Ban hành tiêu chuẩn đánh giá Đề án đưa tiếng anh là ngôn ngữ thứ hai trong trường học

Ngày 3/11/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức ban hành Thông tư số 94/2026/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn, tiêu chí và việc đánh giá mức độ triển khai thực hiện Đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học".

Thông tư số 94 được ban hành nhằm cụ thể hóa mục tiêu chiến lược của Quyết định số 2371/QĐ-TTg ngày 27/10/2025 do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045".

Đề án hướng tới mục tiêu mở rộng quy mô sử dụng tiếng Anh vượt ra ngoài khuôn khổ môn học truyền thống, đưa tiếng Anh đi vào các hoạt động dạy học môn chuyên ngành, giao tiếp công sở, quản trị nhà trường và các hoạt động giáo dục toàn diện, từng bước hình thành môi trường giao tiếp bằng tiếng Anh thường xuyên và hiệu quả.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc ban hành bộ tiêu chuẩn tiêu chí này giữ vai trò then chốt trong việc giúp các nhà trường tự rà soát năng lực nội tại. Căn cứ vào các chỉ số cụ thể, nhà trường xác định rõ những nội dung đã đạt được, nhận diện những khâu cần hoàn thiện để từ đó lựa chọn giải pháp phù hợp với hạ tầng cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và nguồn lực hiện có. Đối với các cơ quan quản lý giáo dục các cấp, kết quả đánh giá là căn cứ thực tiễn để theo dõi tiến độ tổng thể, tổng hợp dữ liệu ngành, dự báo nhu cầu bồi dưỡng và hoạch định các chính sách hỗ trợ kịp thời.

Bộ tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá được thiết kế riêng biệt cho từng loại hình cơ sở giáo dục thuộc phạm vi điều chỉnh, bao gồm năm khối chính: giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Chi tiết tiêu chuẩn cho từng khối được quy định cụ thể tại Phụ lục I đến Phụ lục V ban hành kèm theo Thông tư, bảo đảm bám sát chức năng, nhiệm vụ và đặc thù tổ chức hoạt động của từng bậc học.

Về phương pháp xác định, Thông tư quy định việc đánh giá mức độ triển khai của nhà trường được phân thành 3 mức độ tăng dần theo nguyên tắc kế thừa và phát triển liên tục:

Mức độ 1: Cơ sở giáo dục phải đáp ứng đầy đủ tất cả các yêu cầu tiêu chuẩn, tiêu chí được quy định ở Mức độ 1. Trong trường hợp chưa đáp ứng trọn vẹn các yêu cầu ở mức này, nhà trường được xác định là chưa đạt mức độ triển khai Đề án.

Mức độ 2: Cơ sở giáo dục bắt buộc phải đạt trọn vẹn Mức độ 1, đồng thời đáp ứng đầy đủ các yêu cầu nâng cao bổ sung được quy định cho Mức độ 2.

Mức độ 3: Cơ sở giáo dục phải hoàn thành toàn bộ yêu cầu của Mức độ 2 và đáp ứng đầy đủ các tiêu chí tiêu chuẩn chuyên sâu của Mức độ 3.

Đối với các trường học có quy mô phức tạp bao gồm trường chính, phân hiệu hoặc các điểm trường lẻ, Thông tư 94/2026/TT-BGDĐT quy định nguyên tắc đánh giá cộng dồn từ cơ sở. Theo đó, trường chính và từng phân hiệu hay điểm trường đều được tính là một đơn vị triển khai độc lập. Mức độ triển khai chung của toàn trường được tổng hợp từ kết quả của các đơn vị thành viên theo tỷ lệ cụ thể:

Đối với cơ sở giáo dục có từ 3 đơn vị triển khai trở lên: Nhà trường đạt mức độ chung khi có ít nhất 65% tổng số đơn vị thành viên đạt từ mức độ đó trở lên. Đối với cơ sở giáo dục có dưới 3 đơn vị triển khai: Toàn bộ 100% các đơn vị thành viên phải đồng thời đạt từ mức độ tương ứng trở lên.

Thông tư số 94/2026/TT-BGDĐT phân cấp quyền chủ động cao cho các nhà trường thông qua quy trình tự đánh giá và tự công nhận minh bạch. Người đứng đầu cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm thành lập Hội đồng tự đánh giá để chỉ đạo công tác thu thập, phân tích thông tin, kiểm chứng minh chứng và đối chiếu thực trạng nhà trường với hệ thống tiêu chuẩn. Khi kết quả đối chiếu xác nhận nhà trường đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu, người đứng đầu cơ sở giáo dục ban hành quyết định tự công nhận mức độ triển khai và chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật cũng như cơ quan quản lý về quyết định này.

Điểm mới của Thông tư là cơ chế tự công nhận linh hoạt. Nhà trường được phép tự công nhận đạt mức độ triển khai cao hơn ngay khi kết quả tự đánh giá đạt chuẩn mà không phải thụ động chờ đợi đến hết chu kỳ giai đoạn hay các mốc rà soát định kỳ của Đề án. Kết quả sau khi ban hành được cập nhật trực tiếp lên Hệ thống thông tin quản lý giáo dục toàn ngành và công khai rộng rãi theo quy định.

Hằng năm, các cơ sở giáo dục thực hiện rà soát, bổ sung dữ liệu và tiến độ cải thiện nhằm gắn kết việc triển khai Đề án với công tác quản trị chuyên môn thường xuyên. Việc rà soát hằng năm được thực hiện tinh giản, khai thác dữ liệu tiếp nối mà không bắt buộc nhà trường phải thực hiện lại toàn bộ quy trình tự đánh giá từ đầu.

Thông tư 94/2026/TT-BGDĐT cũng nhấn mạnh nguyên tắc triển khai phải bám sát thực tiễn kinh tế - xã hội, đặc điểm vùng miền và năng lực thực tế của đội ngũ nhân lực tại từng địa phương. Việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai không thực hiện tràn lan hay áp đặt thành tích mà đòi hỏi lộ trình linh hoạt, dậm dịch từng bước chắc chắn.

Đặc biệt, đối với các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cấp quản lý ưu tiên nguồn lực bảo đảm, xây dựng các giải pháp hỗ trợ hạ tầng và bồi dưỡng phù hợp. Mục tiêu cốt lõi là bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận giáo dục, giúp người học tại các vùng yếu thế có cơ hội thụ hưởng chương trình học ngoại ngữ chất lượng, từng bước mở rộng quy mô sử dụng tiếng Anh trong quản lý, giảng dạy và giao tiếp nhà trường.

Minh Phương