Bộ Y tế đề xuất quản lý an toàn thực phẩm theo chuỗi cung ứng

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Xuân Tuyên, sau hơn 15 năm thi hành, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đã bộc lộ những hạn chế trước sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Điểm cốt lõi của dự thảo Luật sửa đổi lần này là chuyển từ phương thức quản lý theo từng công đoạn sang quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm, từ sản xuất ban đầu, sơ chế, chế biến đến tay người tiêu dùng.

Ông Tuyên nhấn mạnh, đây là xu hướng quản lý của các quốc gia phát triển nhằm kiểm soát nguy cơ ngay từ nguồn thay vì chỉ xử lý khi sự cố đã xảy ra.

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) tập trung vào 4 thay đổi mang tính đột phá nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước:

Thứ nhất là kiểm soát chặt chẽ từ khâu sản xuất ban đầu. Mọi sản phẩm sau thu hoạch, giết mổ hay khai thác phải đáp ứng các quy định nghiêm ngặt về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y và các chất ô nhiễm theo tiêu chuẩn quốc tế (Codex). Các cơ sở sản xuất sẽ phải áp dụng lộ trình các hệ thống quản lý tiên tiến như GMP, HACCP, ISO 22000.

Thứ hai, quản lý dựa trên mức độ rủi ro. Thay vì áp dụng cơ chế cào bằng, thực phẩm sẽ được phân loại theo mức độ nguy cơ.

Nhóm nguy cơ cao: Như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, sản phẩm cho trẻ dưới 36 tháng tuổi... bắt buộc phải đăng ký bản công bố trước khi lưu hành.

Nhóm thông thường: Doanh nghiệp tự công bố tiêu chuẩn và cơ quan chức năng sẽ tăng cường hậu kiểm trên thị trường.

Cách tiếp cận này giúp giảm bớt thủ tục hành chính, phù hợp với chủ trương cải cách môi trường kinh doanh.

Thứ ba là chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc. Bộ Y tế đề xuất xây dựng Hệ thống thông tin an toàn thực phẩm thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Hệ thống này sẽ số hóa toàn bộ dữ liệu về doanh nghiệp, sản phẩm, kết quả kiểm nghiệm và vi phạm, hỗ trợ cảnh báo nhanh và truy xuất nguồn gốc kịp thời bằng mã QR, AI và dữ liệu lớn.

Thứ tư là siết quản lý thương mại điện tử và thức ăn đường phố. Theo đó, lần đầu tiên, trách nhiệm liên đới của các nền tảng thương mại điện tử được quy định rõ trong việc kiểm duyệt hồ sơ sản phẩm trước khi cho phép kinh doanh. Đối với thức ăn đường phố và suất ăn tập thể, dự thảo yêu cầu cơ sở phải lưu giữ thông tin nguồn gốc nguyên liệu và giao quyền giám sát trực tiếp cho UBND cấp xã.

Dưới góc nhìn chuyên môn, ông Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), cho biết mục tiêu của chính sách này là giám sát toàn diện mọi mắt xích của chuỗi cung ứng, hướng tới phương thức kiểm soát tiệm cận với các nước phát triển.

Việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm không nhằm tăng thêm các biện pháp tiền kiểm hay phát sinh chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Thay vào đó, dự thảo hướng tới xây dựng khung pháp lý hiện đại, quản lý dựa trên đánh giá nguy cơ, tăng cường hậu kiểm, ứng dụng công nghệ số và truy xuất nguồn gốc, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng cho các doanh nghiệp đầu tư sản xuất thực phẩm an toàn, chất lượng.

Tú Anh