AI chủ quyền và làm chủ dữ liệu, bệ phóng cho kinh tế số Việt Nam bền vững

Tại Hội thảo "AI và chủ quyền dữ liệu trong kỷ nguyên số" diễn ra sáng 22/7 tại TP.HCM, các chuyên gia khẳng định AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được phát triển trên nền tảng dữ liệu. Bà Phạm Thị Kim Phượng, Phó Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Phát triển Công viên Phần mềm Quang Trung (QTSC), nhận định: "Dữ liệu đã trở thành nguồn lực quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội và là nền tảng của năng lực cạnh tranh quốc gia".

Trong bối cảnh đó, việc quản trị, khai thác và bảo vệ dữ liệu không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà là vấn đề cấp thiết đối với mọi tổ chức, doanh nghiệp. Muốn phát triển AI an toàn, Việt Nam phải làm chủ được nguồn "nhiên liệu" quan trọng này.

Hiện nay, khái niệm AI chủ quyền (AI Sovereignty) đang trở thành trọng tâm trong chiến lược của nhiều quốc gia. Đây không chỉ đơn thuần là việc sở hữu công nghệ, mà là khả năng làm chủ toàn diện 4 trụ cột cốt lõi.

Trong đó, làm chủ nguồn dữ liệu sạch, chất lượng và có tính bảo mật cao; sở hữu hệ thống GPU, điện toán hiệu năng cao và các trung tâm dữ liệu đủ mạnh; có nền tảng công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo tự thân. Cùng với đó là đội ngũ chuyên gia có trình độ để vận hành và phát triển các hệ thống AI phức tạp.

Theo chuyên gia Nguyễn Văn Phương từ Công ty Hewlett Packard Enterprise Việt Nam, AI chủ quyền là yêu cầu mang tính chiến lược nhằm bảo đảm an ninh quốc gia, tự chủ công nghệ và bảo tồn bản sắc văn hóa, ngôn ngữ.

Để giảm thiểu rủi ro khi truyền dữ liệu ra bên ngoài hoặc phụ thuộc vào đám mây công cộng, nhiều doanh nghiệp hiện ưu tiên các giải pháp AI nội bộ (Local Data & AI Solutions). Mô hình này cho phép lưu trữ và xử lý dữ liệu ngay trên hạ tầng riêng của tổ chức, kết hợp với các mô hình ngôn ngữ lớn nội bộ (Local LLM) và kho tri thức doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Edge AI (AI tại biên) cũng được đánh giá cao nhờ khả năng xử lý dữ liệu thời gian thực, giảm độ trễ và tăng cường bảo mật.

Dù mở ra nhiều cơ hội, AI cũng làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thông tin. Ông Nguyễn Thanh Lâm, Trưởng Trung tâm An ninh mạng QTSC, nhấn mạnh rằng, doanh nghiệp cần chuyển dịch từ bảo mật truyền thống sang quản lý toàn diện "bề mặt tấn công AI". Các đơn vị cần chủ động lập bản đồ tài sản AI, phân loại dữ liệu chặt chẽ và xây dựng khung quản trị rủi ro gắn liền với các quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Việt Nam đang đứng trước thời điểm quan trọng khi hệ thống chính sách và pháp luật về dữ liệu, an toàn thông tin và quản trị AI đang dần hoàn thiện. Đây chính là nền tảng vững chắc để xây dựng một nền kinh tế số an toàn, minh bạch và bền vững, phục vụ lợi ích của quốc gia và doanh nghiệp.

Trong khuôn khổ hội thảo, các tham luận từ của các diễn giả cũng tập trung làm rõ mối quan hệ giữa hạ tầng số, dữ liệu và AI chủ quyền trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng đẩy mạnh ứng dụng AI. Nội dung phân tích cho thấy hạ tầng dữ liệu, GPU, điện toán hiệu năng cao và các mô hình triển khai AI quy mô lớn đóng vai trò nền tảng trong việc hình thành năng lực AI tự chủ cho doanh nghiệp và quốc gia.

Minh Anh