Báo động tình trạng tăng di chứng tàn tật sau đột quỵ và cách phòng tránh tốt nhất

Mùa hè, trời nắng nóng là thời điểm nhiều người dễ mắc bệnh đột quỵ nhất, đặc biệt là người già.

Theo PGS.TS Lương Tuấn Khanh, Giám đốc Trung tâm Phục hồi chức năng Bạch Mai (Hà Nội), ở nước ta, tỷ lệ mắc đột quỵ đang gia tăng ở cả hai giới và các lứa tuổi. Hàng năm, có khoảng 230.000 ca mới và ước tính ngành y tế chi phí khoảng 48 triệu USD/năm.

Khoảng 86% bệnh nhân đột quỵ được điều trị tại khoa cấp cứu, điều trị tích cực, can thiệp tim mạch và phục hồi chức năng. Nhờ các phương pháp can thiệp điều trị tiên tiến được áp dụng ngay trong những giờ đầu nên tỷ lệ tử vong do căn bệnh này đã giảm 17% kể từ 2013 đến nay.

Tuy nhiên, số lượng bệnh nhân bị tàn tật do đột quỵ lại có xu hướng tăng mạnh, chiếm 90%, với nhiều di chứng nặng nề như liệt nửa người, rối loạn nuốt, thất ngôn, viêm phổi, co cứng, suy giảm trí nhớ, trầm cảm, loét tỳ đè,...

PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam cho biết trên Zing.vn, phục hồi chức năng sau đột quỵ não rất quan trọng..

Bài tập phục hồi thần kinh não sau đột quỵ

Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, đột quỵ là nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật lâu dài ở Mỹ. Thông thường, khả năng phục hồi được quyết định trong giai đoạn chăm sóc cấp và trong thời gian ngắn. Các bài tập luyện sẽ mang lại những tác động có lợi cho việc phục hồi các chức năng bị mất, bị tổn thương sau đột quỵ.

Vật lý trị liệu

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Johns Hopkins đã theo dõi các bệnh nhân đột quỵ được tập luyện với máy chạy bộ trong khoảng 4 năm, và kết quả cho thấy chức năng kiểm soát việc đi lại của não tại vùng cuống não đã được cải thiện. Trong cùng nghiên cứu, họ đã theo dõi một nhóm bệnh nhân tập các bài tập duỗi người với sự giúp đỡ của một nhà vật lý trị liệu và chức năng não cũng đã được cải thiện. Thêm vào đó, các bài tập aerobic sẽ giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, giảm nguy cơ đột quỵ.

Đại học Alabama tại Birmingham (Hoa Kỳ) tiến hành liệu pháp vận động cảm ứng cưỡng bức, buộc bệnh nhân đột quỵ chỉ được sử dụng các chi bị tổn thương. Kết quả cho thấy rằng các dây thần kinh não tại vùng não bị tổn thương đã được tái sắp xếp một cách đáng kể. Các nhạc sĩ chuyên nghiệp bị yếu, liệt tay do đột quỵ đều làm việc lại bình thường sau khi điều trị bằng liệu pháp này.

Bài tập về tinh thần

Trong Tạp chí về đột quỵ (Hoa Kỳ) số tháng 4/2007 có các bài tập luyện dạng tưởng tượng như tưởng tượng bản thân đang luyện tập, sẽ mang lại những lợi ích tương tự đối với bệnh nhân đột quỵ trong việc cử động tay và thực hiện các hoạt động cơ bản hàng ngày. Tại Trung tâm Phục hồi chức năng Drake - Đại học Cincinnati (Hoa Kỳ), các nhà nghiên cứu đã chỉ ra có 30% bệnh nhân phục hồi lại chức năng sau khi tập luyện các bài tập về tinh thần, kể cả những người đã chịu di chứng của đột quỵ suốt 13 năm. Những bệnh nhân này nghe CD và hồi tưởng lại những bài tập mà họ đã luyện tập trong quá trình vật lý trị liệu. Tần số lặp đi lặp lại cao là chìa khóa thành công cho phương pháp trị liệu này.

Bài tập về thị lực

Phương pháp phục hồi thị lực sau chấn thương và đột quỵ nhằm cải thiện thị lực và tầm nhìn xung quanh bị giới hạn do đột quỵ. Theo Viện Thị lực Padula (Hoa Kỳ), phương pháp này có thể mang lại lợi ích cho chứng thiếu nhận thức và tâm lý ở những bệnh nhân đột quỵ. Vài hình thức của phương pháp điều trị này được thực hiện trên máy tính. Nghiên cứu về phương pháp này đăng trên Tạp chí Thần kinh học (Hoa Kỳ) cho thấy việc mất thị lực được cải thiện ở vài bệnh nhân đột quỵ. Nghiên cứu này mang nhiều hứa hẹn vì 2 lý do: thứ nhất, việc mất thị lực do đột quỵ khó chữa trị hơn việc mất những chức năng khác như mất ngôn ngữ hay khả năng di chuyển; thứ hai, nghiên cứu cho thấy khả năng tự phục hồi của não tuyệt vời hơn chúng ta từng nghĩ.

Cẩn trọng đột quỵ khi nắng nóng

Thời tiết nắng nóng kéo dài tại miền Bắc thời gian vừa qua khiến nhiều người khó chịu, mắc bệnh. Trưa 5/6 tại Hà Nội, một trường hợp tử vong ngay trên đường do nắng nóng. Nguyên nhân là đột quỵ do sốc nhiệt.

Về điều này, PGS.TS Phạm Nguyên Sơn - Phó giám đốc Nội khoa, Bệnh viện Quân đội Trung ương 108 - cho biết: “Thời tiết nắng có rất nhiều tác động tới sức khỏe, đầu tiên là sốc nhiệt, đặc biệt dễ gặp ở những đối tượng người cao tuổi mắc bệnh. Trong những ngày qua, chúng tôi đã tiếp nhận 2-3 trường hợp sốc nhiệt trong tình trạng rất nặng.

Nắng nóng tăng, bên cạnh tình trạng sốc nhiệt, với những người có bệnh lý huyết áp, chúng sẽ khiến huyết áp tăng cao, rất dễ đột quỵ. Đây cũng là một bệnh lý dễ gặp trong thời tiết này, do đó, người dân cần cẩn trọng, tránh ra ngoài đường khi nắng nóng”.

Lan Anh (T.H)

Lan Anh (T.H)