Áp lực vốn gia tăng, lãi suất cho vay có thể tăng thêm 1-3%

Trong báo cáo triển vọng ngành ngân hàng năm 2026 với chủ đề “Tái định hình tăng trưởng”, các chuyên gia cho rằng hệ thống ngân hàng vẫn có cơ hội hưởng lợi từ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao. Tuy nhiên, song song với đó là những thách thức đáng kể liên quan đến thanh khoản và chi phí vốn ngày càng tăng.

Trong năm 2025, tín dụng toàn hệ thống tăng khoảng 19,1%, trong khi huy động vốn chỉ tăng 14,1%. Sự chênh lệch giữa hai tốc độ này khiến áp lực thanh khoản trở nên rõ rệt hơn. Tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) của toàn ngành đã tăng lên khoảng 110% vào cuối quý III/2025, đánh dấu mức cao nhất từ trước đến nay.

Ngoài khoảng cách giữa tín dụng và huy động vốn, cơ cấu kỳ hạn của các khoản vay cũng góp phần làm gia tăng áp lực vốn. Trong năm 2025, nhiều ngân hàng đẩy mạnh cho vay trung và dài hạn nhằm cải thiện lợi suất cũng như hỗ trợ biên lãi ròng trong bối cảnh lợi nhuận chịu nhiều sức ép. Xu hướng này khiến tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn tăng lên, kéo theo nhu cầu huy động vốn lớn hơn.

Các chuyên gia cho rằng nếu lãi suất huy động tiếp tục tăng, lãi suất cho vay có thể tăng thêm từ 1–3%, khiến mặt bằng lãi suất phổ biến vượt mốc 8%/năm. Áp lực vốn bắt đầu thể hiện rõ từ quý III/2025, khi một số ngân hàng thương mại tư nhân đã điều chỉnh tăng lãi suất huy động từ tháng 10 cùng năm – đây cũng là lần tăng đầu tiên trong năm.

Chi phí vốn tăng trong khi lợi suất cho vay gần như không thay đổi đã khiến biên lãi ròng (NIM) của các ngân hàng tiếp tục bị thu hẹp trong nửa cuối năm 2025. Đáng chú ý, nhóm ngân hàng quốc doanh cũng bắt đầu nâng lãi suất tiền gửi sau hơn ba năm duy trì ổn định. Lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tại một số ngân hàng lớn đã tăng khoảng 0,5 điểm phần trăm, lên mức khoảng 5,2%.

Tính đến cuối năm 2025, lợi suất tài sản của hệ thống ngân hàng đã giảm khoảng 21 điểm cơ bản so với cuối năm trước, trong khi chi phí vốn tăng khoảng 11 điểm cơ bản. Điều này cho thấy dư địa để tối ưu tỷ lệ cho vay trên huy động nhằm bảo vệ biên lợi nhuận đang ngày càng thu hẹp.

Bước sang năm 2026, áp lực thanh khoản được dự báo vẫn tiếp tục kéo dài do nhiều yếu tố khác nhau. Một trong số đó là sự phụ thuộc ngày càng lớn của hệ thống ngân hàng vào nguồn vốn từ Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước. Ngoài ra, một phần dòng tiền đang có xu hướng chuyển sang các kênh đầu tư khác, khiến tốc độ tăng trưởng tiền gửi tại các ngân hàng chậm lại.

Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các kênh đầu tư như vàng cũng khiến việc huy động vốn của các ngân hàng gặp nhiều khó khăn hơn khi không theo kịp tốc độ tăng của tín dụng. Các chuyên gia cho rằng một số cải cách đối với thị trường vàng hoặc việc đưa tài sản số vào khuôn khổ quản lý có thể giúp mở rộng nguồn huy động vốn trong dài hạn, tuy nhiên những giải pháp này cần thời gian để phát huy hiệu quả.

Do đó, nhu cầu vốn lớn tiếp tục được xem là một trong những rủi ro quan trọng đối với hệ thống ngân hàng trong năm 2026. Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn cần nguồn vốn cho sản xuất và đầu tư, hạn mức tăng trưởng tín dụng được coi là một “nguồn lực” quan trọng đối với hoạt động của các ngân hàng.

Theo dự báo của các chuyên gia, lợi nhuận trước thuế của toàn ngành ngân hàng trong năm 2026 vẫn có thể duy trì đà tăng trưởng, ước tính đạt khoảng 16% so với năm trước, dù ngành vẫn phải đối mặt với áp lực từ chi phí vốn và thanh khoản.

PV