Bộ Tài chính đưa ra 3 kịch bản lạm phát 2026

Sáng ngày 23/4, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng - Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo về tổng kết công tác quản lý, điều hành giá quý I năm 2026, định hướng công tác điều hành giá những tháng còn lại của năm 2026.

Số liệu cập nhật cho thấy, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng dần qua từng tháng đầu năm: tháng 1 tăng nhẹ 0,05%, nhưng đến tháng 2 và tháng 3 đã lần lượt vọt lên 1,14% và 1,23%. Tính chung quý I/2026, CPI tăng 3,51% so với cùng kỳ, lạm phát cơ bản tăng 3,63%. 

Diễn biến này phản ánh rõ một thực tế: áp lực giá đang gia tăng nhanh hơn dự báo, đặc biệt từ cuối quý I khi giá xăng dầu thế giới bật tăng mạnh, kéo theo chi phí vận tải, logistics và nguyên vật liệu leo thang.

Không chỉ dừng ở yếu tố chi phí, những bất ổn địa chính trị – điển hình là xung đột tại Trung Đông – còn làm gián đoạn chuỗi vận chuyển toàn cầu, khiến nguy cơ “nhập khẩu lạm phát” ngày càng rõ nét. 

Theo phân tích của Bộ Tài chính, trong thời gian tới, mặt bằng giá trong nước sẽ tiếp tục chịu áp lực từ nhiều yếu tố. Trước hết là biến động giá nguyên, nhiên vật liệu nhập khẩu do tình hình địa chính trị phức tạp và xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại trên thế giới. Điều này có thể làm chi phí nhập khẩu tăng, từ đó tác động trực tiếp đến giá thành sản xuất trong nước.

Bên cạnh đó, chi phí vận tải quốc tế và nội địa dự kiến tiếp tục tăng theo giá xăng dầu, làm gia tăng chi phí trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Giá vật liệu xây dựng cũng có xu hướng tăng do nhu cầu lớn từ các dự án hạ tầng trọng điểm, trong khi nguồn cung một số vật liệu còn hạn chế và chi phí sản xuất bị ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu.

Đối với nhóm lương thực, thực phẩm, giá cả có thể tăng do chi phí đầu vào như thức ăn chăn nuôi, phân bón và vận chuyển tăng. Ngoài ra, rủi ro về an ninh lương thực toàn cầu có thể khiến nhu cầu nhập khẩu gạo gia tăng, từ đó ảnh hưởng đến giá trong nước.

Một số mặt hàng do Nhà nước quản lý cũng dự kiến được điều chỉnh theo lộ trình tính đúng, tính đủ chi phí. Cụ thể, giá dịch vụ khám chữa bệnh dự kiến tăng do bổ sung chi phí quản lý và điều chỉnh phụ cấp y tế (trực tăng 182%, phẫu thuật, thủ thuật tăng 50%), khiến tổng mức tăng khoảng 8,9% và làm CPI tăng khoảng 0,28%. Thời điểm và mức độ tác động phụ thuộc vào quyết định ban hành giá của Bộ Y tế và các địa phương.

Trong lĩnh vực giáo dục, học phí năm học 2026-2027 dự kiến điều chỉnh theo lộ trình tính đủ chi phí đào tạo, với mức trần đại học công lập tăng bình quân 12,7% và giáo dục nghề nghiệp công lập tăng khoảng 18%. Tác động thực tế đến CPI sẽ phụ thuộc vào mức thu cụ thể của từng cơ sở giáo dục.

Ngoài ra, các yếu tố như biến động tỷ giá, thiên tai, biến đổi khí hậu và điều chỉnh lương cơ sở cũng có thể tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá.

Trên cơ sở đó, báo cáo của Bộ Tài chính cũng nêu rõ, do giá xăng dầu thế giới tăng mạnh từ tháng 3/2026 bởi ảnh hưởng của xung đột tại Trung Đông và tác động lan tỏa đến giá cước vận chuyển, chi phí logistics và các hàng hóa thiết yếu khác, Bộ Tài chính cập nhật 3 kịch bản lạm phát năm 2026 tăng trong khoảng 4,5%; 5% và 5,5%. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam dự báo lạm phát bình quân năm 2026 tăng trong khoảng 5±0,5%. Các tổ chức quốc tế mới đây đã cập nhật dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam khoảng 3,8-4,9%.

Thực tế cho thấy, kiểm soát lạm phát năm 2026 không còn là bài toán “dễ thở”. Dư địa điều hành vẫn còn, nhưng không nhiều.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra là phải phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và quản lý giá; đồng thời theo sát diễn biến thị trường để phản ứng kịp thời với các cú sốc từ bên ngoài.

Nói cách khác, năm 2026 sẽ là phép thử thực sự đối với năng lực điều hành vĩ mô: vừa phải giữ giá ổn định, vừa không làm chệch hướng mục tiêu tăng trưởng.

Thanh Thảo