Đẩy mạnh xăng sinh học E10 để giảm áp lực nguồn cung xăng khoáng

Những ngày gần đây, thị trường năng lượng toàn cầu chứng kiến những đợt rung lắc mạnh do xung đột vũ trang tại khu vực Trung Đông. Tại Việt Nam, giá xăng dầu cũng ghi nhận mức tăng đáng kể, có loại dầu đã vượt đỉnh cũ năm 2022.

Theo báo cáo từ Sở Công Thương các tỉnh, dù nguồn cung cơ bản ổn định, nhưng tâm lý lo ngại đứt gãy nguồn cung đã khiến nhu cầu mua tích trữ của người dân tăng đột biến từ 50% đến 100% tại nhiều khu vực, đặc biệt là Hà Nội và các tỉnh phía Bắc.

Thậm chí, tại các vùng biên giới, tình trạng người dân từ Campuchia và Lào sang Việt Nam mua xăng dầu đã xuất hiện do giá trong nước thấp hơn đáng kể so với các nước láng giềng.

Trước tình hình này, tại cuộc họp với Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết, ngay khi xung đột xảy ra trên thế giới, Việt Nam đã kịp thời đánh giá những tác động có thể phát sinh đối với thị trường năng lượng, công tác điều hành kinh tế vĩ mô, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng và kiểm soát lạm phát.

Theo Thủ tướng, biến động địa chính trị có thể làm gia tăng chi phí sản xuất, logistics, kéo theo áp lực lên giá thành hàng hóa và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đồng thời, không loại trừ nguy cơ xuất hiện tình trạng đầu cơ, găm hàng, buôn lậu qua biên giới khi nguồn cung năng lượng toàn cầu biến động.

Trước bối cảnh đó, người đứng đầu Chính phủ khẳng định mục tiêu xuyên suốt là dứt khoát không để thiếu năng lượng trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Một trong những giải pháp được nhấn mạnh là đẩy mạnh sử dụng xăng sinh học E10 theo các nghị quyết của Chính phủ, nhằm tăng tính chủ động về nguồn cung và giảm phụ thuộc vào xăng khoáng.

Về phía Bộ Công thương, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định: “Dù lộ trình bắt buộc từ ngày 1/6/2026, nhưng trong bối cảnh hiện nay, chúng ta cần triển khai sử dụng xăng sinh học càng sớm càng tốt”. Việc sử dụng xăng sinh học (như E10, E15, E20) vốn đã là xu hướng tất yếu trên thế giới tại các cường quốc như Mỹ, Brazil, Trung Quốc và Thái Lan.

Đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, hiện có 12/26 doanh nghiệp đầu mối xăng dầu đã có cơ sở pha chế, phối trộn xăng sinh học. Trong số này, 3 thương nhân đã được Bộ Khoa học và Công nghệ cấp phép cơ sở pha chế xăng sinh học E10.

Còn 9 doanh nghiệp đầu mối còn lại đang hoàn thiện các thủ tục để xin cấp giấy phép. Tại Hà Nội, TPHCM và Hải Phòng, Petrolimex và PV Oil cũng đã triển khai bán thí điểm xăng E10.

Liên quan đến xăng sinh học, TS Đào Duy Anh, Phó cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết, kể từ ngày 1/6/2026, xăng khoáng truyền thống sẽ không còn được phép lưu hành trên thị trường Việt Nam. Thị trường sẽ chuyển dịch hoàn toàn sang hai mặt hàng chính là xăng E5 RON92 và xăng E10 RON95. Các doanh nghiệp đủ điều kiện được khuyến khích triển khai sớm ngay từ ngày 1/5/2026.

Về mặt kỹ thuật, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định thực tế chưa ghi nhận bất kỳ trường hợp nào phản ứng tiêu cực về chất lượng xăng E5 và E10 đến hiệu suất hoạt động hay ảnh hưởng xấu đến động cơ xe.

Theo đó, việc phổ cập xăng sinh học không chỉ là giải pháp tình thế cho bài toán giá cả mà còn mang lại lợi ích lâu dài. Hiện nay, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu khoảng 32% xăng thành phẩm và một lượng lớn dầu thô để sản xuất trong nước. Sử dụng xăng E10 giúp giảm ngay 10% lượng xăng khoáng tiêu thụ, tương đương khoảng 1 triệu m³ mỗi năm.

Ngoài ra, việc triển khai rộng rãi xăng E5 và E10 có thể giúp giảm khoảng 2,5 triệu tấn CO₂ phát thải mỗi năm, góp phần thực hiện cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu. Chương trình này còn tạo đầu ra ổn định cho nông sản, đặc biệt là cây sắn. Thay vì phụ thuộc vào xuất khẩu, nông dân có thể yên tâm sản xuất khi nguồn nguyên liệu cho các nhà máy sản xuất ethanol trong nước được khơi thông.

Để chuẩn bị cho lộ trình này, Việt Nam hiện có 5-6 nhà máy sản xuất ethanol đang khởi động trở lại. Theo tính toán, nhu cầu ethanol để pha chế xăng sinh học ước khoảng 92.000-100.000 m³ mỗi tháng.

Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho rằng, ở góc nhìn dài hạn, phát triển nhiên liệu sinh học không chỉ nhằm giải quyết vấn đề môi trường, mà còn là bài toán tổng thể về tự chủ năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tạo đầu ra cho lĩnh vực nông nghiệp.

Ông cũng kỳ vọng, từ các cơ chế chính sách hiện hành, trong 3-5 năm tới Việt Nam có thể hình thành thêm các nhà máy nhiên liệu sinh học mới. Khi đó, nguồn nhiên liệu sinh học sẽ góp phần chia sẻ gánh nặng bảo đảm nguồn cung xăng dầu, vốn đang đặt chủ yếu lên vai Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn và Nhà máy lọc dầu Bình Sơn, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế xanh theo định hướng của Đảng và Nhà nước.

Tuấn Kiệt