Bứt phá kinh tế số năm 2026: AI và kinh tế dữ liệu là trụ cột phát triển mới

Tại phiên họp của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 chiều 25.2, các báo cáo cho hay việc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 được triển khai mạnh mẽ, đạt nhiều kết quả quan trọng.

Một số kết quả có thể kể đến như kế hoạch xây dựng 3 trung tâm nghiên cứu quốc gia và 9 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia; phần lớn người dân được phủ sóng 5G; Cổng Sáng kiến quốc gia tiếp nhận 28 sáng kiến đột phá và 32 đề xuất công nghệ chiến lược; tiếp nhận 254 đơn đăng ký sáng chế và cấp 159 văn bằng bảo hộ; nền tảng VNeID đạt 94 triệu hồ sơ định danh, 68 triệu tài khoản kích hoạt.

Ngoài ra, đã cắt giảm, đơn giản hóa 2.690/3.085 thủ tục hành chính (87,2%) và 1.973/2.371 điều kiện kinh doanh (83,2%), giúp tiết kiệm khoảng 34,6 nghìn tỷ đồng (28% chi phí tuân thủ); từ 01/7/2025 đến 07/01/2026, 34 địa phương tiếp nhận 29,4 triệu hồ sơ, trong đó 24 triệu hồ sơ trực tuyến, tỉ lệ đúng hạn đạt 91%.

Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính thống nhất chủ đề năm 2026 là Bứt phá kinh tế số - lấy kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo làm trụ cột phát triển mới bền vững, thông minh.

Theo người đứng đầu Chính phủ, muốn tăng trưởng hai con số, phát triển nhanh và bền vững phải lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số gắn với triển khai Đề án 06 làm nền tảng. Dữ liệu được xác định là tài nguyên chiến lược, nền tảng cốt lõi để phát triển kinh tế số, trọng tâm là kinh tế dữ liệu.

“Tinh thần là nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp tiên phong, cán bộ đi đầu, công tư đồng hành, đất nước phát triển, nhân dân thụ hưởng”, Thủ tướng nói.

Thủ tướng giao Bộ Tài chính đảm bảo duy trì tối thiểu 3% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho chuyển đổi số, ưu tiên kinh phí đào tạo nhân lực. Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp Bộ Công an, Bộ Công Thương sớm xây dựng văn bản hướng dẫn luật về chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, thương mại điện tử nhằm tránh khoảng trống pháp lý.

Bộ Công an trình Chính phủ nghị định về cơ chế đột phá phát triển của Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm Dữ liệu quốc gia trong quý I/2026; cơ chế tổ chức, hoạt động của Sàn dữ liệu trong quý II/2026; cơ chế, chính sách phát triển kinh tế dữ liệu trong quý III/2026. Bộ cũng chủ trì hoàn thành Cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính trong quý IV/2026 và đưa Trung tâm Dữ liệu quốc gia số 1 vào vận hành chính thức trong năm 2026, phối hợp doanh nghiệp dán nhãn dữ liệu phục vụ xây dựng các nền tảng trí tuệ nhân tạo tự chủ.

Thủ tướng cũng yêu cầu xây dựng khung pháp lý về định giá dữ liệu, phí, giá khai thác dữ liệu từ Trung tâm Dữ liệu quốc gia, chính sách ưu đãi thuế và vốn cho doanh nghiệp hoạt động liên quan tới dữ liệu, hoàn thành trong tháng 6/2026; đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu, nhất là Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức và cơ sở dữ liệu về an sinh xã hội; hoàn thành cơ sở dữ liệu thanh tra kiểm soát tài sản, thu nhập cán bộ, công chức.

Thủ tướng yêu cầu thúc đẩy dịch vụ internet vệ tinh quỹ đạo tầm thấp sớm đi vào hoạt động thương mại trong năm 2026; các doanh nghiệp viễn thông đẩy mạnh đầu tư trạm phát sóng 5G phủ sóng toàn quốc trong năm nay. Cơ quan chức năng cắt giảm thủ tục hành chính, khắc phục tình trạng yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc giấy tờ đã tích hợp trên VNeID.

Người đứng đầu Chính phủ giao Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thành danh mục, triển khai nhiệm vụ phát triển sản phẩm chiến lược ưu tiên như trí tuệ nhân tạo, thiết bị bay không người lái, điện hạt nhân, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế sáng tạo, kinh tế tầm thấp, đường sắt tốc độ cao.

Bên cạnh đó, hoàn thành xây dựng bộ chỉ số (KPI) đánh giá theo thời gian thực các bộ ngành, cơ quan thực hiện nhiệm vụ được giao, cũng như đánh giá triển khai Nghị quyết 57 và các nghị quyết của Bộ Chính trị.

Thủ tướng tin tưởng, với những nỗ lực, quyết tâm và sự chủ động, sáng tạo của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, người dân và đặc biệt là "cán bộ đi đầu", với những kết quả rất tích cực đã đạt được, việc phát triển kinh tế số với trọng tâm là kinh tế dữ liệu, trí tuệ nhân tạo tự chủ sẽ tiếp tục có những chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện và bền vững, góp phần quan trọng thúc đẩy việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, các nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị.

Hoài Phong