Bưởi Xuân Vân được mùa, được giá

Như hầu hết những miền quê khác của đất nước, cây bưởi được trồng ở Xuân Vân là bưởi ta đã tồn tại từ nhiều đời. Tuy nhiên, khi rễ cây bám vào những đọt đất nằm lọt giữa những hốc đá núi thì bưởi xanh tốt và cho quả có vị ngọt, mát, múi bưởi đều, dóc dáo tôm. Vì thế mà bưởi Xuân Vân được gọi tên riêng là bưởi đường. Người dân địa phương có câu ngạn ngữ: “Đất Xuân Vân tuyệt trần múi bưởi”.

Phó Giám đốc HTX nông lâm nghiệp Xuân Vân, anh Đào Hồng Chiến cho biết: Năm nay tuy thời tiết khắc nghiệt nhưng sản lượng bưởi đường Xuân Vân vẫn cho năng suất tốt, dự tính mỗi cây trồng từ 5-7 năm cho thu hoạch từ 150-200 trái bưởi với giá bán hiện tại từ 50-60 nghìn đồng, trừ cho phí mỗi sào cũng thu lãi từ 50-70 triệu đồng (mỗi sào từ 10-12 cây). Toàn xã có 700ha bưởi với khoảng hơn 800 hộ trồng bưởi kinh doanh, nhà ít thì vài sào, nhà nhiều có vài héc ta. Số hộ có thu nhập 500 - 600 triệu đồng/năm chiếm tới 60% số hộ trồng bưởi.

Từ thực tế đó, năm 2013, được sự hỗ trợ của cơ quan chức năng, HTX Nông lâm nghiệp Xuân Vân bắt tay vào việc phục chế giống bưởi đường, đề nghị cấp chứng nhận nhãn hiệu bưởi đường Xuân Vân. Qua việc đề nghị cấp chứng nhận nhãn hiệu tập thể bưởi Xuân Vân người dân đã thay đổi được rất nhiều nhận thức về thương hiệu, kỹ thuật trồng, chăm sóc và bảo quản sản phẩm. Ông Phạm Trung Văn, Giám đốc HTX Xuân Vân cho biết: Người dân nơi đây rất mong muốn nâng tầm giá trị, đưa bưởi trở thành loại cây ăn quả chủ lực, hàng hóa quy mô lớn.

Trước đây, bưởi được trồng xen kẽ với các loại cây trồng khác, trồng tranh thủ, tận dụng những diện tích đất thừa bên bờ ao, giếng nước... Việc chăm sóc gần như không được thực hiện. Cứ khi cây có quả vào trung tuần tháng tám, tháng chín âm lịch là thu hái để gia đình sử dụng chứ ít người mang bán. Nay bưởi được trồng thành vườn, bãi tập trung với quy mô nhà ít thì vài sào, nhà nhiều vài héc ta. Do có diện tích trồng lớn nên người trồng bưởi còn chuẩn bị những hố để ủ hoai phân xanh, phân chuồng. 

Đặc biệt, mùa bưởi ra hoa, thay vì để cây thụ phấn tự nhiên, người dân đã chủ động thực hiện việc thụ phấn cho bưởi để cho quả phân bố đều ở cành la, cành nhánh, khống chế được số lượng quả trên mỗi cành và tạo điều kiện để chăm sóc tốt hơn. Sau vụ thu hoạch, người dân tập trung chăm sóc, tỉa cành, tạo tán, phun thuốc nấm thân cây, bón phân để bưởi phục hồi...  

Bà Nguyễn Thị Kim, Trưởng phòng Kỹ thuật, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Tuyên Quang cho biết: Người dân ngoài được tập huấn kỹ thuật cặn kẽ trong trồng và chăm sóc thì công tác giống cũng được khuyến cáo cụ thể. Theo đó, có 9 gốc bưởi trên 20 năm tuổi ở Xuân Vân được chọn là gốc bưởi tổ. Những cây bưởi tổ sẽ là nguồn tạo nguồn gien giống đầu dòng để nhân diện tích trồng bưởi của nhân dân.

Biết phát huy tiềm năng thế mạnh của mình ở Xuân Vân đã xuất hiện nhiều tỷ phú giàu lên từ trồng bưởi. Tiêu biểu như gia đình anh Trịnh Văn Lực ở xóm Đồng Dài, xã Xuân Vân có 3ha bưởi. Chỉ riêng trong dịp tết Trung thu vừa qua, gia đình anh đã bán được 250 triệu đồng. Ở Xuân Vân nhiều gia đình có thu nhập trên dưới 1 tỷ đồng từ bưởi như gia đình ông Đỗ Khắc Khoát, ông Nguyễn Xuân Thỏa (xóm Soi Hà)...

Bưởi đường Xuân Vân đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp nhãn hiệu tập thể tháng 10/2013, giúp cho tiếng thơm và hương vị bưởi ngọt Xuân Vân càng bay xa hơn nữa. Ngay từ thời điểm tháng sáu, tháng bảy âm lịch, các vườn bưởi chất lượng ở Xuân Vân gần như đã được bán hết. Thương lái từ khắp nơi như Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Nội, Phú Thọ... tìm đến từng vườn bưởi để đặt tiền, ký hợp đồng mua dóc cả vườn từ khi quả bưởi mới độ chũm cau.

Ông Nguyễn Văn Việt, Phó chủ tịch UBND xã Xuân Vân cho biết: Bưởi đường đã mang lại đời sống ấm no cho người dân địa phương. Đặc biệt, từ khi bưởi Xuân Vân được cấp chứng nhận nhãn hiệu tập thể thì giá trị thu nhập của cây bưởi ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, chính cơ quan chức năng cũng như chính quyền địa phương lại đang lo lắng là không thể khống chế được mức độ tự phát trồng mới cây bưởi. Quy hoạch ban đầu chỉ có 400ha nhưng hiện diện tích đã lên quá 700ha. UBND xã khuyến cáo bà con không trồng tràn lan các loại giống khác mà tập trung vào giống chủ lực đã làm nên thương hiệu...

Hoàng Nam