Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé: Giữ màu xanh giữa trùng điệp gian nan

Giữa những dãy núi trập trùng của vùng biên viễn Điện Biên, Khu DTTN Mường Nhé như một tấm áo choàng xanh ôm trọn các xã Sín Thầu, Leng Su Sìn, Chung Chải, Mường Nhé và Nậm Kè. Nơi đây không chỉ là vùng biên giới thiêng liêng, mà còn là một quần thể sinh học hiếm hoi còn giữ được những nét hoang sơ, kỳ vĩ.

Theo kết quả nhiệm vụ “Điều tra, đánh giá thực trạng hệ sinh thái rừng, đa dạng sinh học; đề xuất các giải pháp bảo tồn đa dạng sinh học và quản lý rừng bền vững tại Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé, tỉnh Điện Biên” thực hiện năm 2021, khu dự trữ đã ghi nhận 976 loài thực vật, trong đó có 33 loài đặc hữu, 128 loài quý hiếm thuộc Sách đỏ Việt Nam và Danh lục đỏ IUCN. Hệ động vật cũng rất đa dạng với 458 loài, trong đó 97 loài có giá trị bảo tồn cao. Đó không chỉ là con số, mà là minh chứng cho giá trị sinh học đặc biệt mà Mường Nhé đang gìn giữ cho cả quốc gia.

Tuy nhiên vì diện tích rộng lớn, thêm yếu tố địa hình phức tạp nên công tác bảo vệ rừng ở Mường Nhé là một cuộc chiến trường kỳ và đầy thử thách. Hơn ai hết, những cán bộ, nhân viên Ban Quản lý Khu DTTN Mường Nhé là những người hiểu rõ tính chất công việc nhất. Họ và các tổ bảo vệ rừng cộng đồng đã và đang ngày đêm bám rừng, vượt núi, bất kể thời tiết khắc nghiệt. Những cán bộ, nhân viên không chỉ phải đối mặt với hiểm nguy từ thiên nhiên mà còn căng mình đấu tranh với nạn phá rừng, săn bắt động vật hoang dã trái phép hay lấn chiếm đất rừng để sản xuất.

Trò chuyện với chúng tôi, ông Diệp Văn Chính, Giám đốc Ban Quản lý Khu Dự trữ Thiên nhiên Mường Nhé chia sẻ: “Nhiệm vụ bảo vệ rừng không chỉ là công việc chuyên môn mà là một sứ mệnh lớn lao. Trong điều kiện địa bàn rộng, phức tạp, chỉ có tinh thần trách nhiệm cao và sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, ngành, địa phương mới giúp chúng tôi giữ được rừng. Đến thời điểm hiện tại, an ninh rừng cơ bản ổn định, hoạt động bảo tồn thiên nhiên có nhiều chuyển biến tích cực”.

Trong quý I/2025, Ban Quản lý Khu DTTN Mường Nhé đã ban hành gần 200 văn bản chỉ đạo, điều hành các tổ chuyên trách tăng cường tuần tra, kiểm tra công tác quản lý bảo vệ rừng, lâm sản, phòng cháy chữa cháy rừng, tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm được giao đảm bảo tiến độ chất lượng. Trong công tác tuần tra bảo vệ rừng đặc dụng, đơn vị đã tổ chức được 410 lượt tuần tra, kiểm tra, chốt chặn cửa rừng với sự tham gia của 3.389 lượt người; phát hiện và xử lý 2 vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp, ngăn chặn 100 lượt người có ý định xâm nhập trái phép…

Những con số ấy minh chứng cho một hành trình dài với biết bao nhọc nhằn mà lực lượng chuyên trách phải đối mặt. Mỗi đợt tuần rừng thường kéo dài từ 2–3 ngày, họ phải băng rừng lội suối, ăn cơm nắm, ngủ lán tạm giữa rừng sâu, không sóng điện thoại, không điện, không nước sạch. Trang bị đơn sơ chỉ là chiếc áo mưa mỏng, đôi giày đi rừng và cuốn sổ ghi nhật ký tuần tra.

Một thành viên tổ chuyên trách tuần tra tại khu vực Leng Su Sìn chia sẻ: “Có chuyến đi bám rừng ba ngày liên tục, trời mưa rừng trút xuống như xối nước, đường trơn như bôi mỡ, phải lội bùn cả tiếng đồng hồ mới tới điểm chốt. Về đến đơn vị, người nào người nấy lưng đau, chân rã rời, nhưng vẫn phải lên đường chuyến sau. Điều duy nhất níu giữ chúng tôi lại là tình yêu với rừng và trách nhiệm với công việc”.

Vất vả, khó khăn là vậy nhưng các cán bộ, nhân viên ban quản lý còn đối mặt với nhiều nguy hiểm. Việc chạm trán các đối tượng mang theo dao, súng kíp vào rừng săn bắn, lấy mật ong... không hiếm. Nhưng do quyền lực xử lý bị hạn chế, nên họ chỉ có thể lập biên bản ban đầu rồi bàn giao cho lực lượng chức năng khác. Phần lớn các vụ việc chỉ dừng lại ở mức tuyên truyền hoặc xử phạt nhẹ nên chưa đủ sức răn đe. Quan trọng hơn, lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng của Ban Quản lý vẫn chưa được hưởng chế độ đãi ngộ tương xứng với tính chất đặc thù và mức độ nguy hiểm của công việc.

Nhiều cán bộ chia sẻ, họ không mong cầu đãi ngộ cao, chỉ mong được ghi nhận đúng vai trò, có chế độ chính sách rõ ràng để yên tâm gắn bó lâu dài với nghề. “Bảo vệ rừng là công việc đặc thù, cần có chính sách riêng biệt, tương xứng với công sức, nguy hiểm và tính chất nhiệm vụ” – Đó là ý kiến từ đại đa số cán bộ được ghi nhận trong các buổi họp giao ban.

Không chỉ làm nhiệm vụ “canh gác rừng”, Ban Quản lý Khu DTTN Mường Nhé còn tập trung đồng bộ các nhiệm vụ phát triển rừng bền vững. Từ tuyên truyền pháp luật đến trồng rừng thay thế, khoanh nuôi tái sinh rừng, phát triển giống cây đặc hữu quý hiếm như vàng tâm, hoàng tinh, giổi găng, chò chỉ… Tất cả đều đang được triển khai một cách bài bản vừa góp phần phục hồi rừng, vừa mở hướng phát triển sinh kế gắn với bảo tồn.

Trong quý I, đơn vị đã tổ chức 12 buổi tuyên truyền pháp luật tại các xã vùng đệm, với 561 lượt người dân tham gia. Đồng thời, đơn vị cũng thực hiện khoán bảo vệ rừng năm 2025 cho các đơn vị, cộng đồng dân cư thuộc 28 bản của 05 xã vùng đệm rừng đặc dụng, diện tích gần 20.000 ha.

Trong công tác thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, đơn vị đã thanh toán tạm ứng tiền năm 2024 với tổng số tiền 11.218.306.500 đồng. Nhờ thực hiện hiệu quả chính sách đã góp phần nâng cao nhận thức người dân về bảo vệ và phát triển rừng. Đồng thời, tạo việc làm ổn định, người dân phấn khởi vì có thêm thu nhập, cải thiện đời sống.

"Chúng tôi mong muốn người dân không chỉ là người được tuyên truyền, mà phải là chủ thể bảo vệ rừng… Rừng chỉ thực sự được giữ nếu người dân sống nhờ rừng và bảo vệ nó như chính sinh kế của mình", ông Diệp Văn Chính - Giám đốc Ban Quản lý – nhấn mạnh.

Đặc biệt, đề án chuyển hạng khu rừng đặc dụng Mường Nhé từ Khu dự trữ thiên nhiên thành Vườn quốc gia Mường Nhé hiện đang được Ban Quản lý KDTTN Mường Nhé khẩn trương hoàn thiện, kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực quản lý, mở ra cơ hội tăng quyền hạn, nguồn lực và chế độ cho lực lượng bảo vệ rừng. Bởi rừng không thể tự tồn tại nếu thiếu những người bảo vệ rừng. Và họ - những "chiến sỹ" bám chốt rừng sâu giữa mịt mùng gió núi xứng đáng được Nhà nước và xã hội quan tâm nhiều hơn.

Là lực lượng chuyên trách thực hiện nhiệm vụ thừa hành pháp luật về quản lý và bảo vệ rừng, cán bộ Ban Quản lý Khu Dự trữ Thiên nhiên Mường Nhé luôn đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Thế nhưng, với tinh thần quyết tâm cao độ, họ chưa bao giờ chùn bước. Mỗi bước chân tuần tra, mỗi ca trực rừng giữa đêm khuya, không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là lời thề lặng lẽ với rừng xanh - nơi họ đã chọn để cống hiến cả tuổi thanh xuân.

Không ồn ào, họ âm thầm thực hiện một sứ mệnh lớn lao: bảo vệ sự sống, gìn giữ tài sản thiên nhiên vô giá cho hôm nay và cho muôn đời sau. Bởi trong họ, không chỉ là ý chí của người lính giữa thời bình, mà còn là niềm tin sâu sắc vào một tương lai mà rừng vẫn xanh, suối vẫn chảy, và thiên nhiên vẫn là mái nhà bền vững cho bao thế hệ mai sau.

Trung Kiên