Bộ Tài chính quyết liệt chống trốn thuế qua thanh toán tiền mặt và tài khoản cá nhân

Theo Bộ Tài chính, dù cộng đồng doanh nghiệp và hộ kinh doanh cơ bản đã chấp hành tốt các quy định về thuế và hóa đơn, nhưng tại một số địa bàn và ngành nghề vẫn tồn tại những lỗ hổng.

Theo phản ánh của cơ quan quản lý, một số tổ chức, cá nhân kinh doanh đã tìm cách né tránh việc ghi nhận doanh thu thông qua nhiều hình thức khác nhau. Có trường hợp người bán chỉ chấp nhận thanh toán bằng tiền mặt thay vì chuyển khoản; có nơi hướng dẫn khách hàng ghi nội dung chuyển tiền không đúng bản chất giao dịch, như “trả nợ”, “tiền ship” hay “hỗ trợ cá nhân” nhằm tránh bị phát hiện doanh thu từ hoạt động kinh doanh.

Thậm chí, có tình trạng sử dụng tài khoản cá nhân của người thân hoặc nhân viên để nhận tiền thanh toán từ khách hàng. Những giao dịch này nếu không được kiểm soát hiệu quả sẽ khiến việc xác định doanh thu thực tế trở nên khó khăn, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý thuế.

Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng, việc sử dụng tiền mặt trong giao dịch kinh doanh không bị pháp luật cấm. Tuy nhiên, nếu việc thanh toán bằng tiền mặt được sử dụng như một phương thức để che giấu doanh thu hoặc trốn tránh nghĩa vụ thuế thì có thể dẫn đến những hệ quả pháp lý nghiêm trọng.

Theo Luật sư Nhung, trong trường hợp cơ quan chức năng chứng minh được hành vi cố ý che giấu doanh thu nhằm giảm số thuế phải nộp, tổ chức hoặc cá nhân kinh doanh có thể bị xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật về quản lý thuế. Trường hợp số tiền trốn thuế lớn hoặc có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, người vi phạm thậm chí có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phát triển theo hướng số hóa, việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt được coi là một trong những giải pháp quan trọng nhằm minh bạch hóa dòng tiền và nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

3 nhiệm vụ trọng tâm nâng cao hiệu quả quản lý thuế năm 2026

Tại Công điện số 01/CĐ-BTC, Bộ Tài chính đề nghị Bí thư và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt theo chỉ đạo của Thủ tướng

Các địa phương cần thực hiện có hiệu quả Công điện số 124/CĐ-TTg nhằm thúc đẩy phát triển thanh toán không dùng tiền mặt. Việc này không chỉ đáp ứng nhu cầu thanh toán của người dân mà còn là biện pháp hữu hiệu để phòng chống thất thu thuế và các loại tội phạm tài chính.

Tăng cường hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền

Bộ Tài chính yêu cầu đẩy mạnh sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền theo chỉ đạo tại Công điện số 88/CĐ-TTg. Đây là giải pháp quan trọng giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với các hoạt động bán lẻ và dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng.

Xóa bỏ thuế khoán, hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi

Kể từ ngày 01/01/2026, ngành thuế thực hiện lộ trình xóa bỏ thuế khoán đối với hộ và cá nhân kinh doanh. Các địa phương cần tập trung tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế chuyển sang phương pháp kê khai để thụ hưởng các tiện ích từ khai thuế, nộp thuế và hoàn thuế điện tử.

Xử lý nghiêm vi phạm và công khai thông tin răn đe

Ngành thuế sẽ triển khai đồng bộ các biện pháp giám sát và xử lý vi phạm để đảm bảo kỷ cương pháp luật: Cơ quan thuế sẽ bố trí công chức phân tích, đánh giá rủi ro để kịp thời phát hiện các hành vi vi phạm quy định về thanh toán không dùng tiền mặt. Thực hiện công khai thông tin các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật thuế để tăng tính răn đe và phòng ngừa chung.

Các hồ sơ có dấu hiệu tội phạm sẽ được chuyển sang cơ quan Công an để điều tra. Ban Chỉ đạo chống thất thu ngân sách tại địa phương sẽ tăng cường giám sát, đảm bảo không làm phát sinh thủ tục hành chính không cần thiết.

Bộ Tài chính nhấn mạnh, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị là chìa khóa để hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước và phát triển kinh tế tư nhân trong năm 2026.

Liên quan đến xử phạt hành vi trốn thuế, ngày 6/2/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đã ra Quyết định khởi tố bị can, Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Nguyễn Lê Bá Quốc (SN 1997, ngụ TP Hồ Chí Minh) để điều tra về tội “Trốn thuế”.

Qua xác minh, Công an phường An Khánh xác định Doanh nghiệp tư nhân Tigit Motorbikes (chi nhánh tại B2-00.01 Khu chung cư phức hợp M2 Sarimi, số 72 Nguyễn Cơ Thạch, khu phố 35, phường An Khánh) do Nguyễn Lê Bá Quốc làm chủ có nhiều biểu hiện nghi vấn trong hoạt động kinh doanh.

Kết quả điều tra ban đầu cho thấy, thay vì thực hiện thanh toán và hạch toán doanh thu qua tài khoản doanh nghiệp theo quy định, Nguyễn Lê Bá Quốc đã sử dụng tài khoản ngân hàng cá nhân đứng tên mình để nhận tiền thanh toán của khách hàng. Thủ đoạn này nhằm che giấu doanh thu thực tế, không kê khai đầy đủ nghĩa vụ thuế với Nhà nước.

Tuấn Kiệt