Tự hào làng nghề sắt thép Đa Hội 400 năm tuổi nổi tiếng xứ Kinh Bắc

Làng nghề rèn sắt thép Đa Hội thuộc phường Châu Khê, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Không biết đã xuất hiện từ khi nào, nhưng theo các bậc cao niên trong làng kể lại, ông tổ sư nghề rèn sắt ở nơi đây là Thuần Quận Công – Trần Đức Huệ sinh năm Ất Mùi (1515) trong một gia đình có gốc ở Sơn Nam (trước là vùng đất phía Nam kinh thành Thăng Long) chuyên về nghề rèn sắt. Dưới triều Lê- Mạc, nhờ có công lao lớn nên ông được phong là “Thượng trụ quốc, Thái Bảo đương quận công”.

Đến năm 1599, sau khi rời ghế quan về làng, ông đã truyền lại nghề rèn cho dân làng Đa Hội. Cũng vì thế nên hàng năm, cứ đến ngày 10 tháng Giêng âm lịch, người dân làng Đa Hội lại tổ chức dâng hương tưởng nhớ ông tổ nghề. Đền thờ Thái Bảo Quận Công Trần Đức Huệ trở thành nơi thiêng liêng nhất được mọi thế hệ dân làng nhớ đến và truyền tụng.

Cũng như nhiều công việc thủ công khác, để có được một sản phẩm hoàn hảo người thợ rèn cần cả một quá trình học hỏi và đúc rút kinh nghiệm. Qua bàn tay khéo léo, tỉ mỉ, người thợ rèn ở Đa Hội đã sản xuất ra các mặt hàng thiết yếu phục vụ cho sản xuất nông nghiệp như: cuốc, cày, liềm, bản lề cửa, đinh, dụng cụ làm mộc… với phương thức sản xuất theo quy mô nhỏ gia đình. Những năm gần đây, do nhu cầu thị trường, sản phẩm của làng nghề phong phú đa dạng hơn: phụ tùng xe đạp, xe máy, ô tô, khung bàn ghế đến các loại sắt xây dựng, sắt công nghiệp….

Theo chia sẻ của người dân trong làng, trong suốt quá trình giữ gìn truyền thống thời hoảng kim của làng nghề Đa Hội là vào giai đoạn 2001-2010. Dưới sự ra đời và phát triển của cụm công nghiệp làng nghề Châu Khê đã tạo bệ phóng lớn cho làng nghề Đa Hội (và 4 làng nghề khác thuộc Châu Khê) có cơ hội phát triển, mở rộng hơn. Không chỉ sản xuất theo hộ gia đình, hàng loạt doah nghiệp, cơ sở sản xuất gang thép từ đó cũng được thành lập và phát triển.

Đến nay, song song với các ngành công nghiệp hiện đại nghề rèn sắt thủ công ở Đa Hội cùng dần thay thế bằng nghề đúc cán thép, phục vụ theo nhu cầu của thị trường. Cùng với đó công cụ và phương tiện sản xuất cũng được linh hoạt cải tiến từng bước hướng công nghiệp. Giờ đây, các hộ gia đình không còn dùng bễ thủ công mà thay vào đó là lò đúc, cán thép với sự hỗ trợ từ máy đúc, ép, tuốt, dập. Nhờ đó các sản phẩm của làng nghề đã được tiêu thụ khắp các tỉnh thành và xuất đi nhiều nơi.

Hiện nay, khu phố Đa Hội có hơn 1.900 cơ sở và hộ dân chuyên đúc, cán thép. Làng nghề góp phần giải quyết việc làm cho nhiều lao động tại địa phương với thu nhập ổn định. Với sự quan tâm của các cấp chính quyền địa phương và sự nhạy bén của người dân làng nghề góp phần gìn giữ, phát triển làng nghề truyền thống.

Lưu Kỳ (tổng hợp)