Bộ GD&ĐT lý giải về cụm từ "Steve Jobs Việt Nam" trong đề Ngữ văn 2026

Trước những luồng ý kiến trái chiều về ngữ liệu "Steve Jobs Việt Nam" trong câu nghị luận xã hội (phần Viết), GS.TS Nguyễn Ngọc Hà - Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) khẳng định, cụm từ này được đặt trong ngoặc kép và sử dụng như một phép ẩn dụ.

Ông Hà giải thích, mục tiêu của câu hỏi không nằm ở việc kiểm tra xem thí sinh có biết tường tận về nhân vật cụ thể hay không, mà tập trung đánh giá khả năng đọc hiểu, phân tích và lập luận vấn đề. Lệnh hỏi được thiết kế rõ ràng, không yêu cầu thí sinh phải ghi nhớ máy móc các thông tin chi tiết hay tiểu sử của nhân vật.

Đặc biệt, đây là phần nội dung được thiết kế nhằm phân hóa thí sinh. Trong cơ cấu đề thi năm 2026, câu nghị luận xã hội chiếm 2 điểm (thay vì 4 điểm như năm 2025) nhưng vẫn giữ vai trò then chốt trong việc đánh giá tư duy vận dụng hiểu biết xã hội của học sinh.

Giải đáp lo ngại về việc các nhân vật công nghệ thế giới có thể xa lạ với học sinh vùng sâu, vùng xa, đại diện Bộ GD&ĐT cho biết yếu tố vùng miền đã được hội đồng ra đề cân nhắc kỹ lưỡng.

Quá trình biên soạn đề thi đã trải qua các bước phản biện và chắt lọc cẩn thận từng câu chữ. Trong đề bài, ngoài cụm từ ẩn dụ, còn có sự xuất hiện của 3 nhân vật là biểu tượng công nghệ để làm ngữ liệu bổ trợ, giúp thí sinh dễ dàng nhận diện thông điệp về đổi mới khoa học công nghệ.

Điểm mới đáng chú ý của kỳ thi năm nay là việc Bộ GD&ĐT lần đầu tiên áp dụng rubric (bảng tiêu chí đánh giá chi tiết) trong công tác chấm thi môn Ngữ văn.

Việc áp dụng rubric nhằm: chuẩn hóa quá trình chấm thi, đảm bảo tính khách quan và minh bạch; giảm thiểu yếu tố chủ quan, hạn chế tình trạng chấm "lỏng" hay "chặt" giữa các hội đồng; tôn trọng quan điểm riêng, sự sáng tạo và tính phản biện của thí sinh thay vì áp đặt một đáp án duy nhất.

Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh, với một đề thi mở thì đáp án cũng phải mở. Bài làm của thí sinh sẽ được ghi nhận nếu có lập luận hợp lý và có cơ sở, thay vì chỉ đánh giá dựa trên việc có trùng khớp quan điểm với đáp án hay không.

Theo đánh giá ban đầu, đề thi tốt nghiệp THPT 2026 đã bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018, tập trung đánh giá đúng năng lực học sinh và cung cấp dữ liệu tin cậy cho các trường đại học tuyển sinh. Đề thi cũng được nhận xét là mang tính thời sự, khơi dậy khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ và hạn chế tình trạng học theo "văn mẫu".

Tuy nhiên, trong ngày thi đầu tiên, vẫn ghi nhận một số trường hợp vi phạm quy chế. Theo báo cáo, có 69 thí sinh bị đình chỉ do mang điện thoại vào phòng thi, trong đó có một số trường hợp cố tình sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giải đề.

Minh Phương