Chuẩn bị Chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới, trong giai đoạn mới

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, Hội nghị Ngoại giao lần này được tổ chức vào thời điểm có ý nghĩa rất quan trọng khi đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới sau hơn 80 năm lập nước và 40 năm đổi mới.

Lần đầu tiên, Nghị quyết Đại hội Đảng đã xác định ngoại giao, đối ngoại là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Đối ngoại không đơn thuần là các lĩnh vực quan hệ với bên ngoài mà đã trở thành một bộ phận của năng lực tổng thể quốc gia. Đối ngoại không chỉ là nhiệm vụ của riêng cơ quan đối ngoại mà là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và của cả hệ thống chính trị.

“Do đó, Hội nghị Ngoại giao lần này có ý nghĩa rất đặc biệt, rất rộng, vượt ra khỏi khuôn khổ của một hội nghị ngành Ngoại giao, cũng là dịp quan trọng để chúng ta trao đổi về công tác đối ngoại của cả hệ thống chính trị” – Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã đề ra đường lối phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Nghị quyết số 59 của Bộ Chính trị khóa XIII về hội nhập quốc tế và Nghị quyết số 06 của Bộ Chính trị về thực hiện đường lối đối ngoại Đại hội XIV đã xác định rõ những chủ trương lớn. Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế đã được thành lập. Đường lối đã rõ, cơ chế chỉ đạo đang được kiện toàn. Việc cấp thiết là tổ chức thực hiện đúng, nhanh và có kết quả cụ thể. Vì vậy, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 phải giúp toàn bộ hệ thống đối ngoại nhìn rõ việc đã làm, việc còn chậm; thống nhất nhiệm vụ ưu tiên, cách phối hợp và kết quả phải đạt sau Hội nghị.

Đánh giá kết quả thực hiện từ Hội nghị ngoại giao lần thứ 32 tới nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết, trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, phức tạp, vượt xa các kịch bản dự báo trước đây, công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế vẫn được triển khai một cách chủ động, đồng bộ và đạt được nhiều kết quả quan trọng. Đối ngoại đã phối hợp với quốc phòng, an ninh góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích quốc gia dân tộc từ sớm, từ xa, từ khi chưa có nguy cơ. Diện mạo đối ngoại tiếp tục được mở rộng và nâng tầm.

Từ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 32 đến nay, Việt Nam đã thiết lập và nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện với 9 đối tác, Đối tác chiến lược với 11 nước và Đối tác toàn diện với 5 nước. Các khuôn khổ mới cho thấy sự tin cậy chính trị và vị thế của Việt Nam ngày càng cao, mở thêm khả năng hợp tác về kinh tế, khoa học công nghệ, quốc phòng an ninh và giao lưu nhân dân.

Quan hệ với các nước láng giềng, các nước lớn, các nước ASEAN, các đối tác quan trọng và bạn bè truyền thống tiếp tục được củng cố. Các kênh đối ngoại được phối hợp chặt chẽ hơn. Đối ngoại đa phương cũng thêm nhiều dấu ấn: Việt Nam đã tổ chức thành công Diễn đàn Tương lai ASEAN, Hội nghị Thượng đỉnh P4G và lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về phòng chống tội phạm mạng. Tái đắc cử Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028 với số phiếu cao nhất trong nhóm Châu Á - Thái Bình Dương; đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng tại Liên hợp quốc, tại UNESCO và đóng góp tích cực vào gìn giữ hòa bình và giải quyết những vấn đề chung của toàn cầu và nhân loại.

Bên cạnh đó, ngoại giao kinh tế đã bám sát hơn nhu cầu phát triển. Chúng ta đã ký 17 hiệp định thương mại tự do với hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ. Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt khoảng trên 734 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 20 nền kinh tế có quy mô thương mại hàng đầu thế giới. Vốn đầu tư nước ngoài đăng ký cũng đạt trên 38 tỷ USD, vốn thực hiện trên 27 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm qua. Đối ngoại đã góp phần mở rộng thị trường, đa dạng chuỗi cung ứng, thu hút vốn, công nghệ, quản trị đất nước.

Ngoại giao khoa học công nghệ cũng được chú trọng hơn. Các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài đã kết nối giúp đỡ các trung tâm nghiên cứu, các tập đoàn công nghệ, chuyên gia và trí thức người Việt Nam ở nước ngoài với nhu cầu trong nước. Ngoại giao văn hóa, thông tin đối ngoại, quảng bá hình ảnh Việt Nam hòa bình, đổi mới, năng động và có trách nhiệm. Công tác người Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục củng cố khối đại đoàn kết dân tộc. Bảo hộ công dân đã được triển khai kịp thời tại các địa bàn phức tạp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, những kết quả trên đã khẳng định sự đúng đắn của đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, hiệu quả và bền vững. Việt Nam kiên định mục tiêu và nguyên tắc, linh hoạt về phương pháp và bước đi, giữ vững lợi ích quốc gia dân tộc, tôn trọng luật pháp quốc tế, tạo sự đồng tình của nhân dân và của các đối tác quốc tế. Hơn hết, có được kết quả đó là nhờ sự lãnh đạo tập trung thống nhất của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, trực tiếp là Bộ Chính trị, Ban Bí thư; sự quản lý điều hành của Nhà nước; sự chỉ đạo sâu sát của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị; sự phối hợp của các trụ cột đối ngoại, giữa Trung ương với địa phương, giữa đối ngoại với quốc phòng, an ninh và phát triển ngày càng chặt chẽ hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá, trong những thành tựu chung đó, không thể không nhắc đến sự đóng góp quan trọng của đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại ngoại giao. Trong mọi hoàn cảnh, mọi địa bàn quốc tế đã luôn thể hiện bản lĩnh, trách nhiệm, lòng trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và nhân dân; đặt lợi ích quốc gia dân tộc lên trên trước hết.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, thế giới đang chuyển động nhanh và hết sức phức tạp. Tuy nhiên, hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là nguyện vọng chung. Vấn đề là phải nhận ra cơ hội sớm và biến cơ hội thành kết quả; không thể ngồi chờ thuận lợi đến, cũng không thể chỉ xử lý khi tình huống đã xảy ra. Tình hình càng phức tạp càng phải bình tĩnh, chủ động, tuyệt đối không co lại; tự tin nhưng không chủ quan, mạnh dạn nhưng không phiêu lưu, mềm dẻo mà giữ vững nguyên tắc. Mở rộng hợp tác đồng thời củng cố tự chủ chiến lược, nội lực và khả năng chống chịu. Đối ngoại phải phát huy vai trò tiên phong, sớm thấy, tham mưu đúng, hành động kịp thời; góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; mở đường, kết nối và tranh thủ nguồn lực phát triển.

Để đưa đường lối đối ngoại của Đại hội XIV và các nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị toàn ngành Ngoại giao và các cơ quan làm công tác đối ngoại, tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược. Nghiên cứu phải tập trung vào những vấn đề tác động trực tiếp, lâu dài đến an ninh và phát triển của Việt Nam: điều chỉnh chiến lược của các nước lớn; chuyển dịch các trung tâm kinh tế, công nghệ và quyền lực; biến động về thương mại, tài chính, năng lượng, nguồn nước. Trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, kinh tế số, chuyển đổi xanh, an ninh mạng và an ninh dữ liệu phải được nghiên cứu sớm, có chiều sâu. Công tác nghiên cứu cần đặc biệt chú trọng nhận diện cơ hội và đề xuất hành động cụ thể. Phải tăng trao đổi giữa cơ quan nghiên cứu với đơn vị thực tiễn, giữa trong nước với cơ quan đại diện; phát huy mạng lưới chuyên gia, doanh nghiệp và người Việt Nam ở nước ngoài.

“Đổi mới tư duy đòi hỏi bản lĩnh trong kiến nghị, đề xuất. Cán bộ tham mưu phải dám nêu vấn đề, bảo vệ kiến nghị đúng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Thế và lực mới đòi hỏi tâm thế tự tin, chủ động, có trách nhiệm, nhưng luôn chân thành, khiêm tốn và tôn trọng đối tác” – đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, cần làm sâu sắc và nâng cao hiệu quả các mối quan hệ đối ngoại. Trong mọi mối quan hệ, cần coi trọng lòng tin, sự chân thành và lợi ích lâu dài; xử lý thỏa đáng khác biệt, không để một vấn đề riêng lẻ ảnh hưởng toàn bộ quan hệ.

Song song đó, cần đưa ngoại giao phục vụ phát triển đi vào chiều sâu, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo. Ưu tiên tranh thủ nguồn lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân và nâng cao chất lượng đầu tư nước ngoài. Thu hút có chọn lọc dự án công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, hạ tầng số, năng lượng sạch, công nghệ sinh học, nông nghiệp hiện đại; gắn đầu tư với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị cung ứng toàn cầu.

Ngoại giao khoa học, công nghệ phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên. Xây dựng mạng lưới đối tác công nghệ, kết nối viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và chuyên gia; theo dõi xu hướng, tiêu chuẩn, chính sách mới; đưa tri thức và công nghệ phù hợp về nước. Ngoại giao không chỉ tìm vốn mà còn phải tìm tri thức, người tài và cách làm hay.

Cùng với đó, nâng cao chất lượng công tác người Việt Nam ở nước ngoài, ngoại giao văn hóa, thông tin đối ngoại, lãnh sự và bảo hộ công dân. Tạo điều kiện để kiều bào gắn bó, đóng góp cho quê hương; phát huy trí thức, doanh nhân và mạng lưới chuyên gia. Dịch vụ lãnh sự phải thuận tiện, minh bạch; bảo hộ công dân phải nhanh, đúng, có trách nhiệm. Mọi hoạt động đối ngoại đều phải phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân.

“Các thế hệ đi trước đã để lại những tấm gương sáng về lòng yêu nước, bản lĩnh chính trị, tinh thần tự học, phong cách và nghệ thuật ngoại giao, cán bộ hôm nay phải trân trọng, kế thừa truyền thống đó, đồng thời làm chủ kiến thức mới, công nghệ mới, ngoại ngữ, luật pháp quốc tế, kinh tế và văn hóa của đối tác. Một nhà ngoại giao giỏi trước hết phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, luôn lấy lợi ích quốc gia - dân tộc làm kim chỉ nam cho hành động. Mỗi cán bộ làm công tác đối ngoại cần luôn nhớ rằng phía sau mình là Đảng, là đất nước, là nhân dân” –Tổng Bí thư, Chủ tịch nước căn dặn.

Bình Minh