Cục Môi trường thông tin về quy định khí thải với ô tô tại Hà Nội và TP.HCM

Theo Cục Môi trường cho biết, dự thảo Quyết định chia khí thải ô tô thành 5 mức tương ứng với các tiêu chuẩn Euro, với mức 5 là mức khắt khe nhất. Các mức áp dụng sẽ được phân loại theo năm sản xuất của xe và khu vực lưu hành.

Trong đó, ô tô sản xuất trước 1999: Phải đáp ứng Mức khí thải 1; Ô tô sản xuất từ 1999 (1999-2016): Phải đáp ứng Mức khí thải 2; Ô tô sản xuất từ 2017 (2017-2021): Phải đáp ứng Mức khí thải 3 từ ngày 1/1/2026; Ô tô sản xuất từ 2022: Phải đáp ứng Mức khí thải 4 từ 1/1/2026 và Mức 5 từ 1/1/2028.

Theo dự thảo, lộ trình kiểm định khí thải sẽ thí điểm tại Hà Nội và TP.HCM, sau đó nhân rộng ra toàn quốc. Phương tiện sẽ được phân loại theo năm sản xuất để áp dụng các mức khí thải khác nhau.

Đối với xe mô tô được quy định như sau: Trước 2008 mức 1; từ 2008–2016 mức 2; từ 2017–6/2026 mức 3; Sau 7/2026 mức 4.

Với xe gắn máy: Trước 2016 mức 1; từ 2017–6/2027 mức 2; sau 7/2027 phải áp dụng mức 4.

Từ ngày 1/1/2032, tất cả xe mô tô và xe gắn máy lưu hành tại Hà Nội, TP.HCM bắt buộc phải đạt từ mức khí thải 2 trở lên. Đồng thời, các xe đi vào vùng phát thải thấp cũng sẽ phải đáp ứng quy chuẩn riêng theo quy định của chính quyền địa phương.

Vẫn theo Cục Môi trường, riêng tại TP Hà Nội và TP.HCM, qua số liệu tổng hợp từ mạng lưới quan trắc môi trường Quốc gia thời gian qua cho thấy chất lượng môi trường không khí có dấu hiệu suy giảm, có một số thời điểm chất lượng không khí ở mức xấu. Một trong những nguyên nhân chính gây ra tình trạng này là do khí thải từ phương tiện giao thông cơ giới đường bộ. Do vậy, cần phải quy định lộ trình áp dụng sớm hơn và áp dụng tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt hơn so với các địa phương khác.

Theo đó, dự thảo Quyết định quy định riêng đối với xe ô tô đăng ký tại TP Hà Nội và TP.HCM: Xe ô tô sản xuất từ năm 2017 phải đáp ứng mức khí thải 4 từ ngày 1/1/2026; xe ô tô sản xuất từ năm 2022 phải đáp ứng mức khí thải 5 từ 1/1/2027.

Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đây là yêu cầu về tiêu chuẩn, quy chuẩn khí thải của xe ô tô khi tham gia giao thông chứ không phải là lệnh cấm xe. Người dân nên chú trọng vào việc đảm bảo xe ô tô được vận hành tốt, các xe ô tô cũ vẫn có thể lưu hành nếu đáp ứng quy chuẩn khí thải.

Cùng với việc triển khai kiểm định khí thải, Bộ NN&MT đề xuất các chính sách hỗ trợ tài chính nhằm tạo điều kiện cho người dân chuyển đổi phương tiện, bao gồm: Hỗ trợ đổi xe máy cũ lấy xe mới; Miễn, giảm phí đăng kiểm cho xe đạt tiêu chuẩn; Khuyến khích chuyển sang xe điện, xe sử dụng nhiên liệu sạch; Tăng cường truyền thông, hỗ trợ kỹ thuật để người dân tiếp cận và tuân thủ lộ trình mới.

Các biện pháp hỗ trợ nhằm giảm thiểu gánh nặng tài chính cho người dân, đồng thời khuyến khích chuyển đổi dần dần sang phương tiện sạch hơn.

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 77 triệu xe máy, bao gồm tỷ lệ lớn là xe cũ, sử dụng công nghệ động cơ đốt trong lạc hậu, không còn đảm bảo tiêu chuẩn phát thải. Trong khi đó, chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) bắt buộc áp dụng đối với khí thải xe máy đang lưu hành.

Tiêu chuẩn hiện hành TCVN 6438:2018 chỉ mang tính tự nguyện. Việc thiếu quy chuẩn bắt buộc khiến cơ quan chức năng gặp khó trong việc loại bỏ xe cũ, giảm phát thải từ phương tiện giao thông – một trong những nguồn gây ô nhiễm không khí chủ yếu tại các đô thị như Hà Nội, TPHCM.

Theo đánh giá từ Bộ Y tế, ô nhiễm không khí tại nhiều đô thị lớn ở Việt Nam đang ở mức báo động, tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Khói bụi từ phương tiện giao thông, đặc biệt là xe máy cũ kỹ, lạc hậu, là một trong những nguồn phát thải lớn nhất gây ra tình trạng này.

Minh Anh