh,... 

Đối với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Phó Thủ tướng đề nghị, tiếp tục phát huy mạnh mẽ vai trò là tổ chức đại diện quốc gia của cộng đồng doanh nghiệp và là cầu nối quan trọng giữa Chính phủ với doanh nghiệp trong tiến trình chuyển đổi xanh.

“VCCI cần phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng và các đối tác quốc tế để xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh theo ngành, theo chuỗi cung ứng và theo địa phương; ưu tiên doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp trong các ngành phát thải cao và doanh nghiệp xuất khẩu chịu áp lực lớn từ các tiêu chuẩn carbon.

VCCI cũng cần chủ động tổng hợp, phản ánh kịp thời các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp về thể chế, vốn, công nghệ, nhân lực, thị trường các-bon, tài chính xanh, tín dụng xanh và các thủ tục có liên quan; đồng thời thúc đẩy hình thành mạng lưới doanh nghiệp tiên phong về Net Zero, nhân rộng các mô hình tốt và định kỳ báo cáo Chính phủ, Hội đồng quốc gia về Phát triển bền vững về kết quả, kiến nghị và các sáng kiến của cộng đồng doanh nghiệp”, Phó Thủ tướng đề nghị.

Theo Phó Thủ tướng, với quyết tâm chính trị cao của Đảng và Nhà nước, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự tham gia tích cực, trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân, cùng với sự hỗ trợ hợp tác của bạn bè quốc tế, Việt Nam sẽ thực hiện thắng lợi mục tiêu Net Zero theo lộ trình đã đề ra. Sẽ được xây dựng xanh hơn, sạch hơn, bền vững hơn, góp phần xứng đáng vào nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế trong công cuộc chống biến đổi khí hậu.

Tuấn Kiệt