Bia cổ hơn 300 năm ở Thanh Hóa thành tường rào nhà dân

Di tích lịch sử - văn hóa Lê Thì Hải (tại xã Thọ Phú, huyện Triệu Sơn cũ; nay là xã Thọ Phú, tỉnh Thanh Hóa) được UBND tỉnh Thanh Hóa ký quyết định xếp hạng di tích cấp quốc gia vào năm 1993 nhưng bị lãng quên hàng chục năm qua, hiện nằm trong khuôn viên nhà dân khiến người dân xót xa cho di tích cấp quốc gia bị xâm hại.

Sau khi báo chí phản ánh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Đầu Thanh Tùng đã có chỉ đạo giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND xã Thọ Phú và các đơn vị liên quan rà soát, xác định chính xác ranh giới, phạm vi khu vực bảo vệ di tích theo hồ sơ khoa học đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Tại báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa, 2 tấm bia đá gồm bia “Lê tướng công sự nghiệp huân danh”, dựng năm 1716 (niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 12), ca ngợi công đức và tài thao lược của danh tướng Lê Thì Hải và bia "Vạn thế phụng tự bi ký" (tức Bài ký ghi muôn đời phụng thờ) nằm trong khu vực khoanh vùng bảo vệ I của Di tích lịch sử - nghệ thuật quốc gia Bia và lăng mộ Lê Thì Hiến (xã Thọ Phú, tỉnh Thanh Hóa). Di tích đã được Bộ Văn hoá Thông tin (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích quốc gia tại Quyết định số 2015-QĐ/BT ngày 16/12/1993.

Tuy nhiên, hiện khu vực này lại là khu đất ở của gia đình ông Dương Bá Hùng (thôn Thọ Long, xã Thọ Phú), được UBND huyện Triệu Sơn cũ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong đó, tấm bia “Lê tướng công sự nghiệp huân danh” nằm trong khuôn viên sân vườn, cạnh khu vực chăn nuôi của gia đình (hiện không sử dụng do gia đình đã chuyển nơi ở khác) và tấm bia "Vạn thế phụng tự bi ký" được trưng dụng làm hàng rào giáp đường dân sinh.

Vào tháng 4/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Đầu Thanh Tùng tiếp tục có văn bản chỉ đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các ngành chức năng và chính quyền địa phương kiểm tra, đánh giá hiện trạng, mức độ xâm hại đối với các bia đá; xác định cụ thể hành vi vi phạm (nếu có) theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa và quy định pháp luật có liên quan.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa cũng giao UBND xã Thọ Phú tổ chức kiểm tra, yêu cầu gia đình liên quan chấm dứt ngay hành vi sử dụng hiện vật di tích không đúng quy định cũng như thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ nguyên trạng các bia đá, không để tiếp tục bị xâm hại; đồng thời chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh nếu để xảy ra vi phạm hoặc không kịp thời xử lý theo quy định.

Đến ngày 12/4, chính quyền xã đã dịch chuyển hệ thống tường rào phía cổng của gia đình ông Hùng tách khỏi tấm bia đá lớn, vệ sinh bề mặt bia, đảm bảo sạch sẽ, trang nghiêm. Đồng thời, tháo dỡ các công trình không liên quan và chặt, phát quang cây xanh, tổng dọn vệ sinh, trồng hoa, cây xanh xung quanh khu vực di tích, tạo không gian sạch sẽ, thoáng mát.

Trao đổi với báo chí ông Lê Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Thọ Phú khẳng định: Trong quá trình cải tạo, chúng tôi đều đảm bảo giữ gìn nguyên trạng giá trị của di tích, không làm ảnh hưởng đến các yếu tố gốc. Tuy nhiên, về lâu dài, UBND xã đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND tỉnh Thanh Hóa xem xét về kinh phí hoặc có kế hoạch tu bổ, trùng tu, gìn giữ, bảo vệ, phát huy giá trị của 2 tấm bia di tích này.

UBND xã Thọ Phú sẽ phối hợp với các sở, ngành liên quan nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch chung, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của địa phương đảm bảo phù hợp với thực tiễn, làm cơ sở thực hiện việc di dời, đền bù, giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư cho gia đình ông Dương Bá Hùng. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền về ý nghĩa lịch sử của di tích, vận động nhân dân nâng cao ý thức bảo vệ di tích.

Duy Duẩn