Bộ Tài chính đề xuất tăng 5.000 đồng/bao thuốc lá từ năm 2026

Ngày 16/7, Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA) phối hợp với Viện Chiến lược và Chính sách tài chính, Bộ Tài chính đã tổ chức Hội thảo “Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với sản phẩm thuốc lá”.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Như Quỳnh - Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách tài chính cho hay, Việt Nam nằm trong số 15 nước có số người hút thuốc lá cao nhất thế giới với khoảng 15,3 triệu người hút và 33 triệu người bị ảnh hưởng do hít khói thuốc thụ động. Tại Việt Nam có khoảng 40 nghìn người tử vong mỗi năm vì các bệnh có liên quan đến thuốc lá.

“Đây là những con số cho thấy tác hại đáng báo động của thuốc lá đối với sức khỏe cộng đồng và xã hội. Chính vì vậy, việc phòng chống tác hại của thuốc lá hiện nay không còn là việc của mỗi cá nhân, mỗi gia đình mà của toàn xã hội, của cả quốc gia và đã trở thành hoạt động chung trên toàn thế giới” - ông Quỳnh nhấn mạnh.

Thực hiện chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2024 và 2025 của Quốc hội, Bộ Tài chính đã triển khai nghiên cứu xây dựng dự án Luật Thuế TTĐB (sửa đổi). Theo đó, Bộ Tài chính đề xuất áp dụng thuế hỗn hợp, gồm thuế tương đối (hay còn gọi là thuế theo tỷ lệ phần trăm) giữ nguyên ở mức 75%, đồng thời bổ sung mức thuế tuyệt đối theo lộ trình tăng từng năm từ năm 2026 đến năm 2030.

Bộ Tài chính đề xuất hai phương án: Phương án 1 sẽ tăng 2.000 đồng/bao ở năm đầu tiên và đạt mức tăng 10.000 đồng vào năm 2030. Phương án 2 là áp dụng mức tăng 5.000 đồng/bao từ năm 2026 và tăng tịnh tiến 1.000 đồng/bao trong 5 năm kế tiếp để đạt mức 10.000 đồng/bao năm 2030. Trong đó, Bộ Tài chính đề xuất sử dụng phương án thứ hai.

Các chuyên gia nhận định, việc sửa đổi Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá là cần thiết nhằm thực hiện đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước về chăm sóc, nâng cao sức khỏe cho nhân dân, phù hợp với thông lệ quốc tế, ổn định nguồn thu ngân sách nhà nước.

Liên quan đến đề xuất của Bộ Tài chính, đại diện Công ty thuốc lá Thăng Long dẫn số liệu từ Hiệp hội thuốc lá cho biết 85% mặt hàng này tại Việt Nam ở phân khúc dưới 15.000 đồng một bao. Ngoài thuế suất tương đối ở mức 75%, doanh nghiệp sẽ phải nộp Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá 2%, bảo vệ môi trường 60 đồng, dán tem 18,18 đồng cho mỗi bao thuốc.

"Nếu tính thêm thuế tuyệt đối lần này, tối đa 10.000 đồng một bao (chiếm 66% giá bán hiện tại), đây sẽ là mặt hàng chịu thuế cao nhất", đại diện này cho biết.

Còn theo bà Lê Thùy Linh, đại diện Cục Quản lý giám sát Chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) cho hay đề xuất tăng thuế nhằm hạn chế sản xuất, sử dụng thuốc lá. Dự kiến, sau tăng thuế, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới giảm từ 42,7% vào năm 2022 về 38,6% vào 2030. Thu ngân sách mặt hàng này tăng lên 39.200 tỷ đồng vào 2030, gấp 2,2 lần so với 2022.

Với phương án tăng thuế, các doanh nghiệp thừa nhận giá bán trong nước tăng mạnh, từ đó giảm lượng tiêu thụ 40-50% trong 5 năm tới. Song, họ cho rằng việc này sẽ tạo điều kiện cho thuốc lậu chiếm lĩnh thị trường. Thu nhập của lao động, ngân sách nhà nước bị ảnh hưởng.

Trước vấn đề trên, đại diện từ Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam và các doanh nghiệp đề xuất Bộ Tài chính cân nhắc "áp mức thuế tuyệt đối vừa phải, lộ trình hợp lý". 

Cụ thể, họ đề xuất tính thuế tuyệt đối 1.000 đồng một bao 20 điếu vào năm 2026 và tăng 500 đồng mỗi năm vào những năm tiếp theo. Thuế tuyệt đối đến 2030 theo kiến nghị của doanh nghiệp nên là 3.000 đồng một bao, bằng khoảng 30% mức Bộ Tài chính đưa ra. Việc này sẽ giúp doanh nghiệp có thời gian thích nghi, ổn định sản xuất và hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến việc làm của người lao động, ngân sách.

Tuấn Minh (t/h)