Dảnh House: Dùng “Báu vật quốc gia” kể câu chuyện văn hoá

Đứng trên đỉnh cột cờ Lũng Cú, một quần thể kiến trúc hình trống đồng phía làng Lô Lô Chải đã lập tức thu hút sự chú ý của chúng tôi bởi sự độc đáo, hấp dẫn. Không giấu nổi sự tò mò, chúng tôi tìm đến Dảnh House, gặp chị Hoàng Mỹ Khánh, bà chủ Dảnh House, nghe chị say sưa kể về văn hoá sử dụng trống đồng của người Lô Lô, cùng ý tưởng kể về văn hóa bản địa thông qua kiến trúc mô phỏng trống đồng.

Linh hồn của tộc người Lô Lô

Trống đồng có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong văn hoá người Việt Nam nói chung, và người dân tộc Lô Lô nói riêng. Trống đồng của người Lô Lô luôn đi theo cặp gồm nhỏ hơn trống đực - Dảnh pố và lớn hơn là trống cái - Dảnh mo. Đối với đồng bào Lô Lô, trống đồng không chỉ là một nhạc cụ đơn giản mà là linh hồn của tộc người, cầu nối linh thiêng giữa con người, thần linh và tổ tiên.  

Là tài sản quý giá của từng dòng họ, trống thường do người trưởng họ chịu trách nhiệm trông giữ. Tuỳ theo phong tục từng vùng, trống được treo cẩn thận ở khu vực nhà bếp (nơi có thần lửa chứng giám) hoặc được chôn giấu kỹ lưỡng ở những địa điểm bí mật ngoài thiên nhiên và chỉ được đem ra khi có sự kiện tang ma trọng đại.

Năm 2015, cặp "trống đồng Lô Lô" do cụ Vàng Dỉ Thuấn, trưởng dòng họ Vàng, một dòng họ lớn và có uy tín lâu đời của người Lô Lô, gìn giữ tại Lô Lô Chải đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia. Để bảo tồn, gìn giữ, quảng bá phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Lô Lô cụ Vàng Dỉ Thuấn đã hiến tặng chiếc trống đồng cổ, báu vật thiêng liêng truyền đời của dòng họ mình, cho Bảo tàng Văn hoá các dân tộc Việt Nam.

Mang trong mình niềm tự hào với báu vật thiêng, gia đình anh Vương Đức Thắng và chị Hoàng Mỹ Khánh (cháu nội cụ Vàng Dỉ Thuấn) ấp ủ ước mơ xây dựng một điểm đến mô phỏng kiến trúc trống đồng của người Lô Lô.

Điểm nhấn của Làng Du lịch tốt nhất thế giới

Tháng 4/2025, Dảnh House (Dảnh trong tiếng Lô Lô nghĩa là trống đồng) ra đời trên khuôn viên rộng 2000 m2 gồm một nhà gỗ truyền thống, biểu tượng gia đình, dòng tộc. Điểm nhấn đặc biệt là 5 cặp bungalow mô phỏng 5 cặp trống đồng (trống đực-trống cái) của những dòng họ lâu đời nhất Lô Lô Chải (Vàng (Vương), Mùng, Sình, Dìu, Lù), tạo nên không gian vừa lạ mắt vừa giàu tầng nghĩa văn hóa.

Chị Hoàng Mỹ Khánh chia sẻ: Với mong muốn kế thừa và phát huy truyền thống của gia đình trong việc bảo tồn, giới thiệu và quảng bá về văn hóa Trống đồng trong đời sống của người dân tộc Lô Lô một cách sinh động nhất, gần nhất và dễ tiếp cận nhất, gia đình tôi đã nảy ra ý tưởng biến trống đồng thành ngôn ngữ thiết kế, vừa tôn vinh văn hóa Lô Lô, vừa tạo nên sản phẩm du lịch hoàn toàn khác biệt khi du khách đến tham quan làng Lô Lô Chải nói riêng và du lịch Cao nguyên đá Đồng Văn nói chung.

Trước khi xây dựng, gia đình đã xin ý kiến các già làng, người có uy tín để đảm bảo kiến trúc mô phỏng phù hợp với chuẩn mực văn hóa. Theo chị Khánh, với người Lô Lô, trống đồng là vật thiêng gắn liền nghi lễ, vòng đời, là tiếng gọi trời đất. Vì thế, Dảnh House không chỉ đón khách du lịch lưu trú, mà còn mang sứ mệnh đưa văn hóa Lô Lô đến gần hơn với bạn bè bốn phương.

Dảnh House trở thành homestay đầu tiên ở Việt Nam đưa trống đồng Lô Lô vào kiến trúc, tạo nên một “làng trống đồng thu nhỏ” giữa ngôi làng vừa được UN Tourism vinh danh là Làng du lịch tốt nhất thế giới 2025.

Với kiến trúc độc đáo, ngày 30/11, Dảnh House được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam công bố kỷ lục: Khu nghỉ dưỡng đầu tiên tại Việt Nam thiết kế bungalow mô phỏng hình cặp trống đồng của người Lô Lô, ghi nhận cho nỗ lực bảo tồn, quảng bá văn hóa truyền thống ngay trên chính mảnh đất quê hương.

Bài toán kinh tế, phát triển điểm đến văn hoá

Theo chị Hoàng Mỹ Khánh: Trống đồng là Bảo vật Quốc gia nên các kiến trúc mô phỏng được phát triển dựa trên hình dáng cặp Trống đực – cái, vừa chuẩn xác từng chi tiết văn hóa, vừa đảm bảo chất lượng của một mô hình du lịch chuẩn. Đây là điều không dễ thực hiện giữa vùng núi cao gian khó.

Nằm ở vị trí núi cao, nguyên vật liệu khan hiếm, chi phí xây dựng ở đây rất cao. Chị Khánh cho biết: gạch, đá, cát sỏi, sắt thép, xi măng, thậm chí điện, nước ở đây đều có giá cao gấp 3 thậm chí gấp 5 lần dưới đồng bằng. Gia đình đã huy động hơn 25 thợ lành nghề, (cả thợ tay nghề cao lẫn thợ địa phương) miệt mài trong 12 tháng để xây dựng Dảnh House. Công trình có nhiều hình vẽ hoạ tiết phức tạp, kiến trúc đòi hỏi vật liệu đặc thù… nên chi phí đầu tư rất cao. Thậm chí có những hoạ tiết như hai mặt trống đồng (mô phỏng như thật) đã được gia đình dày công đặt làm tại một làng nghề dưới xuôi, kỳ công vất vả vận chuyển lên Lũng Cú.

Từ khi đi vào hoạt động (tháng 4/2025) đến nay, ước tính Dảnh House thu hút khoảng 10.000 lượt khách, doanh thu 4 tỷ đồng. Với mức giá lưu trú (Khu nhà gỗ là 300 nghìn người và Khu trống đồng là 1,2 triệu) và tỉ lệ kín phòng đạt trung bình từ 28-32%, Dảnh House chỉ có thể hoạt động như một Homstay bình thường.

Dảnh House cũng đã kết hợp tổ chức chuỗi hoạt động gắn liền đời sống văn hóa Lô Lô như Mini show lửa trại và giao lưu nghệ nhân mỗi tuần. Dảnh House phối hợp với trường học và nghệ nhân địa phương tổ chức đêm văn nghệ vào 20 giờ thứ bảy. Đây là không gian để học sinh thể hiện năng khiếu, nghệ nhân biểu diễn trống đồng, nhạc cụ và múa Lô Lô. Du khách không chỉ xem mà còn được hòa mình vào tiết mục giao lưu; được trải nghiệm thêu các họa tiết sinh động trên trang phục truyền thống cùng các chị em người Lô Lô. 

Tuy nhiên, theo chị Khánh, để đạt mục tiêu  bảo tồn, gìn giữ, quảng bá và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đưa Dảnh House trở thành một điểm đến văn hoá thì rất cần sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và sự chung tay của các nhà đầu tư có tiềm năng về kinh tế cũng như kinh nghiệm phát triển không gian văn hoá.

Tiên phong trong việc sử dụng mô-típ văn hóa bản địa độc đáo này để tạo nên một sản phẩm du lịch có một không hai, song Sảnh House đang đứng trước bài toán tồn tại và phát triển.

Hà Phương