Dầu mỏ và khí đốt Nga có thể khiến Châu Âu rơi vào "ác mộng"?

Cơn ác mộng đối với Châu Âu

Nhiều quan chức cấp cao các nước Châu Âu cho rằng việc "Nga cắt hoàn toàn khí đốt" là một "lựa chọn có khả năng xảy ra nhất". Và nếu Nga mạnh tay cắt vĩnh viễn nguồn cung khí đốt, đó sẽ là cơn ác mộng khủng khiếp của châu Âu, với những hệ quả nghiêm trọng không chỉ về kinh tế mà còn cả chính trị, xã hội.

Mới đây, hãng tài chính JP Morgan của Mỹ đã đưa ra cảnh báo rằng, nếu Nga hoàn toàn dừng xuất khẩu dầu mỏ, nền kinh tế thế giới sẽ trải qua cú sốc lớn tới nỗi giá dầu tăng gấp tư, lên gần 400 USD/thùng. Mức giá hiện nay là khoảng 100 USD/thùng.

Ngoài ra, tuần này, Nga đã dừng cung cấp hầu hết khí tự nhiên tới châu Âu qua đường ống dẫn khí Dòng chảy phương Bắc 1 như một phần trong kế hoạch bảo trì thường xuyên. Moscow cũng cắt giảm vận chuyển khí đốt tới một số nước châu Âu vào những tháng qua, động thái được cho là khiến giá năng lượng tăng cao liên tục. Không khó để thấy điều gì sẽ diễn ra tiếp theo và vì sao tác động của việc này lại mạnh mẽ như vậy.

Trong khi bản thân Mỹ có nhiều nguồn cung để tự đáp ứng nhu cầu của chính mình thì châu Âu phụ thuộc lớn vào Nga. Ngành công nghiệp Đức và Italy sẽ bị tê liệt do giá năng lượng tăng cao và hàng nghìn công ty sẽ phá sản. Sau đó hàng triệu người sẽ thất nghiệp và hóa đơn năng lượng sẽ tăng chóng mặt. Hàng triệu người thậm chí không thể nấu ăn hay sử dụng ô tô.

Việc Nga cắt nguồn cung khí đốt có thể gây ra cú sốc to lớn cho các nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ và khí đốt. Các thị trường chứng khoán có thể lao dốc và hàng nghìn công ty phá sản, trong khi cung không thể đáp ứng cầu về năng lượng. Hàng triệu người sẽ thất nghiệp và các nước phương Tây có thể tiêu tan ý chí tiếp tục hỗ trợ tài chính cho Ukraine.

Ảnh minh họa: Dreamstime

Giải pháp tình thế

EU đã thông qua những quy định mới, yêu cầu các quốc gia tăng cường dự trữ khí đốt cho mùa đông khi lượng dự trữ hiện tại ở mức 62%. Nhưng ngay cả khi các đường ống thay thế hoạt động hết công suất và khí tự nhiên hóa lỏng được nhập khẩu thì các nước châu Âu hầu như khó có thể bù đắp nguồn cung thiếu hụt. Điều đó tức là các chính phủ buộc phải yêu cầu người tiêu dùng giảm nhu cầu hoặc cắt giảm mạnh năng lượng tiêu thụ của theo từng ngành.

Ông Alexander Gabuev, học giả cấp cao tại think tank Carnegie cũng cho rằng, nguy cơ Nga cắt hoàn toàn nguồn cung khí đốt sang châu Âu là có thể xảy ra.

Sức ép từ Nga xảy ra vào thời điểm không thể tồi tệ hơn cho châu Âu khi châu lục này vẫn chịu tác động từ đại dịch Covid-19 và việc ngừng sản xuất đang gây ra tổn thất to lớn cho kinh tế toàn cầu.

Thậm chí trước khi lạm phát và thiếu hụt nguồn cung bắt đầu có tác động, một cuộc thăm dò dư luận ở 10 quốc gia do Hội đồng Đối ngoại châu Âu tiến hành vào đầu tháng này cho thấy EU đang chia rẽ về phản ứng với cuộc chiến ở Ukraine. 35% những người được hỏi muốn hòa bình đạt được sớm nhất có thể, thậm chí cả khi cái giá phải trả là Ukraine nhượng bộ Nga, trong khi 22% những người tham gia khảo sát tin rằng việc đánh bại Nga là con đường duy nhất để đạt được hòa bình.

Với nhiều người châu Âu, cắt giảm tiêu thụ không phải là một lựa chọn. Bỉ hiện là nước có hóa đơn tiện ích tăng nhanh nhất EU, ở mức 65,5% so với tháng 5/2021. Một phần nguyên nhân của việc này là Bỉ đang phải dùng tới các ngân hàng thực phẩm với mức độ "chưa từng có", ông Jozef Mottar, điều phối viên Hiệp hội Ngân hàng thực phẩm Bỉ cho hay.

Chuyên gia Tim Benton thuộc Chatham House dự đoán, cuộc khủng hoảng ở châu Âu sẽ kéo dài "một vài năm". Các nhà quan sát phương Tây đánh giá, chừng nào cuộc chiến ở Ukraine còn tiếp diễn thì chừng đó châu Âu có thể phải đi lại ít hơn, ăn đạm bạc hơn và mặc nhiều áo hơn thay vì chỉ cần vặn công tắc máy sưởi./.

Thắng Nguyễn (Tổng hợp)