Định vị thương hiệu Việt: Thước đo năng lực cạnh tranh và vị thế kinh tế toàn cầu

Những con số ấn tượng về giá trị thương hiệu Việt

Sau hơn hai thập kỷ triển khai Chương trình Thương hiệu Quốc gia (THQG), Việt Nam đã ghi nhận những bước tiến vượt bậc. Tính đến năm 2025, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam đạt 519,6 tỷ USD, xếp hạng 32 trên tổng số 193 quốc gia.

Số lượng doanh nghiệp đạt danh hiệu này tăng mạnh từ 30 đơn vị (năm 2003) lên 190 doanh nghiệp vào năm 2024-2026. Nhiều "đại sứ" hình ảnh như Vietcombank, Vinamilk hay Viettel đã khẳng định được vị thế trong các bảng xếp hạng toàn cầu.

Tuy nhiên, ông Hoàng Minh Chiến - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đã chỉ ra một "nghịch lý phát triển": Trong khi giá trị THQG tăng mạnh, tổng giá trị của 100 thương hiệu doanh nghiệp hàng đầu lại giảm 14%, xuống còn 38,4 tỷ USD vào năm 2025.

Điều này phản ánh thực trạng "mạnh về lượng nhưng chưa sâu về chất". Nguyên nhân cốt lõi là doanh nghiệp nội địa vẫn chủ yếu tham gia vào khâu gia công (OEM) có giá trị thấp, trong khi năng lực thiết kế (ODM) và xây dựng thương hiệu riêng (OBM) còn hạn chế.

Tài sản chiến lược và "xuất khẩu niềm tin"

Thay đổi tư duy về thương hiệu là yêu cầu cấp thiết để bứt phá từ nội lực. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh: "THQG không còn dừng lại ở hoạt động quảng bá hình ảnh hay xúc tiến thương mại truyền thống, mà cần được xác định là một 'tài sản chiến lược', phản ánh năng lực tổng thể và uy tín của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu".

Theo ông Tân, trong kỷ nguyên mới, những quốc gia có thương hiệu mạnh không chỉ xuất khẩu hàng hóa mà còn "xuất khẩu niềm tin" – yếu tố quyết định khả năng tham gia sâu vào các chuỗi giá trị gia tăng cao. Thương hiệu phải được xây dựng trên nền tảng chất lượng, đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và bản sắc văn hóa Việt.

Các lãnh đạo doanh nghiệp cũng thừa nhận khoảng cách giữa "năng lực sản xuất" và "thương hiệu mạnh" vẫn là điểm nghẽn lớn. Ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Secoin nêu thực tế khu vực FDI chiếm tới 77% kim ngạch xuất khẩu, cho thấy doanh nghiệp nội vẫn đang ở "chiếu dưới". Ông Kỳ đúc kết 5 yếu tố cốt lõi của một thương hiệu quốc tế là: Chất lượng, tính độc đáo, tính đích thực (câu chuyện văn hóa), thiết kế và môi trường. Trong đó, thiết kế được coi là "chìa khóa vàng" để nâng tầm sản phẩm Việt.

Đồng quan điểm về việc nâng cấp chất lượng, ông Huỳnh Ngọc Thạch - Phó Tổng giám đốc Công ty CP Nhựa Tái chế Duy Tân khẳng định nguyên tắc không cạnh tranh bằng quy mô mà bằng chất lượng đạt chuẩn quốc tế, từ đó định hình hình ảnh một Việt Nam có trách nhiệm.

Trong khi đó, chuyển đổi số được xem là "đòn bẩy" tất yếu. Ông Lê Hồng Quang - Tổng Giám đốc Tập đoàn MISA chia sẻ rằng trí tuệ nhân tạo (AI) hiện là yếu tố bắt buộc để gia tăng năng lực nội tại và củng cố niềm tin với đối tác quốc tế.

Hiện thực hoá khát vọng toàn cầu

Để hiện thực hóa khát vọng toàn cầu, Việt Nam đã vạch rõ lộ trình phát triển theo 3 giai đoạn: Giai đoạn 2026 – 2030 tập trung "đặt nền tảng - chuyển đổi căn bản", hướng tới mục tiêu 1.000 sản phẩm đạt THQG.

Giai đoạn 2030 – 2035 phấn đấu đưa THQG lọt vào Top 25 toàn cầu và có từ 5-10 doanh nghiệp nằm trong Top 500 thương hiệu thế giới. Tầm nhìn 2045, THQG Việt Nam trở thành biểu tượng của một nền kinh tế hiện đại, sáng tạo và có trách nhiệm.

Để đạt được mục tiêu này, Bộ Công Thương tập trung vào 3 định hướng lớn: Chuyển đổi số - chuyển đổi xanh; xây dựng chiến lược thị trường quốc tế bài bản gắn với bảo hộ sở hữu trí tuệ; và khai thác giá trị văn hóa nội sinh.

Đặc biệt, chương trình "Go Global" được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt khi hỗ trợ 1.000 doanh nghiệp xây dựng chiến lược quốc tế hóa và đưa 100 doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Dưới góc nhìn chuyên gia quốc tế, TS Santiago Velasquez (Đại học RMIT Việt Nam) khuyến nghị Việt Nam cần xây dựng câu chuyện thương hiệu dựa trên thành tựu thực chất về tăng trưởng xanh và cải thiện môi trường kinh doanh để củng cố niềm tin quốc tế.

Thương hiệu Việt không phải là một "lớp vỏ" hào nhoáng, mà là kết tinh từ sự đổi mới, thích ứng và bản sắc của từng "tế bào" doanh nghiệp. Khi mỗi sản phẩm mang theo khát vọng của quốc gia, vị thế kinh tế của Việt Nam sẽ được khẳng định vững chắc trên trường quốc tế.

Minh Phương