Chuyên gia lý giải nguyên nhân giá gạo xuất khẩu giảm, trong nước vẫn cao

Giá gạo xuất khẩu Việt Nam thấp nhất thế giới

Theo số liệu thống kê của Hiệp hội lương thực Việt Nam, hiện mỗi kg lúa thường tại ruộng bình quân 5.400 đồng, lúa thơm 7.000-8.500 đồng. Tại kho, giá lúa thơm giảm xuống 8.000-9.500 đồng một kg, thấp hơn 40-50% so với năm ngoái.

Trên thị trường xuất khẩu, ngày 17/2, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam vẫn đang duy trì ở mức dưới 400 USD/tấn. Cụ thể, gạo xuất khẩu 5% tấm đang được chào bán với giá 395 USD/tấn; gạo 25% tấm đang chào bán với giá 372 USD/tấn; gạo 100% tấm đang được chào bán với giá 310 USD/tấn. 

Trong khi đó, gạo xuất khẩu của Thái Lan, Ấn Độ đa số trên 400 USD/tấn. Như vậy, gạo xuất khẩu của Việt Nam đang thấp nhất trong nhóm 4 nước xuất khẩu hàng đầu, gồm Ấn Độ, Thái Lan và Pakistan.

Diễn biến giá gạo các tháng đầu năm 2025 trái ngược với năm ngoái, khi Ấn Độ hạn chế xuất khẩu, giá gạo Việt Nam đứng ở mức cao nhất thế giới. Tuy nhiên, ngay sau khi Ấn Độ cho xuất khẩu gạo trở lại, giá gạo trên thị trường đã đảo chiều.

Chuyên gia lý giải nguyên nhân giá gạo xuất khẩu giảm, trong nước vẫn cao

Trái ngược với giá gạo xuất khẩu, giá gạo trong nước vẫn đứng ở mức cao. Cụ thể, tại TP. Hồ Chí Minh, giá gạo nở giữ mức 17.000 đồng/kg, gạo thơm Mỹ 19.000 đồng/kg, gạo Nàng Hoa dao động 23.000 - 24.000 đồng/kg, gần như không đổi so với đỉnh giá năm ngoái. Tại Hà Nội, giá gạo lài Nhật ở mức 22.000 đồng/kg, gạo tám Điện Biên 19.000 đồng/kg, gạo tám Thái 20.000 đồng/kg;...

Theo các chuyên gia, việc ‘bán dạo’ gạo từ các thương lái là cơ hội để người dân tiếp cận gạo giá rẻ, trong lúc giá bán lẻ trên thị trường vẫn neo cao.

Lý giải tình trạng giá gạo xuất khẩu rớt mạnh nhưng giá gạo bán ở thị trường nội địa vẫn cao, chuyên gia nông nghiệp Hoàng Trọng Thủy cho rằng, giá gạo trong nước chưa giảm là do khâu trung gian khống chế giá. Giá gạo nội địa thường mất 2-3 tháng mới điều chỉnh theo xu hướng giá xuất khẩu.

Các doanh nghiệp cũng cho biết, chi phí vận chuyển, lưu kho, nhân công đều tăng, cộng với hao hụt trong bảo quản khiến giá bán lẻ chưa thể giảm ngay. Bên cạnh đó, hợp đồng cung ứng gạo giữa siêu thị và nhà phân phối thường dài hạn, dẫn đến độ trễ trong điều chỉnh giá bán lẻ.

Liên quan đến giá gạo, Bộ NN&PTNT đánh giá, việc Ấn Độ gỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu gạo cùng với xu hướng tự chủ lương thực của Indonesia - một trong những thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam - đã tác động mạnh đến thị trường gạo nước ta trong năm 2025.

Dự báo sản lượng lúa cả nước năm 2025 ước đạt 43,14 triệu tấn

Theo báo cáo của Bộ NN&PTNT gửi Bộ Công thương cho biết, dự báo sản lượng lúa cả nước năm 2025 ước đạt 43,14 triệu tấn, giảm 323.000 tấn so với năm 2024. Trong đó, vùng ĐBSCL dự kiến sản xuất 3,77 triệu ha lúa, năng suất bình quân 63,4 tạ/ha, sản lượng đạt gần 24 triệu tấn. Sau khi trừ tiêu thụ nội địa, giống và thức ăn chăn nuôi, lượng lúa hàng hóa dành cho xuất khẩu ước đạt 15,08 triệu tấn, tương đương 7,54 triệu tấn gạo.

Trong báo cáo, Bộ NN&PTNT đã đề xuất Bộ Công thương đẩy mạnh xuất khẩu gạo vào các tháng có sản lượng thu hoạch lớn (tháng 2, 3, 4, 7, 8 và 9) để tránh tồn đọng. Đồng thời, Bộ NN-PTNT đề nghị tăng cường xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường nhằm xuất khẩu hết lượng gạo hàng hóa, đảm bảo lợi ích hài hòa giữa nông dân và doanh nghiệp.

Trong bối cảnh thị trường thế giới nhiều biến động, đòi hỏi ngành lúa gạo Việt Nam cần sớm tính các phương án sản xuất, kinh doanh phù hợp ngay từ đầu năm 2025. Theo đó, về thị trường xuất khẩu, chú trọng xuất khẩu sang các thị trường trọng điểm như Philippines, Indonesia, Trung Quốc… đồng thời, cần chủ động đa dạng hóa thị trường, chủng loại gạo xuất khẩu, không chỉ tập trung vào các thị trường châu Á mà cần mở rộng xuất khẩu sang các thị trường tiềm năng khác, như châu Âu, Mỹ, Trung Đông, Tây Á và châu Phi. Các địa phương cần tập trung sản xuất các loại gạo chất lượng, giá bán cao được thị trường ưa chuộng như các loại gạo thơm, gạo đặc sản…

VFA dự báo xuất khẩu gạo năm 2025 đạt 7,5 triệu tấn

Trước đó, Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cũng đưa dự báo, xuất khẩu gạo năm 2025 đạt 7,5 triệu tấn. Hiện tại nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gạo đang rất lo lắng, vì số đơn hàng giảm rất mạnh, có những doanh nghiệp cho biết không có đơn hàng nào ký kết cho thời gian xuất khẩu trong tháng 2.

Theo VFA, Việt Nam sắp bước vào vụ thu hoạch đông xuân - vụ có sản lượng lớn nhất năm. Thời tiết thuận lợi nên sản lượng dự báo dồi dào, khiến nhiều nhà nhập khẩu đang tạm dừng mua hàng để chờ mua với giá thấp hơn.

Cho rằng giá gạo điều tiết theo cung cầu, nhưng VFA cho hay, gạo thơm và chất lượng cao vẫn có thị trường riêng, nên giá các loại gạo này vẫn không giảm. Nhiều doanh nghiệp vẫn xuất khẩu được gạo thơm, gạo đặc sản với giá 800 - 1.200 USD/tấn. Hiện nhiều hợp đồng xuất khẩu gạo đặc sản ST25 với giá hơn 1.000 USD/tấn.

Mặc dù giá gạo tẻ xuất khẩu đã xuống dưới mức 400 USD/tấn trong tháng 1/2025, nhưng giá gạo xuất khẩu bình quân của tháng vẫn trên mốc 600 USD/tấn, là nhờ sức kéo của gạo thơm và gạo đặc sản.

Tú Anh